ANH HÙNG: NGÔ XUÂN ĐỆ

Đồng chí Ngô Xuân Đệ, sinh ngày 20 tháng 8 năm 1942, dân tộc Kinh, quê xã Nguyên Úy, huyện Kim Bảng, tỉnh Nam Hà, nhập ngũ tháng 01 năm 1961, xuất ngũ tháng 4 năm 1963, tái ngũ tháng 6 năm 1965. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là Chính trị viên phó Tiểu đoàn 810 tỉnh Tuyên Đức - Quân khu 6, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ngô Xuân Đệ là chiến sĩ Trung đoàn 101 - Sư đoàn 325 hoạt động tác chiến ở chiến trường Lào. Thời gian này đồng chí Đệ đã tham gia chiến đấu hai trận tại khu vực cầu Ka Ky và Tà Khống bản Đông, cả hai trận đồng chí đều hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Từ năm 1966 đến tháng 4 năm 1975 đồng chí Ngô Xuân Đệ đã tham gia chiến đấu 37 trận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ở cương vị chỉ huy, những trận đánh khó khăn, phức tạp, đồng chí đều xông lên hàng đầu, trực tiếp giải quyết mọi khó khăn, xử lý linh hoạt những tình huống phức tạp, tạo thuận lợi cho đơn vị tiến công tiêu diệt địch giành thắng lợi.

Trận tập kích sân bay Cam Ly trên Đà Lạt đêm 30 tháng 3 năm 1969, để đảm bảo chắc thắng, đồng chí Đệ đã trực tiếp chỉ huy 1 tổ, tiến hành trinh sát mục tiêu hai lần, mặc dù phải luồn qua 24 lớp hàng rào kẽm gai các loại, đồng chí đã khắc phục mọi khó khăn, sát tận nơi các mục tiêu, kể cả mục tiêu chủ yếu là kho xăng lớn của địch.

Khi chuẩn bị xong đã chỉ huy đại đội 5 Đặc công cùng đại đội 1 bộ binh của Tiểu đoàn 810 tập kích sân bay Cam Ly. Sau hơn 30 phút chiến đấu ta đã tiêu diệt hơn 30 tên địch, phá hủy 3 máy bay gồm 1 chiếc C130, 1 L19, 1 C47, đánh phá một bãi xe quân sự khoảng 15 chiếc, làm cháy kho xăng 2 triệu lít, làm nổ kho đạn lớn suốt đêm 30 đến đêm 31 tháng 3. Đây là trận đánh đạt hiệu suất chiến đấu cao và gây tiếng vang lớn ở Đà Lạt - Tuyên Đức lúc bấy giờ.

Trong trận đánh vào chi khu Đức Trọng và sân bay Liên Khương tháng 5 năm 1969, Ngô Xuân Đệ là chính trị viên đại đội. Khi đơn vị tiếp cận gần sát mục tiêu, đồng chí bò lên quan sát thấy địch đông và đi lại nhốn nháo. Để bảo đảm bí mật, đồng chí đã cùng một chiến sĩ bò lên rất khéo léo, bình tĩnh cắt 5 lớp rào thép gai, mở cửa trực tiếp chỉ huy đưa lực lượng luồn sâu vào sát địch ở trung tâm khu vực.

Khi có lệnh nổ súng, đồng chí Đệ dẫn đầu lực lượng luồn sâu đánh nhanh, đánh mạnh vào trung tâm, chia cắt địch, tạo điều kiện thuận lợi để Tiểu đoàn đưa nhanh các lực lượng vượt qua cửa mở, phát triển tiến công. Sau gần 20 phút chiến đấu, Đại đội ... đã tiêu diệt nhiều tên địch, phá hủy ... khẩu pháo 105 ly, gây thiệt hại nặng cho trận địa pháo của Chi khu và sân bay Liên Khương, thu nhiều súng các loại.

Trong tuần tháng 6 năm 1969, đại đội 5 Đặc công và đại đội 2 bộ binh Tiểu đoàn 810 tập kích đồn Kim Phát. Đồn này có một đại đội bảo an chiếm đóng, là nơi ta đánh nhiều lần nên địch bố phòng rất kiên cố và rất cảnh giác.

Trong trận này đồng chí Đệ chỉ huy một tổ trinh sát chuẩn bị chiến trường hết sức tỉ mỉ và chu đáo. Nhờ trinh sát tốt mà ta xây dựng quyết tâm chiến đấu chính xác. Khi trận đánh, đồng chí Đệ chỉ huy đại đội 5 bí mật cắt rào, luồn sâu ém sát mục tiêu; có lệnh nổ súng, cán bộ, chiến sĩ đại đội 5 đánh mạnh vào trung tâm, phát triển tiến công nhanh làm cho địch không kịp đối phó.

