ANH HÙNG LÝ TỰ TRỌNG – NGƯỜI ĐOÀN VIÊN ĐẦU TIÊN VÀ TUYÊN NGÔN BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ CÁCH MẠNG

Thân thế Việt kiều, sự rèn luyện tại Quảng Châu và vai trò người liên lạc xuất sắc

Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ra trong một gia đình nông dân yêu nước quê ở xã Thạch Minh, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Do sự đàn áp của thực dân Pháp, gia đình ông phải lánh sang sinh sống tại Nakhon Phanom, Thái Lan. Được nuôi dưỡng trong môi trường yêu nước của cộng đồng Việt kiều, người thanh niên Lê Hữu Trọng đã sớm bộc lộ trí thông minh vượt trội, tính cách dũng cảm và lòng căm thù giặc sâu sắc. Năm 1926, khi mới 12 tuổi, ông được tổ chức chọn lựa đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc) để học tập và hoạt động cách mạng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh tụ Nguyễn Ai Quốc (Chủ tịch Hồ Chí Minh). Tại đây, ông được Bác Hồ đổi tên thành Lý Tự Trọng và trở thành một trong những thành viên đầu tiên của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Tại Quảng Châu, Lý Tự Trọng đã nỗ lực học tập văn hóa, lý luận cách mạng và thông thạo nhiều ngoại ngữ như tiếng Trung, tiếng Pháp, tiếng Anh. Ông được Bác Hồ và Tổng bộ tin tưởng giao nhiệm vụ làm liên lạc, chuyển giao tài liệu bí mật và đưa đón các cán bộ cách mạng từ trong nước ra nước ngoài. Với sự mưu trí, linh hoạt và bản lĩnh gan dạ, Lý Tự Trọng đã vượt qua vô vàn sự kiểm soát gắt gao của cảnh sát, mật thám Pháp và Tưởng Giới Thạch, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, bảo vệ an toàn cho tuyến đường liên lạc chiến lược của cách mạng Việt Nam.

Hoạt động nội thành Sài Gòn, trận bắn trùm mật thám Le Grand và tinh thần kiên trung

Năm 1929, trước yêu cầu phát triển mới của phong trào cách mạng trong nước, Lý Tự Trọng được cử về Sài Gòn hoạt động với nhiệm vụ thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản và làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ. Sài Gòn bấy giờ là trung tâm sào huyệt của chính quyền thực dân Pháp ở Nam Bộ, nơi mạng lưới mật thám càn quét vô cùng gắt gao. Lý Tự Trọng đã hòa nhập vào đời sống của giai cấp công nhân, làm việc tại bến cảng Chợ Lớn để vừa kiếm sống vừa tuyên truyền, vận động thanh niên, công nhân tham gia các tổ chức đấu tranh. Ông đã tỏ ra là một cán bộ trẻ tuổi nhưng vô cùng tài năng, góp phần quan trọng vào sự ra đời và phát triển của các cơ sở Đoàn đầu tiên tại Nam Bộ.

Ngày 9 tháng 2 năm 1931, nhân đợt sinh hoạt kỷ niệm một năm Khởi nghĩa Yên Bái do Xứ ủy Nam Kỳ tổ chức tại sân vận động Mạc Đĩnh Chi (Sài Gòn), một tên trùm mật thám Pháp tên là Le Grand đã xông vào phát hiện và định bắt giữ diễn giả đang tuyên truyền. Trong thời khắc nguy cấp để bảo vệ cán bộ và đồng chí của mình, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn chết tên trùm mật thám Le Grand, gây chấn động toàn đô thành. Sau khi nổ súng, do sự vây ráp điên cuồng của lực lượng cảnh sát, Lý Tự Trọng đã bị địch bắt giữ.

Tuyên ngôn bất tử trên tòa án thực dân và di sản ngọn cờ đầu của thanh niên

Ngay sau khi bắt được Lý Tự Trọng, thực dân Pháp đã dùng những hình thức tra tấn dã man nhất để khuất phục người thanh niên 17 tuổi. Chúng giam ông tại Khám Cạn Chợ Lớn rồi chuyển sang Khám Grande, liên tục tra điện, đánh đập dã man khiến ông nhiều lần ngất đi tỉnh lại. Tuy nhiên, đòn thù tàn bạo của kẻ thù đã hoàn toàn thất bại trước chí khí sắt đá của Lý Tự Trọng; ông không hề khai báo bất cứ một cơ sở hay tên tuổi đồng chí nào. Không thể khuất phục được ông, chính quyền thực dân đã đưa Lý Tự Trọng ra Tòa Đại hình Sài Gòn để xét xử và tuyên án tử hình.

Tại phiên tòa thực dân, Lý Tự Trọng đã giữ tư thế hiên ngang, chủ động biến Tòa án kẻ thù thành diễn đàn tuyên truyền cách mạng. Khi quan tòa Pháp đạo đức giả khuyên ông nên xin ân xá vì tuổi còn quá trẻ, Lý Tự Trọng đã dũng cảm dõng dạc thốt lên câu nói bất hủ đã đi vào lịch sử dân tộc: "Tôi hành động có suy nghĩ! Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!". Ngày 20 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp đã lén lút đưa Lý Tự Trọng lên máy chém. Trước khi hy sinh, người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên vẫn cất cao tiếng hát bài "Quốc tế ca". Câu nói bất hủ của Lý Tự Trọng đã trở thành lý tưởng sống, ngọn cờ dẫn đường cho muôn thế hệ thanh niên Việt Nam đứng lên chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc.