ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG PHAN ĐÌNH GIÓT (1922 - 1954)

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG PHAN ĐÌNH GIÓT

(1922 - 1954)

Đêm 13 tháng 3 năm 1954, trên những ngọn đồi phía Bắc lòng chảo Điện Biên, trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Trong màn đêm đặc quánh khói súng, những tiếng nổ liên tiếp xé toạc không gian. Phía trước các chiến sĩ Đại đội 58 là những lớp dây thép gai, những lô cốt kiên cố và những ổ súng máy đang chờ sẵn. Phía sau họ là đồng đội, là đơn vị, là nhiệm vụ phải hoàn thành. Giữa trận địa Him Lam hôm ấy có một người lính quê Hà Tĩnh đã chiến đấu đến những giây phút cuối cùng của cuộc đời. Tên anh là Phan Đình Giót.

Phan Đình Giót sinh năm 1922 tại thôn Vĩnh Yên, xã Tam Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Tuổi thơ của anh không có những tháng ngày bình yên. Cha mất sớm, gia đình nghèo khó, cuộc sống của hai mẹ con và người thân luôn phải đối mặt với cảnh thiếu trước hụt sau. Từ khi còn nhỏ, Phan Đình Giót đã phải đi ở, làm thuê để kiếm sống. Những năm tháng cơ cực ấy khiến anh sớm hiểu thế nào là đói nghèo, là sự bất công và là khát vọng được sống một cuộc đời tự do trên chính quê hương mình.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Phan Đình Giót tham gia lực lượng tự vệ. Đến năm 1950, anh xung phong vào bộ đội chủ lực. Từ đây, người thanh niên từng trải qua những ngày tháng làm thuê nơi quê nghèo bắt đầu cuộc đời của một người lính. Những chiến dịch Trung Du, Hòa Bình, Tây Bắc lần lượt đưa anh qua nhiều trận đánh và cũng tôi luyện người chiến sĩ ấy ngày một trưởng thành. Trong đơn vị, anh được đồng đội quý mến bởi tính tình chân thành, sống có trách nhiệm và luôn sẵn sàng nhận phần khó khăn về mình. Với những người lính cùng chiến đấu, Phan Đình Giót không chỉ là một đồng đội mà còn là người anh cả gần gũi, luôn biết quan tâm và chia sẻ.

Cuối năm 1953, khi tiếng gọi của chiến trường Điện Biên vang lên, đơn vị Phan Đình Giót lên đường. Chặng hành quân kéo dài hàng trăm cây số giữa núi rừng Tây Bắc. Đường đi hiểm trở, dốc cao, thiếu thốn đủ bề, những đôi chân người lính nhiều lần rớm máu vì hành quân dài ngày. Nhưng không ai dừng lại. Phan Đình Giót cũng vậy. Anh cùng đồng đội mang theo vũ khí, lương thực và hành trang chiến đấu vượt qua những cung đường gian nan để đến với Điện Biên. Khi ấy, có lẽ không ai biết rằng điểm đến của cuộc hành quân này sẽ trở thành nơi ghi dấu khoảnh khắc cuối cùng của cuộc đời anh.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, trận Him Lam bắt đầu. Đây là cứ điểm được quân Pháp xây dựng kiên cố, có nhiều lớp hàng rào và hệ thống hỏa lực mạnh. Đơn vị của Phan Đình Giót được giao nhiệm vụ tiến công, phá hàng rào và mở đường cho bộ đội xung phong. Trong ánh chớp của những quả pháo, từng tổ chiến đấu lần lượt tiến lên. Bộc phá nổ liên tiếp, những khoảng trống trên hàng rào dần được mở ra. Nhưng càng tiến gần cứ điểm, sức chống trả của quân địch càng dữ dội.

Phan Đình Giót trực tiếp tham gia phá rào mở đường. Trong lúc chiến đấu, anh bị thương ở đùi nhưng vẫn không rời khỏi trận địa. Vết thương không khiến người chiến sĩ ấy dừng lại. Anh tiếp tục cùng đồng đội tiến lên, bởi trước mắt vẫn còn những vị trí địch cần phải đánh chiếm. Giữa tiếng súng dồn dập, từng bước chân tiến về phía trước đều phải trả giá bằng máu. Nhưng những người lính vẫn bám trận địa, bởi họ biết phía sau mình là cả một đội hình đang chờ được mở đường.