Sau thời gian gần 30 phút chiến đấu ta diệt gọn đại đội bảo an địch, làm chủ đồn, thu toàn bộ vũ khí. Trong trận này ta diệt tên chỉ huy đại đội địch và thu 2 khẩu cối 61 ly và 1 khẩu ĐKZ75.

Thắng lợi trận đánh này có công rất lớn của đại đội 5, trong đó tiêu biểu là đồng chí Đệ, một cán bộ dũng cảm.

Tháng 11/1969 Ban chỉ huy Tỉnh đội Tuyên Đức giao nhiệm vụ cho đơn vị đồn chuẩn bị chiến trường. Đồng chí Đệ đã tham gia chỉ huy trận đánh, chúng dùng đèn pin rọi thẳng vào chỗ đồng chí đang làm nhiệm vụ; với tinh thần gan dạ và bằng kỹ thuật ém mình sát mặt đất đồng chí đã bình tĩnh chỉ huy và giữ bí mật tuyệt đối, địch đi tuần qua vẫn không phát hiện được.

Sau đó đồng chí tiếp tục cắt nốt 2 lớp rào còn lại, mở cửa xong đưa lực lượng vào ém sát mục tiêu theo phương án tác chiến đã xác định. Song lúc đó bọn địch trong đồn lại đốt một ngọn lửa gần về hướng cửa mở, anh em trong tổ cắt rào có ý kiến có thể trận đánh bị lộ; đồng chí Đệ nhanh chóng ra hiệu cho 2 chiến sĩ lùi lại, giữ bí mật và sẵn sàng chiến đấu.

Một mình đồng chí Đệ lợi dụng địa hình địa vật, khéo léo bò vào sát ngọn lửa, biết ngọn lửa được cháy sáng bởi quần áo cũ được tẩm dầu, đồng chí đã nhanh chóng nhẹ nhàng bốc đất cát lấp vào ngọn lửa tắt dần mà bọn địch không hay biết và phản ứng gì.

Về lại vị trí tạm dừng, đồng chí bàn với ban chỉ huy quyết định đánh. Lợi dụng chỗ sơ hở của địch, chớp thời cơ đồng chí chỉ huy một tổ luồn sâu nhanh chóng diệt sở chỉ huy địch rồi đánh mạnh từ trong ra. Cùng lúc đại bộ phận đơn vị từ ngoài đánh vào, chỉ sau 7 phút chiến đấu một đại đội bảo an bị tiêu diệt gọn, ta làm chủ đồn, thu toàn bộ vũ khí, đồ dùng quân sự của địch.

Thắng lợi của trận đánh này càng nổi bật tinh thần khắc phục khó khăn, luôn nhận khó khăn về mình, ... Cán bộ, chiến sĩ ca ngợi đồng chí Đệ là “Niềm tin” của đơn vị.

Trung tuần tháng 12 năm 1969, Tiểu đoàn 810 tỉnh Tuyên Đức cùng đội Biệt động 854 thị xã Đà Lạt đánh trận tập kích lớn vào Trường Cảnh sát cơ bản Trại Mát (đây là trận đánh lần thứ 2). Trường Cảnh sát cơ bản được phòng khá kiên cố, có lực lượng bảo vệ. Thời kỳ này tại trường có 4 đại đội học viện cảnh sát.

Trận tập kích này tiến công trên 3 hướng, đại đội ... của Tiểu đoàn 810 do đồng chí Đệ chỉ huy, làm nhiệm vụ đánh thọc sâu vào trung tâm. Với tinh thần dũng cảm, đồng chí Đệ đã dẫn dắt anh em luồn qua các lớp phòng ngự, đánh trúng, đánh mạnh ngay từ loạt đầu, tổ chức tiến công địch liên tục, phát triển nhanh làm cho địch bị động bất ngờ không kịp đối phó.

Sau hơn 30 phút chiến đấu ta làm chủ trận địa, đánh sập 16 lô cốt, phá hủy nhiều công sự chiến đấu của địch, diệt hơn 30 tên, thu 12 súng các loại. Thắng lợi của trận đánh này có ý nghĩa lớn tại Đà Lạt và tỉnh Tuyên Đức lúc bấy giờ.

Tháng 4 năm 1970 đại đội đặc công 854B do đồng chí Đệ chỉ huy đã phối hợp với đội biệt động 860 thị xã Đà Lạt. Trong trận này đơn vị đồng chí Đệ vừa làm nhiệm vụ đánh vào khu trung tâm là lực lượng tiến công trên hướng chủ yếu.

