Anh Hùng Nguyễn Đức Soát

Trong hoàn cảnh học tập, rèn luyện đầy căng thẳng với nỗ lực rút ngắn thời gian nhưng vẫn phải bảo đảm nội dung và chất lượng đào tạo nhằm nhanh chóng cung cấp lực lượng phi công cho cuộc chiến đấu chống Mỹ cứu nước ngày càng khốc liệt, cậu học sinh mới rời ghế nhà trường cố gắng dành riêng cho mình một góc nhỏ “khiêm tốn” và kín đáo. Những dòng nhật ký đầu tiên được đặt bút sau khi sang Liên Xô tám tháng, trang mở đầu nắn nót viết hai chữ “Đời bay” và được viết đều đến khi Nguyễn Đức Soát tốt nghiệp, về nước chiến đấu, ngừng lại ở ngày 31-12-1972, một ngày sau khi Mỹ buộc phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc.

Người phi công trẻ ngày ấy đã viết chân thực, tình cảm về nhiều diễn biến, những kỷ niệm đáng nhớ, những dấu mốc quan trọng trong quá trình học tập, phấn đấu ở các địa chỉ đào tạo phi công tiêm kích bên Liên Xô; rồi về Trung đoàn không quân 921 anh hùng; rồi trực tiếp lái máy bay MIG-21 cùng đồng đội bay lên trời chiến đấu anh dũng, lần lượt bắn rơi sáu máy bay Mỹ với lòng quả cảm tuyệt vời!

Những dòng chữ từ cảm xúc cá nhân với suy nghĩ mà như tác giả bộc bạch - tự coi là rất “tiểu tư sản”, chỉ giữ riêng cho mình, lại chính là những suy nghĩ chung của cả một thế hệ phi công tiêm kích, rộng hơn là của nhiều lớp thanh niên ngày ấy: Sẵn sàng lên đường chiến đấu, không sợ khó, sợ khổ, không ngần ngại hy sinh vì Tổ quốc! Từ đáy lòng mình, lại được thể hiện hoàn toàn một mình trong những quãng thời gian ngắn ngủi, người chiến sĩ Nguyễn Đức Soát đã bộc lộ xúc cảm mãnh liệt khi nghĩ về trách nhiệm với đất nước, khi thể hiện tình yêu chân thành với những đồng bào giản dị, mến thương mà càng nhìn ngắm, anh càng thấy mình có trách nhiệm phải bảo vệ. Cả sự căm thù tột độ khi nhìn quê hương bị tàn phá mà từ đó, lửa của lòng quyết chiến càng thêm bùng cháy…

“Nhật ký phi công tiêm kích” (NXB Trẻ, năm 2020) từ những cuốn sổ ghi chép riêng đã trở thành cuốn sách của người chiến sĩ “trong chiến đấu ác liệt luôn kiên định, vững vàng, dũng cảm, mưu trí và có tinh thần lập công tập thể, là một chỉ huy giỏi luôn tạo cho đồng đội những điều kiện có lợi để tiêu diệt địch”. Đó là nhận xét của Thượng tướng Phạm Thanh Ngân (AHLLVTND, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Tư lệnh Quân chủng Không quân). Đến dự lễ ra mắt sách tại Bảo tàng Phòng không Không quân, ông nhấn mạnh: “Cuốn nhật ký của anh đã để lại cho đời, nhất là cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau một bài học quý”.

Khi nhắc đến quê hương Hải Long (Hải Hậu), ông xúc động tự trào bằng những vần thơ: “Xa quê đi chiến đấu. Nhớ dòng sông trong mơ. Sóng du bờ phù sa. Nơi chân trời góc bể. Nhớ Hải Long quê mình”. Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu quả quyết: “Thế hệ chúng tôi ra trận chả ai nghĩ mình sẽ trở thành anh hùng, trở thành tướng đâu. Có điều, ngay từ khi khoác lên mình bộ quân phục đã luôn tâm niệm, phải làm sĩ quan và sống sao cho xứng đáng với dòng họ, quê hương mình”. Bao năm vào sinh ra tử nơi “Túi bom, vựa đạn”, đằng sau những chiến công oanh liệt, là những tấm gương kiên trung, mưu trí, anh dũng của những chiến sĩ Trung đoàn 27. Chiến đấu giữa lòng địch, từng phút, từng giờ đối mặt với đạn, pháo, song những người lính trẻ vẫn lạc quan, yêu đời, vững tin vào chiến thắng. Cũng từ chân lý ấy, mà biết bao đồng đội của ông đã nguyện hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì hạnh phúc của đồng bào.

Tướng Hiệu tâm sự: “Trong chiến tranh, tôi đã từng gắn bó, từng bế trên tay, từng mai táng bao đồng đội của mình. Ranh giới giữa cái sống và cái chết thật mong manh nhưng tất cả những người lính đều không ai bận lòng". Đó là những hình ảnh bình dị nhưng vô cùng thiêng liêng về phẩm chất anh bộ đội Cụ Hồ mãi mãi sáng danh sử vàng quê hương; là minh chứng cao đẹp về truyền thống hào hùng của các lực lượng vũ trang Nhân dân Việt Nam “Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”.