Anh hùng Ngô Gia Khảm và những lần sinh tử phần 1
Ngay từ ngày học phổ thông, các thế hệ học sinh Việt Nam đã được học và mến mộ tinh thần lao động quên mình của Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm. Câu chuyện về người Anh hùng Lao động số một "vì nước quên thân” ấy diễn ra trong khói lửa chiến tranh nhưng đến hôm nay người dân Việt Nam vẫn luôn trân trọng nhắc nhớ.
Chế tạo quả lựu đạn đầu tiên
Ông Nguyễn Anh Tài, người học trò kiêm lái xe cho Anh hùng Lao động Ngô Gia Khảm sau này, kể lại: Nhận nhiệm vụ sản xuất, chế tạo lựu đạn, anh Ngô Gia Khảm lo lắm. Anh bảo: Trước nay sửa chữa súng, gọi là khó thì cũng được, nhưng cứ mày mò tháo ra lắp vào rồi cũng được, không chết chóc gì. Bây giờ làm lựu đạn, nhỡ một tí là tan xương, nát thịt, chết người như bỡn. Mình là thợ cơ khí, từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến nay đã biết gì về thuốc nổ đâu… Nhưng vì Đảng giao, Ngô Gia Khảm quyết nhận nhiệm vụ làm lựu đạn. Biết tin, trên cử thêm đồng chí Nguyễn Ngọc Hiền về cùng anh làm mìn, lựu đạn. Anh Hiền trước học kỹ nghệ, sau ở tù Côn Đảo cũng “học mót” được ít nhiều cách pha chế thuốc.
Thế là Ngô Gia Khảm và Nguyễn Ngọc Hiền bắt tay vào xây dựng công binh xưởng. Gọi là công binh xưởng cho oai chứ thực ra chỉ loanh quanh mấy thước vuông cửa hàng. Có nguyên liệu, Khảm và Hiền bắt tay vào việc chế mìn và lựu đạn. Việc chế mìn và lựu đạn lúc ấy nghĩ cũng kỳ. Không nắm vững công thức chế thuốc nổ mà cứ làm liều lĩnh, mò mò mẫm mẫm. Suốt ngày anh Hiền hì hục ở trong buồng, đánh vật với mấy chất thuốc, pha pha, chế chế, đập rồi lại đưa lên mũi, ngửi xong lại gí vào mũi Ngô Gia Khảm rồi bảo: "Khảm ngửi xem, đã ra mùi thuốc súng chưa?”.
Lần ra được công thức thuốc nổ thì lại đến chuyện đúc vỏ lựu đạn. Lựu đạn thì cũng chỉ mới trông thấy bọn Nhật nó đeo chứ đã được sờ tận tay đâu? Mấy anh em đang ước có một quả lựu đạn mẫu thì vừa may tự vệ Đình Bảng xoáy được một quả “lọ mực” của Nhật đem cho. Anh Hiền ngắm nghía chán rồi nói: Lựu đạn của nó sản xuất trong nhà máy lớn, tinh vi lắm, khó bắt chước được. Mình nghĩ ra một kiểu riêng để búa tay, lò rèn có thể sản xuất được.
Thuốc nổ có rồi, vỏ có rồi, lại thêm trăm thứ của những bộ phận phức tạp trong quả lựu đạn. Lúc sắp lắp lựu đạn thì mới té ra là thiếu sắt tây. Hết chuyện sắt tây lại đến chuyện dây cháy chậm. Dây cháy chậm của đối phương làm trong nhà máy tối tân, đúng 5 giây là nổ. Đằng này mình làm bằng tay, chỗ lỏng chỗ chặt, có khi cháy hàng phút chưa hết.
Sau hai tháng, quả lựu đạn đầu tiên ra đời. Dáng thon thon hình quả đào, trên khắc nổi 2 chữ VM (Việt Minh) nom mê lắm. Lựu đạn làm được rồi nhưng nào biết nó nổ hay xịt. Thế là lại phải thử. Mà thử quanh nơi chế tạo thì chẳng khác gì “lạy ông tôi ở bụi này”. Bàn mãi rồi quyết định chờ ngày mưa sấm nổ ùng oàng đem xuống tận Yên Mỹ (Hưng Yên) cho nổ thử, trong một cái quán ngói giữa đồng. Lựu đạn quăng ra, đúng 5 giây, nổ đánh rầm một cái, to lắm. Tiếng nổ vừa dứt, khói còn khét lẹt, Khảm và Hiền đã nhổm dậy ôm lấy nhau, sung sướng không để đâu cho hết.
