Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Trung tá Nguyễn Thị Chiên

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Trung tá Nguyễn Thị Chiên (1926 – 2016) sinh tại xã Tán Thuật, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Bà là nữ Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. "Thời hoa lửa" của bà gắn liền với phong trào chiến tranh du kích kiên cường tại vùng đồng bằng Bắc Bộ trong cuộc kháng chiến chống Pháp.

1. Trưởng thành từ phong trào du kích địa phương

Nguyễn Thị Chiên tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1946. Khi quân Pháp mở các cuộc càn quét, chiếm đóng vùng đồng bằng Bắc Bộ, bà đã đứng ra xây dựng và chỉ huy Đội nữ du kích xã Tán Thuật (Kiến Xương, Thái Bình).

Bà nổi tiếng với sự sáng tạo trong lối đánh du kích:

• Chiến thuật "Bám đất, bám dân": Tận dụng hệ thống hầm bí mật, địa đạo và các bụi tre làng để phục kích, quấy rối và tiêu hao sinh lực địch.

• Tự tạo vũ khí và trinh sát: Bà trực tiếp tổ chức cho đội du kích gài bẫy mìn, cướp súng địch để trang bị cho ta và cải trang nắm tình hình đồn bốt đối phương.

2. Trận đánh tiêu biểu trong Chiến dịch Trung Đột (1951 - 1952)

Chiến công nổi bật làm nên tên tuổi của Nguyễn Thị Chiên diễn ra trong đợt tác chiến chống chiến dịch càn quét "Thủy Ngân" (Mercure) của quân đội Pháp vào vùng giải phóng Thái Bình giai đoạn 1951 – 1952:

• Trận phục kích đường 39 (tháng 10/1951): Nguyễn Thị Chiên trực tiếp chỉ huy đội du kích phối hợp với bộ đội địa phương phục kích một đại đội Pháp trên đường 39.

• Tay không bắt giặc: Trong lúc trận chiến diễn ra ác liệt, bà dũng cảm áp sát, quật ngã và dùng tay không bắt sống một sĩ quan Pháp (Trung sĩ quan chỉ huy), thu 1 súng tiểu liên Sten.

• Bẻ gãy đợt càn quét: Trận đánh kết thúc với việc đội du kích tiêu diệt và bắt sống nhiều binh lính Pháp, thu toàn bộ vũ khí trang bị, góp phần làm thất bại âm mưu mở rộng phạm vi chiếm đóng của đối phương tại địa bàn Kiến Xương.

Mặc dù từng bị địch bắt, tra tấn dã man trong suốt nhiều tháng liền, bà vẫn giữ vững khí tiết cách mạng, không khai báo bất kỳ cơ sở nào và sau đó tìm cách vượt ngục trở về tiếp tục lãnh đạo phong trào du kích.

3. Tôn vinh và Ý nghĩa lịch sử

Hành động quả cảm và tư duy tác chiến mưu trí của Nguyễn Thị Chiên đã trở thành biểu tượng cho phong trào "Phụ nữ ba đảm đang" và chiến tranh nhân dân ở vùng sau lưng địch.

• Danh hiệu cao quý: Ngày 19/05/1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, Nguyễn Thị Chiên vinh dự là nữ chiến sĩ duy nhất trong 7 cá nhân đầu tiên trên toàn quốc được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.

• Tấm gương sáng: Bà vinh dự nhiều lần được Bác Hồ biểu dương và trao tặng Huy hiệu. Sau chiến tranh, bà tiếp tục công tác trong Tổng cục Politico và Quân khu Thủ đô cho đến khi nghỉ hưu.