Nhiệm vụ được giao rất nặng nề, song cán bộ, chiến sĩ đại đội 854B được đồng chí Đệ động viên, khắc phục mọi khó khăn, với lối đánh đặc công, đã đánh đòn hiểm vào trung tâm địch, phát triển tiến công nhanh tạo điều kiện cho đội biệt động 860 tiến công địch, diệt hàng trăm tên địch, có nhiều sĩ quan và lính, đây là một trận có hiệu suất chiến đấu cao. Đại đội 854B đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần vào thắng lợi của trận đánh.

... càng ghi nhận thêm tinh thần chiến đấu, trách nhiệm chỉ huy và sự góp phần tích cực của đồng chí Ngô Xuân Đệ.

Đầu tháng 12 năm 1974 đồng chí Đệ trực tiếp chỉ huy một tổ liên tục 4 đêm liền vượt qua mọi khó khăn, chịu mưa chịu rét để trinh sát chuẩn bị cho đơn vị đánh vào đồn R'Lôm ở huyện Đức Trọng tỉnh Tuyên Đức. Đây là đồn địch bố phòng khá kiên cố và chúng rất cảnh giác vì bị ta đánh nhiều lần.

Đêm 12/12/1974 đại đội đặc công 854B đã bí mật tập kích đồn R'Lôm. Sau hơn 10 phút chiến đấu ta đã làm chủ đồn, diệt gọn trung đội dân vệ, có 21 tên chết tại trận, bắt 3 tên, thu 12 súng các loại, rất nhiều mìn và lựu đạn, phá hủy 7 lô cốt và hầm chiến đấu.

Trận đánh này đồng chí Đệ vừa là người chỉ huy trực tiếp vừa là người đi chuẩn bị mục tiêu, trinh sát nắm địch hết sức tỉ mỉ, chu đáo, công lao của đồng chí Đệ góp phần rất lớn vào thắng lợi của trận tập kích tiêu diệt địch ở đồn R'Lôm.

Cùng với những thành tích, chiến công xuất sắc trong chiến đấu, đồng chí Đệ còn là người cán bộ mẫu mực về vai trò, trách nhiệm đối với việc xây dựng đơn vị. Ở cương vị chỉ huy dù là tiểu đội trưởng hay lên giữ chức vụ chính trị viên phó tiểu đoàn, đồng chí luôn gần gũi, quan tâm đến mọi cán bộ, chiến sĩ thuộc quyền lúc thuận lợi cũng như lúc khó khăn gian khổ, đói cơm lạt muối.

Ngô Xuân Đệ luôn nhiệt tình tận tụy động viên, giáo dục rèn luyện bộ đội trưởng thành về mọi mặt, đồng chí đã giúp đỡ dìu dắt được nhiều cán bộ, chiến sĩ trưởng thành, trong đó có Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Gôi và nhiều đồng chí trở thành đảng viên, cán bộ chỉ huy từ đại đội đến huyện đội trưởng của tỉnh Lâm Đồng.

Hai năm làm nhiệm vụ quốc tế giúp bạn Lào, gần 10 năm chiến đấu trên chiến trường Tuyên Đức - Đà Lạt, đồng chí Ngô Xuân Đệ đã tham gia chiến đấu 37 trận, diệt địch, thu nhiều vũ khí trang bị của địch. Dù khó khăn ác liệt bao nhiêu đồng chí Đệ vẫn thực hiện tốt chính sách thương binh, là người đi đầu cùng đơn vị thực hiện quyết tâm “còn người, còn súng” ... “Còn chiến sĩ là chưa rời trận địa”.

Trưởng thành từ chiến sĩ lên các cương vị chỉ huy trung đội, đại đội, tiểu đoàn. Đồng chí đã nêu một tấm gương sáng về tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí sáng tạo, lập công tập thể; trong công tác thì tận tụy mẫu mực, vượt qua mọi khó khăn gian khổ để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Với những thành tích đã đạt được từ 1961 đến tháng 4 năm 1975, đồng chí Ngô Xuân Đệ được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba, 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng nhất, 2 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng nhì, 4 Huy chương Chiến công Giải phóng hạng ba, 1 hiệu Chiến sĩ thi đua và rất nhiều bằng, giấy khen của tỉnh và của Quân khu 6 tặng.

Đồng chí được Đảng và Nhà nước ta tuyên dương “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” ngày 19 tháng 5 năm 1973.