Anh hùng Ngô Thất Sơn - Chiến sĩ du kích thời chống Pháp

Anh hùng Ngô Thất Sơn (Trịnh Ngọc Ảnh) sinh năm 1919 tại xã Vĩnh Gia, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Học xong tiểu học, ông đổi tên thành Ngô Mảnh Gương và được cha mẹ đưa sang thủ đô Phnôm Pênh học tiếp trung học rồi làm thầy giáo bên nước bạn. Tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp, ông về nước tham gia khởi nghĩa giành chính quyền và được phân công làm Chỉ huy phó đoàn thân binh, phụ trách bảo vệ Xứ ủy và Ủy ban kháng chiến Hành chánh Nam bộ. Cuối năm 1945, ông được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ bảo vệ đồng chí Trần Văn Giàu và Phạm Ngọc Thạch ra Bắc theo lệnh triệu tập của Trung ương. Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, ông vinh dự được hai đồng chí lãnh đạo cao cấp kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, được Bí thư Xứ ủy Trần Văn Giàu trực tiếp đề xuất với Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho phép tham gia vào khóa đào tạo sĩ quan tại trường võ bị Sơn Tây (nay là trường Sĩ quan Lục quân I). Đáp lại niềm tin tưởng đó, ông tốt nghiệp loại ưu sau khi kết thúc khóa đào tạo. Ông được cử làm phát thanh viên tiếng Campuchia đầu tiên trên làn sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam.

Đầu năm 1946, ông được giao nhiệm vụ sang Xiêm liên hệ với một số đồng chí ở đây mua sắm vũ khí, tuyển mộ và huấn luyện những thanh niên Việt kiều yêu nước, gan dạ, giàu nhiệt huyết, huấn luyện cấp tốc “Đội độc lập số 1 ” với 105 người, chi viện cấp tốc cho cuộc kháng chiến ở Nam Bộ. Ông được cử làm Chỉ huy phó. Ngày 20 tháng 10 năm 1946, đội về tới Cây Cầy (xã Hòa Hội, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh) và đổi tên thành bộ đội hải ngoại số 1. Sau khi đơn vị về nước, Ngô Thất Sơn được chỉ định làm Chỉ huy trưởng, bố trí đơn vị hoạt động ở Tây Ninh. Đơn vị tiến hành các hoạt động quấy rối địch, diệt tề trừ gian, bảo vệ phong trào địa phương, vận động thanh niên tòng quân và kêu gọi đồng bào ủng hộ vật chất cho kháng chiến. Một bộ phận của đơn vị đã phối hợp với Chi đội 11 tiến hành các hoạt động công đồn, chống càn, bảo vệ căn cứ. Quân Pháp ra sức đàn áp, lùng sục gây chia rẽ hận thù dân tộc giữa Campuchia với ta. Trước tình hình đó, ông chỉ huy bộ đội thâm nhập, giải thích, vận động nhân dân hiểu ra và hết lòng giúp đỡ cách mạng.

Tháng 8 năm 1948, ông được cử làm Trung đoàn phó Trung đoàn 305, gồm 5 Chi đội và Bộ đội hải ngoại số 1. Tháng 10 năm 1948, đơn vị được điều sang Campuchia với danh nghĩa là quân tình nguyện và đổi tên thành Sivôtha. Ông được cử làm Trung đoàn trưởng. Nhân dân Campuchia tôn ông là Quan năm - Đại tá Naisơn Slchan. Pháp theo đó gọi ông là Colonel Naisơn Slchan và viết thư dụ dỗ đầu hàng.

Ngày 2 tháng 6 năm 1949, Pháp mở một trận càn vào vùng giải phóng Tây Ninh, trọng điểm là khu vực biên giới huyện Châu Thành với mục tiêu truy quét đơn vị Bộ đội hải ngoại số 1. Nhận được tin trong khi đang họp với các đồng chí lãnh đạo tỉnh Tây Ninh, Ngô Thất Sơn lập tức xin phép bỏ dỡ cuộc họp, đến ngay trận địa để cùng đồng đội sát cánh chiến đấu. Vì tương quan lực lượng quá lớn, nhiều chiến sỹ đã anh dũng hy sinh trong cuộc đối đầu không cân sức, chỉ huy Ngô Thất Sơn bị thương và rơi vào tay giặc. Chúng ra sức dụ dỗ, mua chuộc và dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man, chuyển ông từ nhà giam này sang nhà giam khác nhưng cũng không thể nào lung lay được ý chí của ông. Có lúc, kẻ thù đã nghĩ đến việc trao đổi tù binh giữa Ngô Thất Sơn với hai tên đại tá người Pháp là Charton và Lepage nhưng không dám thực hiện vì sợ làm như vậy sẽ “thả hổ về rừng”.

Hết kiên nhẫn với “người tù Việt Minh bất trị”, ngày 10-11-1952, kẻ thù lén lút thủ tiêu ông tại khám lớn Đức Hòa (tỉnh Long An). Ngô Thất Sơn đã hy sinh trong tư thế của một anh hùng, để lại niềm kính phục và tiếc thương trong đồng chí, đồng bào vùng biên giới Tây Ninh và vùng Bảy Núi quê hương ông.

Ngày 20-12-1994, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” đối với đồng chí Ngô Thất Sơn, nhằm ghi nhận và phần nào tri ân công lao đóng góp của người con trung dũng của quê hương Bảy Núi, An Giang trong cuộc kháng chiến cứu nước vĩ đại của dân tộc.

Tại Tây Ninh, tên ông được đặt cho một con đường và một ngôi trường tiểu học ở huyện Châu Thành. Các thế hệ mai sau mãi ghi nhớ công lao của ông.