Khi đội hình tiến công áp sát cứ điểm, một khẩu súng máy từ lô cốt số 3 bất ngờ quét đạn xuống trận địa. Hỏa lực từ lỗ châu mai khiến bước tiến của bộ đội ta bị chặn lại. Những người lính đang xung phong phải nằm xuống, nhiều chiến sĩ bị thương. Trong tình thế ấy, Phan Đình Giót hiểu rằng nếu hỏa điểm kia còn hoạt động, đồng đội sẽ rất khó tiếp tục tiến lên. Anh cầm súng hướng về phía lô cốt, tìm cách áp chế hỏa lực địch.

Phan Đình Giót lúc này cũng đã bị thương. Nhưng anh vẫn tiếp tục chiến đấu. Những loạt đạn từ khẩu tiểu liên hướng về lô cốt địch. Hỏa điểm vẫn bắn trả. Khoảng cách giữa người lính và lỗ châu mai ngày càng ngắn lại. Trận địa lúc ấy gần như chỉ còn tiếng súng, tiếng gọi nhau của đồng đội và những tiếng nổ liên hồi. Trong khoảnh khắc đó, Phan Đình Giót đã quyết định làm điều mà không ai có thể nghĩ tới.

Anh lấy thân mình bịt lỗ châu mai.

Cơ thể người lính áp chặt vào hỏa điểm, che kín hướng bắn của khẩu súng máy. Hỏa lực của địch bị chặn lại. Đội hình quân ta lập tức có điều kiện tiếp tục xung phong. Cứ điểm Him Lam bị đánh chiếm. Phan Đình Giót đã hy sinh trong chính khoảnh khắc ấy, khi tuổi đời mới 32.

Có lẽ, trong những câu chuyện về chiến tranh, rất khó tìm được một khoảnh khắc nào có thể diễn tả đầy đủ sự khốc liệt của chiến trường và sự lựa chọn của con người như giây phút ấy. Phan Đình Giót biết mình đang đứng trước một hỏa điểm nguy hiểm. Anh cũng biết hành động của mình có thể phải trả bằng mạng sống. Nhưng trong thời khắc ấy, anh không còn đặt câu hỏi mình sẽ sống được bao lâu. Điều anh quan tâm là đồng đội có thể tiếp tục tiến lên hay không, nhiệm vụ có hoàn thành hay không. Một quyết định được đưa ra trong vài giây đã khép lại cuộc đời một người lính, nhưng đồng thời mở ra con đường cho những người còn lại.

22 giờ 30 phút ngày 13 tháng 3 năm 1954, Phan Đình Giót anh dũng hy sinh. Trận Him Lam tiếp tục diễn ra và kết thúc với thắng lợi của quân ta. Đây là trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ, tạo khí thế quan trọng cho những trận đánh tiếp theo. Phía sau thắng lợi ấy là biết bao người lính đã chiến đấu và hy sinh. Phan Đình Giót là một trong những người đã nằm lại ngay trong những giờ phút đầu tiên của chiến dịch lịch sử ấy.

Sau ngày anh hy sinh, đồng đội và nhân dân không để tên tuổi Phan Đình Giót chìm vào quên lãng. Ngày 31 tháng 3 năm 1955, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Phần thưởng ấy là sự ghi nhận dành cho một người lính đã chiến đấu và hy sinh trong một trận đánh có ý nghĩa đặc biệt. Nhưng nếu chỉ nhớ Phan Đình Giót bằng danh hiệu Anh hùng, có lẽ chúng ta vẫn chưa thấy hết con người anh. Đằng sau hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình lấp lỗ châu mai là một người con của một gia đình nghèo Hà Tĩnh, một người từng trải qua những ngày thiếu thốn, một người đồng đội luôn biết chia sẻ gian khổ và một người lính đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho cuộc kháng chiến.

Điều làm câu chuyện về Phan Đình Giót được nhắc lại suốt nhiều thập kỷ không chỉ nằm ở sự hy sinh của anh, mà còn ở ý nghĩa của sự hy sinh ấy. Một người lính ngã xuống trong đêm Him Lam đã góp phần để những người phía sau tiếp tục tiến lên. Từ một hành động của một cá nhân, sức mạnh của cả tập thể được tiếp nối. Trong chiến tranh, đôi khi một khoảnh khắc có thể làm thay đổi cục diện của một trận đánh; và đôi khi, sự hy sinh của một người có thể trở thành điểm tựa tinh thần cho hàng nghìn người khác.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ đêm Him Lam. Thế hệ từng trực tiếp chiến đấu tại Điện Biên Phủ nay phần lớn đã trở thành những người của lịch sử. Những lô cốt, chiến hào năm xưa cũng chỉ còn lại dấu tích. Nhưng mỗi khi nhắc đến Chiến thắng Điện Biên Phủ, người ta vẫn nhớ đến những người lính đã góp phần làm nên chiến thắng ấy. Trong số đó có Phan Đình Giót - người chiến sĩ đã gửi lại tuổi 32 của mình trên một ngọn đồi ở Điện Biên.

