Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong kháng chiến chống Mỹ

Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong kháng chiến chống Mỹ

Có những cái cây cả đời không nở hoa vì mọi mùa xuân đều đã dành để che mưa che nắng cho những mầm sống khác và tôi muốn giới thiệu với mọi người một người phụ nữ tưởng như bình thường nhưng lại rất phi thường. Bà ấy được mọi người gọi bằng một cái tên thân thương là " Mẹ Suốt" vì những công lao to lớn và sự hy sinh thầm lặng của mình trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt tại Quảng Bình (nay thuộc tỉnh Quảng Trị). Hãy cùng tôi nhìn lại cuộc đời của Mẹ Suốt-nữ Anh hùng Lao động trong thời kì kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Mẹ Suốt tên thật là Nguyễn Thị suốt sinh năm 1908 (có nhiều nguồn ghi mẹ sinh năm 1906) tại xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới tỉnh Quảng Bình (nay thuộc phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị). Mẹ sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo, khi còn nhỏ đáng lẽ mẹ phải được học tập và vui chơi như bao những đứa trẻ khác mẹ đã phải đi ở đợ suốt 18 năm. Sau Cách mạng tháng Tám cũng là lúc mẹ đến tuổi lập gia đình, số phận đưa đẩy mẹ Suốt gật đầu làm vợ thứ cho cụ Trần Bạo và làm nghề chèo đò để kiếm sống. Mẹ Suốt sinh cho chồng 4 người con, 3 gái 1 trai. Mẹ cùng chồng và người vợ cả chung sống dưới một mái nhà nên cũng coi con của vợ cả như con mình. Ngày người vợ cả qua đời vì bệnh, bà cầm tay mẹ Suốt dặn cố gắng dạy con cái nên người. Mẹ lại càng thương. Các ông Trần Thanh Bình, Trần Văn Hà, Trần Thanh Vân (con của người vợ cả) sống lễ phép đức độ, mẹ Suốt thường dặn các con mình học tập các anh cho nên người.

Mẹ đã sống gần như trọn đời bên dòng sông Nhật Lệ, một dòng sông từng hiền hòa như hơi thở quê hương nhưng rồi đến năm 1964, sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Mỹ bắt đầu đem quân đánh phá miền Bắc. Miền đất Quảng Bình là một trong những trọng điểm đánh phá của máy bay và hải quân Mỹ, với mục đích nhằm ngăn chặn việc chi viện của miền Bắc cho lực lượng cách mạng miền Nam. Lúc đó, dòng sông ấy lại biến thành ranh giới giữa sự sống và cái chết. Khi bom đạn Mỹ trút xuống mảnh đất miền Trung khốc liệt ấy người mẹ già đã 58 tuổi với mái tóc bạc không chọn lùi lại để bảo vệ bản thân mà chọn bước ra giữa khói lửa xung phong nhận công việc chèo đò chở cán bộ, thương binh và vũ khí qua sông, giữ vững thông tin liên lạc giữa hai bờ. Trong khi bầu trời rung chuyển bởi tiếng bom, con đò nhỏ của mẹ vẫn lặng lẽ trôi đi như một nhịp tim bền bỉ của dân tộc chưa bao giờ chịu khuất phục. Kể từ đó, trong suốt những năm 1964-1966, bà vẫn giữ vững nhiệm vụ của mình, đã chèo hàng trăm lượt ngay cả những lúc máy bay Mỹ ném bom oanh tạc ác liệt. Bà được những người cán bộ và bà con gọi với tên quen thuộc Mẹ Suốt. Tổng cộng ước tính mỗi năm mẹ Suốt qua lại đến 1400 chuyến.[1]

