Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân VỪ CHÔNG PAO

Nếu có một nơi mà gió không bao giờ ngừng thổi và mây không bao giờ ngừng bay, thì đó chỉ có thể là đỉnh biên cương Kỳ Sơn. Tháng Bảy năm 2026, dọc theo cung đường uốn lượn ôm lấy dốc núi mờ sương dẫn vào miền rẻo cao, chiếc xe của đoàn thanh niên tình nguyện chúng tôi như lọt thỏm giữa màu xanh ngút ngàn của núi rừng Tây Bắc Nghệ An. Chúng tôi đi theo tiếng gọi của chiến dịch “Ký ức sống mãi” — một cuộc hành trình không có bản đồ định sẵn, chỉ có những cột mốc được dựng bằng ký ức của tiền nhân.

Khi dừng chân bên nếp nhà ngói máng tại bản Mường Ải, lật mở những trang tư liệu cũ, thế hệ tuổi trẻ hôm nay bỗng khựng lại trước một huyền thoại tạc vào vách đá: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vừ Chông Pao. Sống giữa một thế giới phẳng đầy ắp các thuật toán và trí tuệ nhân tạo, câu chuyện về người đàn ông Mông lỗi lạc ấy đột ngột đánh thức trong chúng tôi một thứ xúc cảm thiêng liêng về cội nguồn, về cách mà một cuộc đời bình dị có thể làm nên lịch sử.

“Núm ruột hồng vượt lên đá, nở hoa.

Con yêu hãy lớn lên, thành người đàn ông Mông tài giỏi…”

Lời hát ru của những người mẹ Mông bên bếp lửa sàn năm xưa không đơn thuần là câu hát, đó là lời tiên tri cho số phận của một người con ưu tú. Vừ Chông Pao lớn lên khi bóng tối của gót giày viễn chinh Pháp tràn qua những cánh rừng, càn quét và đẩy đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú vào bước đường cùng. Chứng kiến cảnh quê hương bị giày xéo, máu người thân nhuộm đỏ dòng suối, năm 1948, chàng thiếu niên mười tám tuổi ấy không chọn cách trốn chạy. Anh cùng anh trai và anh rể đứng lên, tập hợp những thanh niên trung kiên trong vùng để lập nên Đội du kích độc lập — đốm lửa cách mạng đầu tiên sưởi ấm cả một rẻo biên thuỳ chịu nhiều đau thương.

Ngày ấy, vũ khí của đội du kích mộc mạc đến xót xa. Chỉ với súng kíp tự chế, hầm chông, gươm giáo và những quả mìn vỏ tre, nhưng dưới sự chỉ huy mưu trí của Vừ Chông Pao, đội du kích Mường Ải đã trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng của quân giặc dọc tuyến biên giới Việt – Lào. Bằng lối đánh xuất quỷ nhập thần, dựa vào thế núi, dựa vào lòng dân, anh đã bẻ gãy hàng loạt trận càn quét lớn nhỏ, giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" trong anh không phải là những định nghĩa sách vở, mà nó thấm qua từng vệt sương đêm mai phục, qua những ngày nhai củ mài, củ sắn bám trụ giữ đất, giữ làng.

Lịch sử ghi lại một dấu mốc vàng son trong cuộc đời người con của núi rừng: Ngày 2/9/1954, từ đỉnh đèo Kỳ Sơn, Vừ Chông Pao vượt ngàn dặm xa xôi về thủ đô Hà Nội dự lễ Quốc khánh và vinh dự được gặp Bác Hồ. Câu nói của Người năm ấy: “Muốn thắng giặc, 54 dân tộc anh em phải đoàn kết như nắm tay” đã trở thành ngọn đuốc soi sáng suốt chặng đường hoạt động sau này của anh.

Trở về đại ngàn, mang theo hơi ấm của Bác, Vừ Chông Pao tiếp tục dấn thân vào cuộc chiến tiễu phỉ phản động đầy cam go thời kỳ chống Mỹ. Không chỉ đánh giặc bằng súng, anh đánh giặc bằng cái tâm của người cán bộ cách mạng. Anh lặn lội qua từng bản xa, dùng tiếng lòng để thức tỉnh những người lầm đường lạc lối, đập tan âm mưu "xưng vua" của các thế lực thù địch, nối lại sợi dây đoàn kết máu thịt giữa các dân tộc anh em ở vùng biên viễn.

