Anh hùng Lực lượng vũ trang THIẾU ÚY TRẦN VĂN PHƯƠNG VÀ VÒNG TRÒN BẤT TỬ GẠC MA - LỜI THỀ GIỮ BIỂN THIÊNG LIÊNG

Thiếu úy Trần Văn Phương và Vòng tròn bất tử Gạc Ma - Lời thề giữ biển thiêng liêng

1. Bối cảnh chiến dịch CQ-88 và tình hình tại quần đảo Trường Sa

Đầu năm 1988, bối cảnh an ninh tại khu vực quần đảo Trường Sa diễn biến phức tạp khi lực lượng quân sự nước ngoài gia tăng các hoạt động nhắm vào các rạn san hô chìm thuộc chủ quyền Việt Nam. Nhằm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biển đảo, Bộ Quốc phòng Việt Nam đã triển khai Chiến dịch CQ-88 ("Chủ quyền - 88").

Nhiệm vụ then chốt của các lực lượng Hải quân nhân dân Việt Nam, bao gồm các tàu vận tải HQ-604, HQ-605, HQ-505 cùng lực lượng công binh thuộc Lữ đoàn 83 và Lữ đoàn 146, là nhanh chóng vận chuyển vật liệu, cắm cờ khẳng định chủ quyền và xây dựng công trình bảo vệ tại các đảo đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.

Thiếu úy Trần Văn Phương, quê tại xã Quảng Phúc, huyện Quảng Trạch (nay là thị xã Ba Đồn), tỉnh Quảng Bình, được phân công đảm nhiệm vị trí Phó chỉ huy trưởng đảo Gạc Ma. Bấy giờ, ông vừa lập gia đình chưa lâu và người vợ trẻ đang mang thai con gái đầu lòng ở quê nhà.

2. Trận chiến sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988 và khí tiết người anh hùng

Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988, khi lực lượng công binh và hải quân Việt Nam đang tiến hành vận chuyển vật liệu và dựng cờ Tổ quốc trên rạn san hô Gạc Ma, các tàu chiến nước ngoài trang bị hỏa lực hạng nặng đã áp sát và cho lực lượng trang bị vũ khí vô bờ đổ bộ lên bãi đá.

Lực lượng đối phương đã tiến hành bao vây, nổ súng nhằm va chạm và nhổ cờ Việt Nam. Thiếu úy Trần Văn Phương cùng các đồng đội đã tạo thành hàng rào cắm sâu chân xuống bãi đá chìm, kiên quyết giữ vững cột cờ. Trước sự ép sát nguy hiểm của đối phương, Thiếu úy Trần Văn Phương đã hiên ngang hô vang lời thề khẳng định đốm lửa khí tiết của người lính biển: "Thà hy sinh chứ không để mất đảo. Hãy lấy máu mình tô thắm cờ truyền thống của Quân chủng Hải quân!".

Ngay sau đó, hỏa lực đối phương xả thẳng vào đội hình giữ cờ. Thiếu úy Trần Văn Phương trúng đạn ngã xuống, nhưng tay ông vẫn ôm chặt lá cờ Tổ quốc trước ngực. Các đồng đội tiếp tục xông lên bảo vệ cờ cho đến khi hỏa lực pháo từ tàu chiến đối phương tàn phá bãi đá và làm đắm tàu HQ-604. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988 tại bãi đá Gạc Ma, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh. Hình ảnh các chiến sĩ đan tay nhau thành hàng rào bảo vệ lá cờ giữa trùng khơi đã đi vào lịch sử với tên gọi huyền thoại "Vòng tròn bất tử".

3. Di sản tinh thần, tình hậu phương và sự tri ân thế hệ

Đến năm 1992, hài cốt của Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Trần Văn Phương đã được đồng đội quy tập và đưa về yên nghỉ tại nghĩa trang quê nhà xã Quảng Phúc. Con gái của ông, chị Trần Thị Thủy, người sinh ra sau khi cha ngã xuống, đã viết tiếp truyền thống gia đình khi trở thành sĩ quan phục vụ trong lực lượng Hải quân nhân dân Việt Nam.

Ngày nay, Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma được xây dựng tại huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa, đóng vai trò là một biểu tượng vĩnh hằng về lòng tri ân của dân tộc đối với 64 liệt sĩ Hải quân. Tinh thần và lời thề giữ biển năm 1988 tiếp tục là kim chỉ nam cho thế hệ cán bộ, chiến sĩ đang ngày đêm làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Tiêu chí / Thông số

Chi tiết sự kiện lịch sử Gạc Ma 1988

Thời điểm diễn ra

Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988

Tọa độ chiến đấu

Rạn san hô Gạc Ma, quần đảo Trường Sa, Việt Nam

Lực lượng Việt Nam tham gia

Lữ đoàn 146, Trung đoàn Công binh 83, Tàu vận tải HQ-604

Số lượng tổn thất

64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam anh dũng hy sinh

Biểu tượng lịch sử

"Vòng tròn bất tử" bảo vệ cờ Tổ quốc trên bãi đá chìm

Lời thề danh tiếng

"Thà hy sinh chứ không để mất đảo" (Thiếu úy Trần Văn Phương)

Công trình ghi danh

Khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma (Cam Lâm, Khánh Hòa)