Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Trần Dưỡng

"Đất Thanh Quýt đứng lên cùng anh Trỗi

Quê chị Nhâm Gò Nổi sáng bừng

Điện Ngọc có Võ Như Hưng

Duy Xuyên Trần Dưỡng vang lừng chiến công..."

​Mồ côi cả cha lẫn mẹ từ năm 10 tuổi, tuổi thơ của Trần Dưỡng (sinh năm 1940, quê xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam) gắn liền với những ngày tháng ở đợ, chăn trâu thuê để mưu sinh. Chính gian khó cùng lòng căm thù giặc sâu sắc đã tôi luyện nên ở người thiếu niên ấy một bản lĩnh gan lì, cứng cỏi hiếm có. Năm 13 tuổi, ông theo người chú gia nhập đơn vị V10, bắt đầu con đường cách mạng bằng nhiệm vụ giao liên, để rồi đến năm 19 tuổi chính thức bước vào chiến khu, khoác lên mình chiếc áo lính trinh sát và gắn trọn tuổi trẻ với những sứ mệnh hiểm nguy nhất trên chiến trường Quảng Đà.

​Giữa sào huyệt địch, lính trinh sát như những bóng ma lặng lẽ: luồn sâu nắm tình hình, tiêu diệt ác ôn, mở đường cho các chiến dịch lớn. Hoạt động đơn độc giữa vòng vây dày đặc, chỉ một sơ suất nhỏ cũng đồng nghĩa với cái ch.ết. Nhưng nhờ sự thông minh, quả cảm và tinh thần không lùi bước, cái tên Trần Dưỡng sớm trở thành thần tượng trong mắt đồng đội và là nỗi khiếp đảm của quân thù. Chiến công đi vào huyền thoại của ông diễn ra vào năm 1963 tại xã Lộc Quý, Quảng Nam.

Khi chính quyền Sài Gòn huy động hơn 120 lính bảo an, dân vệ và cảnh sát để bảo vệ cuộc bầu cử, phía ta chỉ có đúng ba chiến sĩ trinh sát là Trần Dưỡng, Trần Tum và Nguyễn Tú nhận nhiệm vụ đập tan sự kiện này. Đêm trước trận đánh, ba người lính bí mật đột nhập trụ sở xã; Trần Dưỡng cùng đồng đội nín thở giấu mình trong tủ hồ sơ, nằm bất động suốt một đêm dài ngay giữa "hang hùm".

Sáng hôm sau, ngay thời điểm tên xã trưởng vừa dõng dạc phát biểu khai mạc, Trần Dưỡng cùng đồng đội bất ngờ lao ra nổ súng tiêu diệt tên cầm đầu. Tiếng súng bất ngờ khiến hơn một trăm tên địch hoảng loạn tháo chạy, tạo điều kiện cho ba tay súng đập tan cuộc bầu cử, tiêu diệt hơn 40 tên địch rồi rút lui an toàn. Trận đánh "vô tiền khoáng hậu" ấy đã đưa tiếng tăm của người lính trinh sát "xuất quỷ nhập thần" vang khắp chiến trường.

​Tháng 5/1965, ông ra Bắc tham dự Đại hội Anh hùng và chiến sĩ thi đua các lực lượng vũ trang giải phóng quân miền Nam lần thứ nhất, vinh dự được tuyên dương Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân ở tuổi 25. Đến tháng 11 năm đó, ông được vào Phủ Chủ tịch thăm Bác Hồ và sau này còn được Bác cử sang Trung Quốc chữa trị vết thương.

Trở lại chiến trường, ông tiếp tục cống hiến và giữ nhiều vị trí quan trọng như Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 32 Trinh sát, Trợ lý Phòng Quân báo Quân khu 5 với quân hàm Thiếu tá. Bước ra khỏi khói lửa chiến tranh với cơ thể chằng chịt vết thương, ông phải nghỉ hưu sớm ở tuổi 44. Mặc cho đồng lương hưu không đủ trang trải tiền thuốc men và nuôi con, người anh hùng năm xưa vẫn lặng lẽ làm đủ nghề chân tay – từ giữ xe, chạy xe thồ, bán nước đá đến bán bánh mì – mà không hề đòi hỏi đặc quyền hay phô trương thương tích. Ông qua đời năm 2008, sống trọn vẹn một đời thẳng thắn, nghĩa tình và đầy lòng tự trọng của người lính Cụ Hồ.

​Hành trình sống của Anh hùng Trần Dưỡng là bài học vô giá cho thế hệ trẻ hôm nay về lòng kiên trung, bản lĩnh vượt qua nghịch cảnh và sự khiêm nhường giữa đời thường. Xin nghiêng mình tri ân người con ưu tú của đất Quảng trung dũng, kiên cường – người đã sống một cuộc đời trọn vẹn để lại tượng đài bất tử trong lòng nhân dân.