Điều làm Mẹ Suốt trở nên bất tử không chỉ là lòng gan dạ mà là sự hy sinh âm thầm đến đau lòng. Mẹ không chiến đấu bằng súng đạn, không đứng trên bục vinh quang, không sống để được ca ngợi mẹ chỉ lặng lẽ làm một việc duy nhất là chèo đò. Nhưng chính người mẹ già ấy lại đang gánh trên vai sinh mạng của biết bao con người và cả niềm hy vọng của đất nước, có những chuyến đò mẹ trèo qua không chỉ đẻ vượt một dòng sông mà để đưa cả dân tộc đi qua những năm tháng tăm tối nhất mỗi nhịp chèo của mẹ giống như đang chống lại chiến tranh, chống lại nỗi sợ hãi, chống lại cả cái chết đang trực chờ trên mặt nước. Có lẽ điều sâu sắc nhất ở Mẹ Suốt là mẹ khiến người ta hiểu rằng sự vĩ đại thật sự luôn rất lặng thầm thế giới thường nhớ đến những người làm rung chuyển lịch sử bằng sức mạnh lớn lao nhưng đôi khi lịch sử lại được giữ vững bởi một người mẹ già vô danh với đôi bàn tay chai sần và trái tim chưa từng nghĩ cho riêng mình. Mẹ giống như ngọn đèn nhỏ giữa bảo tố không đủ để làm bầu trời sáng rực nhưng đủ để giữ cho niềm tin con người không tắt đôi khi chính những ánh sáng nhỏ bé như thế mới là thứ cứu cả một dân tộc khỏi bóng tối.

Đến năm 1966, trong Đại hội Anh hùng tổ chức ở miền Bắc, chiến sĩ thi đua toàn quốc mẹ Suốt được mời tham dự. Ngày 1/1/1967, mẹ được phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước. Mẹ xuất hiện giản dị nhưng ai cũng phải ngước nhìn ngưỡng mộ vì những đóng góp phi thường mà một người phụ nữ đã có tuổi nhưng lòng dũng cảm thì có thể vượt xa những người trẻ trong thời chiến.

Khoảng 1967-1968, khi chiến tranh trở nên càng ác liệt, mẹ dừng công việc lái đò, để tham gia vận chuyển lương thực.[2] Trong một lần đi ở bến đò Bảo Ninh sơ tán ở phía nam cách bến đò cũ 3 km, mẹ Nguyễn Thị Suốt mất trong một trận bom bi oanh tạc của Mỹ.[3] Có nhiều thông tin về ngày mất, song trên bia mộ của bà, hiện đang được an táng tại Nghĩa trang thôn Cửa Phú, xã Bảo Ninh (nay được sáp nhập, thuộc tổ dân phố Sa Động, phường Đồng Hới), có ghi ngày mất là ngày 22/8/1968 (tuy nhiên đây rất có thể là ngày âm lịch theo phong tục, tức ngày 13/10/1968 dương lịch).[4] Sau đó mẹ được Nhà nước công nhận liệt sĩ.

Nhưng có những con người tuy ngã xuống mà dường như chưa từng mất đi bởi cuộc đời của họ đã hóa thành một phần linh hồn của đất nước. Mẹ Suốt đã góp phần xứng đáng của mình trong chiến công chung của quân dân Quảng Bình. Hình ảnh mẹ sống mãi trong lòng nhân dân cả nước. Mẹ là biểu tượng của Chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là tấm gương tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam anh hùng. Chiến công của mẹ gắn liền với bến đò ngang thuộc địa phận thôn Trung Bình qua Hải Đình, Đồng Hới. Cái tên "Bến đò Mẹ Suốt" rất đỗi thân thương, gần gũi, rất đỗi tự hào. Năm 1980, Ủy ban Nhân dân thị xã Đồng Hới đã cho dựng bia đài Mẹ Suốt nằm giữa trung tâm bến đò.[5] Hiện nay ngay gần cầu Nhật Lệ là con đường Mẹ Suốt, là nơi đặt bức tượng mẹ Suốt. Bức tượng được khánh thành năm 2003, tác giả là nhà điêu khắc Phan Đình Tiến.

Mẹ đã để lại cho thế hệ hôm nay một lời nhắc rằng một con người không trở nên vĩ đại vì họ mãi mạnh hơn người khác mà vì học dám sống cho điều lớn hơn chính bản thân mình. Chúng con sẽ mãi ghi nhớ công lao to lớn của mẹ đã dành cho đất nước cho dân tộc Việt nam.

Danh mục tài liệu tham khảo:

1. "Tượng đài mẹ Suốt không chỉ được dựng bằng thơ". Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2008.