ANH HÙNG LÝ TỰ TRỌNG VÀ TUYÊN NGÔN BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ CÁCH MẠNG
Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, Anh hùng Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng, 1914 – 1931) vang danh là người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên. Dù trút hơi thở cuối cùng khi mới tròn 17 tuổi, khí tiết hiên ngang cùng câu nói lịch sử của anh trước tòa án thực dân đã trở thành tuyên ngôn lý tưởng sống cho hàng triệu thế hệ thanh niên Việt Nam suốt hơn thế kỷ qua.
ANH HÙNG LÝ TỰ TRỌNG VÀ TUYÊN NGÔN BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ CÁCH MẠNG
Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, Anh hùng Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng, 1914 – 1931) vang danh là người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên. Dù trút hơi thở cuối cùng khi mới tròn 17 tuổi, khí tiết hiên ngang cùng câu nói lịch sử của anh trước tòa án thực dân đã trở thành tuyên ngôn lý tưởng sống cho hàng triệu thế hệ thanh niên Việt Nam suốt hơn thế kỷ qua.
1. Chàng thiếu niên đất Việt trên đất Xiêm và hạt giống cách mạng Quảng Châu
Lê Hữu Trọng sinh ra tại tỉnh Nakhon Phanom (Thái Lan) trong một gia đình Việt kiều nghèo giàu lòng yêu nước, có quê gốc tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Tuổi thơ sống nơi xứ người nhưng tâm hồn Trọng luôn hướng về quê hương đang chìm trong ách cai trị khắc nghiệt của thực dân Pháp.
Năm 1926, khi mới 12 tuổi, nhờ sự thông minh và tinh thần yêu nước nổi bật, Lê Hữu Trọng được tổ chức cách mạng chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập. Tại đây, anh vinh dự được Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp nuôi dạy, huấn luyện và đổi tên thành Lý Tự Trọng (với họ "Lý" tượng trưng cho gia đình cách mạng nhỏ do Bác Hồ dìu dắt).
Với khả năng thiên bẩm, Lý Tự Trọng nhanh chóng nói thạo tiếng Trung và tiếng Pháp, trở thành một chiến sĩ liên lạc đắc lực cho Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu.
2. Người liên lạc mưu trí giữa lòng Sài Gòn - Chợ Lớn
Năm 1929, phong trào cách mạng trong nước phát triển mạnh mẽ. Lý Tự Trọng được tổ chức phân công trở về nước hoạt động tại địa bàn Sài Gòn – Chợ Lớn với nhiệm vụ làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ và Thành ủy Sài Gòn.
Dưới lớp vỏ bọc là một anh công nhân nhặt than tại cảng Nhà Bè hay người phụ việc tại cơ sở sản xuất, Lý Tự Trọng đã mưu trí qua mặt hàng loạt bốt gác và mật thám Pháp. Anh chuyển giao an toàn hàng trăm tài liệu, thư từ mật, tiếp tế tiền bạc và đưa đón các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng.
Mùa hè năm 1931, khi Đoàn Thanh niên Cộng sản Đông Dương được thành lập, Lý Tự Trọng vinh dự trở thành một trong những đoàn viên đầu tiên, đóng vai trò nòng cốt trong việc xây dựng phong trào thanh niên công nhân tại Sài Gòn.
3. Phát súng giải cứu đồng chí và tuyên ngôn bất tử trước án tử hình
Chiều ngày 9 tháng 2 năm 1931, nhân dịp kỷ niệm một năm Cuộc khởi nghĩa Yên Bái, các chiến sĩ cách mạng tổ chức một cuộc mít tinh ngắn tại sân vận động Lá Thành (Sài Gòn). Đồng chí Phan Bằng bước lên diễn thuyết kêu gọi quần chúng đứng lên chống thực dân Pháp.
Cuộc mít tinh vừa bắt đầu thì tên mật thám sừng sỏ Pháp Le Grand cùng lực lượng cảnh sát bất ngờ ập vào định bắt giữ đồng chí Phan Bằng. Tình thế rơi vào mức vô cùng nguy cấp.
Trong khoảnh khắc sinh tử, Lý Tự Trọng đã nhanh trí rút súng ngắn bắn gục tên mật thám Le Grand, che chắn cho đồng chí Phan Bằng và các bạn kịp thời rút lui vào dòng người. Tuy nhiên, sau phát súng ấy, Lý Tự Trọng đã bị lực lượng cảnh sát dày đặc bao vây và bắt giữ.
Thực dân Pháp vô cùng giận dữ khi tên mật thám thân cận bị tiêu diệt. Chúng đưa Lý Tự Trọng về Khám Cùng (Khám Cầu Dừa) rồi chuyển sang Khám Cả Sài Gòn, dùng những đòn tra tấn tàn khốc nhất hòng khuất phục người thanh niên 17 tuổi. Bị đánh rách da thịt, kẹp điện, dội nước lạnh... nhưng anh kiên quyết không khai báo bất kỳ thông tin nào về tổ chức hay đồng chí của mình.
Tháng 5 năm 1931, chính quyền thực dân Pháp mở phiên tòa đại hình xét xử Lý Tự Trọng. Trước Tòa án sa đơ, tên thẩm phán gầm lên hòng uy hiếp tinh thần anh: — "Mày còn quá trẻ, hãy nhận tội để được dung thứ!"
Đứng trước vành móng ngựa với thân thể đầy vết thương, Lý Tự Trọng vẫn dõng dạc ngẩng cao đầu, đập tan luận điệu của kẻ thù bằng câu nói bất hủ đã đi vào lịch sử: — "Tôi hành động không phải là không suy nghĩ! Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"
Rạng sáng ngày 20 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp lén lút đưa Lý Tự Trọng ra pháp trường tại Khám Cả Sài Gòn để thi hành án tử hình. Trước khi lưỡi máy chém hạ xuống, người thanh niên 17 tuổi vẫn hiên ngang cất cao tiếng hát bài Quốc tế ca vang động cả không gian khám đường.
4. Ngọn đuốc soi đường cho thế hệ trẻ Việt Nam
Lý Tự Trọng ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tinh thần quật cường và tuyên ngôn bất tử của anh đã ngưng đọng thành ngọn đuốc lý tưởng soi đường cho bao thế hệ học sinh, sinh viên và thanh niên Việt Nam qua các thời kỳ kháng chiến cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước.
Năm 2011, sau nhiều năm tìm kiếm, hài cốt của Anh hùng Lý Tự Trọng đã được quy tập về an táng trọng thể tại quê nhà xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.
Tên của Anh hùng Lý Tự Trọng được trân trọng đặt cho Giải thưởng Lý Tự Trọng (giải thưởng cao quý nhất của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh dành cho cán bộ Đoàn xuất sắc), các công viên lớn, tuyến đường trung tâm và vô số trường trung học phổ thông trên khắp mọi miền Tổ quốc.
Lời thề năm xưa của người đoàn viên đầu tiên: "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng" sẽ mãi là kim chỉ nam cho tuổi trẻ Việt Nam rèn luyện bản lĩnh, giữ vững khát vọng và cống hiến hết mình vì sự phồn vinh của dân tộc.
