Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Cừ

Đồng chí Trần Cừ là người dân tộc Kinh, quê tại xã Đức Bắc, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc. Đồng chí gia nhập lực lượng vũ trang vào ngày 19 tháng 8 năm 1945. Trước khi anh dũng hy sinh, đồng chí giữ cương vị Đại đội trưởng Đại đội 336, Tiểu đoàn 174, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, đồng thời là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong khoảng thời gian từ năm 1945 đến năm 1950, Trần Cừ chiến đấu trên nhiều chiến trường thuộc Việt Bắc. Từ một chiến sĩ bình thường, đồng chí không ngừng rèn luyện, trưởng thành và được giao trọng trách Đại đội trưởng. Trải qua hàng chục trận đánh lớn nhỏ, đồng chí luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Không chỉ giỏi chỉ huy chiến đấu, Trần Cừ còn đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng đơn vị đoàn kết, vững mạnh, luôn gần gũi, giúp đỡ chiến sĩ mới và sống giản dị, khiêm nhường nên được đồng đội hết lòng kính trọng, yêu mến. Tháng 9 năm 1945, trong trận chiến chống quân Nhật và lực lượng Quốc dân đảng phản động tại thị xã Vĩnh Yên, đồng chí đã trực tiếp dẫn đầu tiểu đội xung phong đánh giáp lá cà với địch. Với tinh thần dũng cảm, đồng chí tiêu diệt một tên lính Nhật và thu được một khẩu súng. Đầu năm 1946, khi quân Quốc dân đảng phản động tấn công khu vực cầu Đông Đạo (Vĩnh Yên), Trần Cừ đã sử dụng súng trung liên chiến đấu quyết liệt, tiêu diệt hai tiểu đội địch và giữ vững trận địa cho đến sáng hôm sau. Đầu năm 1948, trên cương vị chỉ huy trung đội, đồng chí lãnh đạo đơn vị chống các cuộc càn quét của quân Pháp tại vùng Sơn Đông (Vĩnh Phúc). Mặc dù địch có lực lượng đông hơn nhiều lần, được ca nô và máy bay yểm trợ, đơn vị của Trần Cừ vẫn đánh bật nhiều đợt tiến công, tiêu diệt một tiểu đội địch và bảo vệ an toàn nhân dân trong khu vực. Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, ở trận đánh Đông Khê ngày 17 tháng 9, Trần Cừ là Đại đội trưởng của đơn vị chủ công thuộc Trung đoàn 209. Đồng chí đã trực tiếp chỉ huy bộ đội tiến công căn cứ địch với tinh thần kiên cường. Đợt tiến công đầu tiên chưa đạt mục tiêu do địch phòng thủ quá mạnh. Sang đêm tiếp theo, đơn vị tiếp tục chiến đấu và làm chủ phần lớn căn cứ, chỉ còn khoảng một trăm tên địch cố thủ trong hầm ngầm. Hai lần trực tiếp dẫn đầu bộ đội xung phong đều chưa thể tiêu diệt được ổ đề kháng cuối cùng, trong khi bản thân đã bị thương nặng ở chân. Trước nguy cơ trời sắp sáng, địch có thể gọi pháo binh và viện binh phản kích, gây tổn thất lớn và ảnh hưởng đến toàn bộ chiến dịch, Trần Cừ quyết định chỉ huy đơn vị tập trung hỏa lực, đồng loạt ném lựu đạn vào lô cốt. Tuy nhiên, quân địch vẫn ngoan cố chống trả. Trong thời khắc quyết định, bất chấp vết thương nặng, đồng chí hô vang: "Hồ Chủ tịch muôn năm! Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!" rồi dũng cảm lao lên, ném quả thủ pháo cuối cùng vào lỗ châu mai và dùng chính thân mình bịt kín hỏa điểm của địch. Hành động anh dũng ấy đã tạo điều kiện cho đồng đội đồng loạt xung phong tiêu diệt toàn bộ quân địch, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ chiến đấu. Suốt quá trình chiến đấu và cống hiến, Trần Cừ đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và Huân chương Chiến công hạng Nhất. Đến ngày 31 tháng 8 năm 1955, đồng chí được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì cùng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh to lớn đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.