ANH HÙNG NGUYỄN HỒNG ĐẠO (Liệt sĩ)
Nguyễn Hồng Đạo (tức Trần Quang Giáo) sinh năm 19-29, dân tộc Kinh, quê ở xã Cát Hanh, huyện Phù Cát; tỉnh Bình Định, tham gia cách mạng năm 1945, nhập ngũ năm 1947. Khi hy sinh đồng chí là đại úy tiểu đoản trưởng tiểu đoàn 50 bộ đội địa phương tỉnh Bình Định, đảng viên-Đảng Cộng sản Việt Nam.
ANH HÙNG NGUYỄN HỒNG ĐẠO
(Liệt sĩ)
Nguyễn Hồng Đạo (tức Trần Quang Giáo) sinh năm 19-29, dân tộc Kinh, quê ở xã Cát Hanh, huyện Phù Cát; tỉnh Bình Định, tham gia cách mạng năm 1945, nhập ngũ năm 1947. Khi hy sinh đồng chí là đại úy tiểu đoản trưởng tiểu đoàn 50 bộ đội địa phương tỉnh Bình Định, đảng viên-Đảng Cộng sản Việt Nam.
Nguyễn Hồng Đạo xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, đồng chí đã hoạt động cách mạng từ năm 16 tuổi, tham gia giành chính quyền ở địa phương trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Sau kháng chiến chống Pháp thắng lợi đồng chí tập kết ra Bắc. Năm 1959 Nguyễn Hồng Đạo xung phong về chiến đấu ở chiến trường Bình Định. Từ đó đến khi hy sinh đồng chí đã trải qua các chức vụ: trung đội trưởng, đại đội trưởng, tiểu đoàn trưởng. Ở cương vị nào Nguyễn Hồng Đạo cũng chiến đấu dũng cảm mưu trí, luôn nhận nhiệm vụ chỉ huy những trận đánh vào các vị trí hiểm yếu của địch hoặc các trận đánh có ý nghĩa then chốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Ngày 23 tháng 9 năm 1960, Nguyễn Hồng Đạo chỉ huy đội vũ trang tuyên truyền 2-9 của tỉnh (mới thành lập được 20 ngày) bí mật tập kích vào trụ sở ngụy quyền xã Hoài Tân, huyện Hoài Nhơn (nằm sát quốc lộ 1). Chỉ 30 phút đã bắt gọn trung đội dân vệ, thu 22 súng. Sau đó tiến hành tuyên truyền giải thích về chủ trương chính sách của cách mạng và phóng thích họ. Trận đánh có ý nghĩa lớn về chính trị, quân sự trong thời kỳ lực lượng cách mạng còn đang bí mật nhen nhóm, đã gây ảnh hưởng sâu rộng ở vùng đồng bằng tỉnh Bình Định và Khu 5.
Đêm 16 tháng 7 năm 1961, Nguyễn Hồng Đạo chỉ huy 2 trung đội phối hợp với bộ đội huyện Hoài Nhơn tập kích vào trụ sở ngụy quyền xã Hoài Sơn (huyện Hoài Nhơn) diệt gọn 1 trung đội và bọn ác ôn chỉ huy tổng đoàn dân vệ, sau đó trụ lại đón đánh quân tăng viện của địch. Kết quả diệt 53 tên, làm bị thương 18 tên, bắt 13 tên, thu 45 súng các loại, ta an toàn. Trận đánh có tác dụng động viên cổ vũ lớn đối với quần chúng ở vùng đồng bằng và ven núi nổi dậy phá ấp chiến lược diệt ác ôn.
Ngày 8 tháng 10 năm 1963, Nguyễn Hồng Đạo chỉ huy đại đội chủ công trong đội hình tiểu đoàn đánh trả cuộc tấn công bằng chiến thuật "thiết xa vận" của địch. Đơn vị đã ngoan cường đánh lui nhiều đợt tiến công, bắn cháy 3 xe bọc thép M113, đánh hỏng nặng 3 chiếc khác, bắn rơi 1 máy bay lên thẳng, diệt và làm bị thương hàng trăm tên địch. Trận đánh này là trận đánh đầu tiên ta đánh bại chiến thuật "thiết xa vận", hạn chế việc địch dựa vào xe bọc thép để càn quét đánh phá địa bàn, gây khí thế cho quần chúng chiến đấu bảo vệ làng xã.
Ngày 12 tháng 2 năm 1965, đồng chí trực tiếp chỉ huy hướng chủ yếu đánh vào trung tâm chi khu Gò Hồi, cùng tiểu đoàn đánh chiếm toàn bộ chi khu, diệt gọn 1 đại đội bảo an và một số dân vệ, biệt kích, tạo thuận lợi cho nhân dân các xã Phước Sơn, Phước Hậu, Cát Chánh và một số xã phía đông huyện An Nhơn nổi dậy giải phóng xã.
Cuối năm 1967, Nguyễn Hồng Đạo cùng tiểu đoàn bám dân xây dựng địa bàn ở khu đông tỉnh Bình Định, chuẩn bị bàn đạp cho Tổng tiến công Xuân 1968. Khi đang đi hoạt động bị địch phục kích đồng chí đã chỉ huy đơn vị đánh trả quyết liệt và anh dũng hy sinh ngày 17 tháng 11 năm 1967.
Khi còn sống Nguyễn Hồng Đạo luôn chăm lo xây dựng đơn vị phát triển về mọi mặt, tiểu đoàn của đồng chí đã được tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng.
Đồng chí sống khiêrn tốn, giản dị; trung thực được quần chúng yêu mến, tin cậy.
Nguyễn Hồng Đạo đã được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhì, 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng ba.
Ngày 20 tháng 12 năm 1994, Nguyễn Hồng Đạo được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
