ANH HÙNG NGUYỄN ĐÔ LƯƠNG (1)

Nguyễn Đô Lương, sinh năm 1929, dân tộc Kinh, quê ở xã Đức Quang, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, nhập ngũ tháng 9 năm 1945. Khi hy sinh đồng chí là trung đội trưởng trinh sát thuộc trung đoàn 108, đại đoàn 305, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Năm 16 tuổi, Nguyễn Đô Lương đã xung phong vào bộ đội theo đoàn quân Nam tiến vào chiến đấu ở chiến trường Liên khu 5.

Tám năm liền Nguyễn Đô Lương làm trinh sát, đồng chí đã tham dự nhiều trận đánh, luôn luôn dũng cảm, linh hoạt, vượt qua mọi khó khăn, có nhiều sáng kiến để hoàn thành nhiệm vụ.

Cuối tháng 12 năm 1946, Nguyễn Đô Lương đã dũng cảm giả làm người đi buôn, lọt vào thành phố điều tra tình hình địch suốt 3 ngày đêm liền. Đêm thứ tư đồng chí đưa đơn vị vào hoạt động. Quá trình diễn biến chiến đấu, đồng chí theo dõi, nắm chắc tình hình địch, báo cáo kịp thời tạo điều kiện cho đơn vị tiêu hao được nhiều địch, giữ vững phòng tuyến Túy Loan trong mấy tháng liền.

Tháng 3 năm 1947, Nguyễn Đô Lương cùng đơn vị chuẩn bị đánh địch ở Đại An, Quang Nam (cũ). Vết thương ở tay chưa lành, đồng chí vẫn xin đơn vị cho làm nhiệm vụ trinh sát nắm địch. Qua một đêm theo dõi, đồng chí đã bí mật dũng cảm bắt sống 1 tù binh, khai thác được tài liệu, chuẩn bị cho trận đánh.

Trận đánh giao thông trên đường Thanh Quýt - Quảng Nam (tháng 2 năm 1950), đồng chí Nguyễn Đô Lương đã hoàn thành nhiệm vụ trinh sát, nhưng vẫn đề nghị được trực tiếp tham gia chiến đấu tiêu diệt quân địch. Khi đơn vị xung phong đồng chí đã dũng cảm nhảy lên xe địch, vật lộn và giết chết 1 tên lính Pháp, thu 6 súng.

Trận Diên Hòa (Quảng Nam) tháng 11 năm 1950, máy bay, pháo binh địch bắn phá dữ dội vào đội hình quân ta. Nhận nhiệm vụ đi liên lạc, đồng chí đã dũng cảm nhiều lần đi lại truyền lệnh của cấp trên cho các đơn vị được chính xác, kịp thời. Trận này, đơn vị đã đánh tan một lực lượng lớn quân địch định bao vây uy hiếp, tiêu diệt chủ lực ta.

Cuối năm 1950, hoạt động ở miền tây Quảng Ngãi, đồng chí phụ trách trinh sát đồn Măng Giang, Mang Bút. Trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn gian khổ, cơ sở không có, có lần nhịn đói suốt 5 ngày, đồng chí đã kiên trì động viên đơn vị chịu đựng, khắc phục, điều tra được tình hình địch ở hai đồn này, xây dựng được cơ sở cách mạng và phong trào du kích ở 5 xã đồng bào dân tộc ít người.

Tháng 5 năm 1953, Nguyễn Đô Lương phụ trách điều tra vị trí đồn Bàng (Quảng Nam). Tuy cơ sở quần chúng không có, địch thường phục kjch bất ngờ ở các ngả đường, nhưng đồng chí đã mưu trí táo bạo, 3 lần dẫn tổ vào tận đồn điều tra tỉ mỉ, chính xác rồi rút ra an toàn. Trước khi đánh, đồng chí được cử vào điều tra lần cuối cùng. Lần này Nguyễn Đô Lương đã bị địch phục kích và bắt được. Trước khi bị bắt, đồng chí đã hô to để anh em kịp thời chạy thoát. Chúng đưa đồng chí về tra tấn cực kỳ dã man, nhưng đồng chí không những không chịu khuất phục mà còn chửi thẳng vào mặt chúng. Biết không khai thác được gì ở Nguyễn Đô Lương, bọn địch đã trói đồng chí vào cột cờ, rồi khoét 2 mắt và bắn chết.

Nguyễn Đô Lương đã được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhất, 3 lần được Bộ tư lệnh Liên khu khen.

Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Nguyễn Đô Lương được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa truy tặng Huân chương Quân công hạng nhì và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.