Anh hùng Lực lượng vũ trang, trắc thủ tên lửa từng bắn rơi 4 máy bay B52 trong chiến dịch Điện Biên Phủ trên không (tháng 12/1972)

Tháng 4 vừa qua, tại Bảo tàng Phòng không - Không quân đã đón chào những cựu phi công, sĩ quan tên lửa Việt Nam và những “đối thủ” bên kia chiến tuyến - Không lực Hoa Kỳ. Tại chương trình, phi công Mỹ đã bày tỏ sự khâm phục với chiến công của người Việt Nam và không tin được B52 có thể bị bắn hạ trên bầu trời Hà Nội.

Chia sẻ về nội dung này, Đại tá Nguyễn Đình Kiên hóm hỉnh cho biết, những chiến sĩ tên lửa khi đó toàn là chiến sĩ “chân đất”, hầu hết mới học hết lớp 7, nhưng dưới sự huấn luyện của các chuyên gia Liên Xô, các chiến sĩ đã vượt qua thách thức để nắm vững khoa học và có thao tác sử dụng tên lửa thành thạo.

“Nước ngoài nghĩ rằng, nếu muốn huấn luyện được đội ngũ hoàn chỉnh để đánh thắng được không quân Mỹ là lực lượng tinh nhuệ cần phải học trong 1 năm trời. Nhưng những người lính của chúng ta đã học ngày, học đêm, sử dụng thành thạo tên lửa và đánh thắng ngay trận đầu. Ngày 4/7/1965, bộ đội tên lửa đánh thắng tại khu vực Sơn Tây và bắn rơi chiếc F4 đầu tiên. Đây là chiến công đầu tiên sau 3 tháng huấn luyện”, Đại tá Nguyễn Đình Kiên nhớ lại.

Để bảo vệ bầu trời Hà Nội trong trận “Điện Biên Phủ trên không”, cùng với sự giúp đỡ quan trọng của chuyên gia nước ngoài, bộ đội tên lửa của ta đã chủ động nghiên cứu cách đánh B52. Theo Đại tá Nguyễn Đình Kiên, quá trình nghiên cứu này bắt đầu từ năm 1967. Sau khi 6,7 Trung đoàn tên lửa của Hà Nội ra quân, Bác Hồ căn dặn Quân chủng Phòng không-Không quân: “Sớm muộn gì đế quốc Mỹ cũng đưa B52 ra đánh Hà Nội, rồi có thua nó mới chịu thua... Phải dự kiến trước mọi tình huống càng sớm càng tốt, để có thời gian suy nghĩ, chuẩn bị…”.

Khi đó, Mỹ đang bị sa lầy tại Việt Nam và phải sử dụng tới loại hình chiến đấu hiện đại nhất là B52 với tham vọng lớn. Quân chủng Phòng không-Không quân đã tổ chức một Trung đoàn tên lửa, hành quân ròng rã 6 tháng từ Hà Nội vào Vĩnh Linh để nghiên cứu phương án đánh B52. Suốt 6 tháng đó, 1 Trung đoàn vào tới Vĩnh Linh chỉ còn gom lại còn được 1 tiểu đoàn. Chúng ta đã hy sinh rất lớn. Với lòng căm thù giặc, Trung đoàn 238 và cơ quan quân chủng, chuyên gia Liên Xô tập trung nghiên cứu đánh B52.

Ngày 19/7/1972, tại Vĩnh Linh, bộ đội tên lửa bắn rơi B52 nhưng do địa hình hẹp, B52 không rơi trên đất Việt Nam. Trong suốt thời gian nghiên cứu xương máu đó, cơ quan Quân chủng kết hợp các đơn vị đã viết cuốn sách “Cách đánh B52” và cuốn sách đó được phổ biến rộng rãi trong toàn bộ cán bộ, chiến sĩ đơn vị toàn quân chủng. Nhờ đó, các chiến sĩ tên lửa tiếp thu kiến thức về trang thiết bị khí tài nhanh hơn. Thời gian này, Quân chủng đã tập huấn cho bộ đội xây dựng phương án tác chiến và hình thành cách đánh của bộ đội Việt Nam. Cách đánh này trở thành bảo bối của quân đội Việt Nam và sau đã được vinh danh với Giải thưởng Hồ Chí Minh.

“Khi B52 tập kích vào Hà Nội, tên lửa của chúng ta đàng hoàng “tiếp đón” chu đáo. Lực lượng phòng không có 13 tiểu đoàn bắn rơi 29 B52 Mỹ, trong đó có 16 rơi tại chỗ. Mỹ công nhận thất bại của họ”, Đại tá Nguyễn Đình Kiên tự hào chia sẻ với các bạn trẻ.

Trong đợt tập kích ác liệt của Mỹ vào Hà Nội với mỗi đợt sử dụng tới 36-39 B52, cả đêm lên tới hàng trăm B52 đánh Hà Nội, với tình thế chưa kịp vận chuyển đạn dược từ nơi tập kết về đơn vị, các chiến sĩ tên lửa đã tính toán chi tiết, tiết kiệm đạn dược tối đa và quyết tâm nhằm đúng mục tiêu mà bắn.

“Ngày 21/12/1972, tại trận địa Đông Anh, Hà Nội, chỉ trong 10 phút, bộ đội tên lửa của ta đã có lần trận bắn rơi 2 B52, trong đó 1 chiếc rơi xa, 1 chiếc rơi tại Núi Đôi, Hà Nội, tạo nên chiến công xuất sắc của bộ đội tên lửa chúng tôi”, Đại tá Nguyễn Đình Kiên xúc động nói. Ông cũng chia sẻ những thông tin rất thú vị về cách mà lực lượng phòng không-không quân của ta tìm ra cách giải nhiễu của đội hình bay B52.

Theo Đại tá Nguyễn Đình Kiên, khi B52 bay vào Hà Nội thường có 12-16 máy bay tiêm kích bay kèm hộ tống, gây ra nhiễu. Để phân biệt B52 với F4 không đơn giản. Nhờ tài liệu từ Quân khu 4, các chiến sĩ tên lửa phân biệt dựa trên tốc độ vận động khá ổn định và trọng lượng của B52 nặng hơn để xác định đúng mục tiêu.

Đại tá Nguyễn Đình Kiên khẳng định, chiến thắng lịch sử với việc đập tan 30 cuộc tập kích của không quân Mỹ, bắn rơi vũ khí chiến lược hàng đầu của Mỹ, với 16 B52 rơi trên đất Việt Nam tạo ra những tiền đề quan trọng để chúng ta tiến tới giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Điều đó thể hiện trí tuệ và kỳ tích của quân đội nhân dân Việt Nam.