Anh hùng Lực lượng vũ trang Vừ A Dính – Ngọn lửa Tây Bắc

Vừ A Dính, dân tộc Mông, sinh ngày 12-9-1934 tại bản Đề Chia, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay là tỉnh Điện Biên). Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, Dính sớm chịu nhiều đau thương khi người cha Vừ Chống Lầu bị giặc Pháp thủ tiêu tại nhà tù Sơn La, còn người mẹ Sùng Thị Plây cùng 8 người thân khác bị địch tàn sát dã man trong trại giam đồn Bản Chăn. Dù mới 13 tuổi, cậu bé Dính đã thông minh, nhanh nhẹn tự nguyện đi canh gác bản làng, mưu trí giả vờ lăn rọ lợn xuống dốc để tẩu thoát và cùng người già trong bản dỡ mái trại giam trốn ra ngoài khi bị bắt. Sau đó, anh chính thức thoát ly gia đình, trở thành chiến sĩ liên lạc nhỏ tuổi của đội vũ trang huyện Tuần Giáo, luồn rừng qua các địa bàn rộng lớn từ Điện Biên, Tuần Giáo đến Tủa Chùa.

Trong cuộc sống kháng chiến gian khổ, Dính luôn tràn đầy tinh thần lạc quan, ham học hỏi và tranh thủ đọc sách mọi lúc mọi nơi. Anh xông xáo phụ trách việc khoét thân cây chuối lấy nước sinh hoạt cho đơn vị, mưu trí băng rừng để móc nối với các cơ sở bí mật mua nhu yếu phẩm, kim chỉ, mực viết và thuốc men. Thậm chí, thương mẹ và gia đình bị bắt, Dính đã xin phép chỉ huy cho xuống núi điều tra tình hình đồn Bản Chăn. Cậu bé nhỏ nhắn đã dũng cảm đóng giả người lấy nước, trà trộn vào trại giam nằm cạnh mẹ suốt một đêm để nắm thông tin bố phòng quan trọng, vẽ lại sơ đồ vị trí địch để phục vụ cho các kế hoạch tác chiến của bộ đội.

Tháng 6 năm 1949, trong một đợt vây ráp lớn của gần một nghìn quân Pháp vào căn cứ Pú Nhung, Vừ A Dính bất ngờ rơi vào ổ phục kích khi đang mang trên lưng bọc đạn hơn trăm viên do mẹ giao. Mặc cho bọn giặc tra tấn dã man đến gãy cả một bên chân, anh vẫn cắn răng chịu đau và kiên quyết chỉ trả lời hai từ "Không biết!". Bị trói dưới gốc cây đào giữa sương đêm lạnh giá và bỏ đói bỏ khát suốt nhiều ngày, khi thấy người quen đi ngang qua, Dính vẫn tranh thủ nhắn bằng tiếng Mông vị trí giấu túi tài liệu bí mật để đồng đội ra lấy. Đến sáng ngày thứ ba, anh vờ đồng ý dẫn đường, bắt giặc làm cáng khiêng mình đi ròng rã suốt một ngày qua khắp các triền núi nhằm đánh lạc hướng kẻ thù, trước khi dẫn chúng trở lại đúng điểm xuất phát ban đầu.

Tên chỉ huy Pháp điên cuồng xả trọn băng đạn vào ngực Vừ A Dính khi biết mình bị lừa, khiến anh anh dũng hy sinh bên gốc cây đào cổ thụ ở Khe Trúc vào chiều tối ngày 15-6-1949 khi chưa tròn 15 tuổi. Sự ra đi hiên ngang của anh đã làm chấn động hàng ngũ kẻ thù, đồng thời thổi bùng ngọn lửa quật cường khắp các bản làng Tây Bắc. Ngày 8-11-2000, Vừ A Dính được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Tên tuổi của anh không chỉ khắc sâu trên tấm bia mộ bên quốc lộ 6 lịch sử, mà còn sống mãi qua Quỹ học bổng Vừ A Dính – ngọn lửa tiếp nối truyền thống yêu nước, nâng bước cho hàng triệu học sinh, sinh viên các dân tộc thiểu số Việt Nam.