Hơn nửa thế kỷ gian khổ đã lùi xa vào quá khứ, Anh hùng Vừ Chông Pao đã về với tổ tiên trên đỉnh non ngàn, nhưng ngọn lửa từ trái tim ông vẫn chưa một lần tắt. Thực hiện Đề án số 20 của Trung ương Đoàn về việc lưu giữ và thắp sáng những giá trị lịch sử kiên trung, thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay không cho phép mình là những người đứng ngoài cuộc. Ý thức được trách nhiệm của những công dân trẻ trong kỷ nguyên mới, chúng tôi đã chọn một lối đi riêng để đưa lịch sử chạm vào trái tim của cộng đồng.

Chúng tôi thành lập những "Tủ sách biên cương số", tổ chức những đêm giao lưu văn hóa truyền thống ngay tại sân trường THPT Kỳ Sơn, nơi các em học sinh người Mông, Thái, Khơ Mú tự tay vẽ lại những bức tranh tư liệu, tự đóng vai và sân khấu hóa những trận đánh tiễu phỉ anh dũng của cha ông. Những câu chuyện thời hoa lửa của Anh hùng Vừ Chông Pao nay được dịch sang tiếng đồng bào, vang lên rộn rã qua hệ thống loa phát thanh bản làng, thấm vào tâm thức của từng đứa trẻ rẻo cao.

Chúng tôi nhận ra rằng, giá trị lớn nhất của lịch sử không phải là việc tôn thờ những hiện vật trong tủ kính, mà là làm sao để tinh thần của người đi trước tiếp tục sống, tiếp tục truyền cảm hứng cho những khát vọng của ngày hôm nay.

“Thời hoa lửa đã lùi vào lịch sử

Nhưng tên anh còn mãi với thời gian

Tuổi trẻ Nghệ An chung sức, đồng lòng

Nguyện xứng danh dòng máu đỏ kiên cường!”

Khép lại những trang sử liệu về một đời oanh liệt, chúng tôi – những người trẻ bước ra từ giảng đường và cuộc sống số – nhận ra một điều giản dị: Anh hùng Vừ Chông Pao chưa bao giờ rời xa mảnh đất này. Ông đã hòa vào mạch nước ngầm chảy trong lòng đá, hóa thành ngọn gió thổi qua những triền đồi, và gửi lại nụ cười ấm áp của ngày dâng cơm cho Bác Hồ trong ánh mắt của những đứa trẻ vùng cao hôm nay.

Bài viết này không phải là lời tiễn biệt, mà là một sự tiếp nối. Đó là tiếng lòng của thế hệ hôm nay, xin được chạm tay vào ngọn lửa kiên trung mà tiền nhân đã trao lại, để tự soi rọi trách nhiệm của chính mình. Chúng tôi hiểu rằng, không cần phải đi qua bom đạn mới biết yêu Tổ quốc; lòng yêu nước của tuổi trẻ thế hệ mới chính là việc thắp sáng những bản làng còn gian khó, là mang con chữ băng qua sương mù để sưởi ấm ước mơ của các em thơ, và giữ gìn vẹn nguyên bản sắc văn hóa của đại ngàn giữa dòng chảy hội nhập.

Ngước nhìn đỉnh trời Kỳ Sơn lồng lộng gió, nơi mây ngàn và cờ đỏ sao vàng hòa quyện vào nhau, tuổi trẻ Nghệ An thầm hứa sẽ sống một thanh xuân không hoài phí. Bằng tất cả tình yêu, tri thức và khát vọng của tuổi trẻ, chúng tôi sẽ viết tiếp những trang sử mới đầy tự hào của một thời bình đổi mới — nơi những bản làng người Mông, người Thái, Khơ Mú ngày càng ấm no, văn minh, và dải biên thùy thiêng liêng của Tổ quốc mãi mãi bình yên, kiêu hãnh giữa ngàn khơi.