Ngày hôm nay, chúng ta không còn đứng trước những hàng rào thép gai hay những lô cốt với súng máy chờ sẵn. Những người trẻ được lớn lên trong điều kiện hòa bình, được học tập, làm việc và theo đuổi những ước mơ riêng. Khoảng cách giữa cuộc sống hôm nay và chiến trường năm xưa là rất lớn. Nhưng chính vì thế, câu chuyện của Phan Đình Giót càng đáng để nhớ. Nó nhắc chúng ta rằng những điều tưởng như bình thường của hiện tại - một mái nhà yên ấm, một lớp học, một con đường bình lặng, một cuộc sống không có tiếng súng - đều được xây dựng trên sự hy sinh của những thế hệ đi trước.

Phan Đình Giót ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, chưa kịp chứng kiến ngày đất nước thống nhất, chưa kịp trở về quê hương sau chiến thắng Điện Biên Phủ và cũng chưa kịp sống một cuộc đời dài như bao người khác. Nhưng tuổi trẻ của anh không mất đi vô nghĩa. Nó hòa vào lịch sử của một dân tộc đang chiến đấu để giành lấy độc lập. Cái tên Phan Đình Giót vì thế không chỉ thuộc về năm 1954. Nó thuộc về ký ức của nhiều thế hệ sau này, những người chưa từng gặp anh nhưng vẫn biết đến câu chuyện về người chiến sĩ đã đứng trước lỗ châu mai trong đêm Him Lam.

Nếu một ngày nào đó chúng ta đứng trước những di tích của Điện Biên, nhìn những quả đồi từng rung chuyển bởi bom đạn, có lẽ sẽ khó hình dung được nơi đây đã từng khốc liệt đến nhường nào. Nhưng lịch sử không chỉ được lưu giữ bằng những hiện vật. Lịch sử còn được lưu giữ bằng những câu chuyện về con người. Và câu chuyện về Phan Đình Giót chính là một trong những câu chuyện như vậy - một câu chuyện được viết bằng tuổi trẻ, bằng lòng quả cảm và bằng sự lựa chọn của một người lính trong giây phút không thể quay trở lại.

Phan Đình Giót đã nằm lại ở Him Lam từ một đêm tháng Ba năm 1954. Anh không trở về để nhìn thấy lá cờ chiến thắng tung bay trên Điện Biên Phủ, cũng không có cơ hội chứng kiến những đổi thay của đất nước sau chiến tranh. Nhưng từ nơi anh ngã xuống, một câu chuyện đã được truyền lại. Câu chuyện ấy kể về một người thanh niên nghèo đã trở thành người lính, về một người đồng đội luôn nhận phần khó khăn, và về một khoảnh khắc mà anh đặt sinh mệnh của mình phía sau nhiệm vụ chung.

Đêm Him Lam đã đi qua hơn bảy thập kỷ, nhưng hình ảnh người chiến sĩ Phan Đình Giót vẫn còn ở lại trong ký ức dân tộc. Không phải như một nhân vật xa xôi trong những trang sách, mà như một lời nhắc về giá trị của lòng dũng cảm, tình đồng đội và trách nhiệm với đất nước. Từ sự hy sinh của anh, thế hệ hôm nay càng hiểu rằng hòa bình không phải món quà được trao sẵn. Nó là thành quả của biết bao con người đã từng đứng giữa hiểm nguy và lựa chọn tiến lên.

Phan Đình Giót chỉ có 32 năm trên cuộc đời, nhưng 32 năm ấy đã để lại một dấu ấn vượt xa giới hạn của một đời người. Anh ngã xuống để đồng đội tiến lên, và từ khoảnh khắc ấy, tên tuổi anh cũng bước ra khỏi giới hạn của một trận đánh để trở thành một phần ký ức của dân tộc. Hơn bảy mươi năm sau, câu chuyện ấy vẫn được kể lại, để mỗi thế hệ khi nhìn về Điện Biên đều nhớ rằng trên những ngọn đồi năm xưa đã có những người lính trẻ gửi lại cả tuổi xuân của mình cho Tổ quốc.

Phan Đình Giót đã nằm lại giữa lòng đất Điện Biên, nhưng câu chuyện về anh vẫn còn được kể. Bởi có những người chỉ sống một lần, nhưng cách họ sống khiến tên tuổi được nhớ mãi.