Anh hùng Nguyễn hữu Huân
Anh hùng dân tộc Nguyễn Hữu Huân, thường gọi là Thủ khoa Huân, sinh năm 1830 tại tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Ông xuất thân trong một gia đình nho học, sớm nổi tiếng thông minh, hiếu học và giàu lòng yêu nước.
Năm 1852, Nguyễn Hữu Huân đỗ đầu kỳ thi Hương, được gọi là Thủ khoa, từ đó nhân dân quen gọi ông với cái tên kính trọng Thủ khoa Huân. Khi bước vào con đường làm quan, ông luôn giữ lối sống thanh liêm, gần gũi với nhân dân, thương dân nghèo, ghét cường quyền.
Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam. Khi ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ lần lượt rơi vào tay giặc, triều đình nhà Nguyễn ký hòa ước nhượng đất cho Pháp. Trước cảnh nước mất, dân khổ, Thủ khoa Huân không cam chịu cúi đầu. Ông từ quan, trở về quê hương, bí mật tổ chức nghĩa quân đứng lên chống giặc.
Dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Hữu Huân, phong trào kháng Pháp lan rộng khắp Mỹ Tho, Gò Công, Tân An, Tây Ninh và nhiều vùng Nam Bộ. Nghĩa quân của ông dựa vào địa hình sông nước, rừng rậm, sử dụng lối đánh du kích, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất. Nhân dân tin yêu, che chở, coi ông là chỗ dựa tinh thần vững chắc.
Thực dân Pháp nhiều lần bắt được Nguyễn Hữu Huân, dùng đủ mọi thủ đoạn dụ hàng, hứa hẹn chức tước, giàu sang. Nhưng ông kiên quyết từ chối, giữ trọn khí tiết của người sĩ phu yêu nước. Có lần bị đày ra Côn Đảo, song khi được thả về, ông lại tiếp tục đứng lên lãnh đạo khởi nghĩa, không hề nao núng.
Năm 1875, trước sự đàn áp khốc liệt của kẻ thù, Nguyễn Hữu Huân bị bắt lần cuối. Trước pháp trường, ông bình thản, hiên ngang, không hề run sợ. Ông khẳng khái khẳng định lòng trung nghĩa, thà hy sinh chứ không chịu khuất phục trước quân xâm lược. Thực dân Pháp đã xử tử ông, nhưng không thể dập tắt được tinh thần yêu nước mà ông thắp lên.
Sự hy sinh anh dũng của Thủ khoa Huân đã để lại niềm tiếc thương vô hạn trong lòng nhân dân Nam Bộ, đồng thời tiếp thêm ngọn lửa đấu tranh cho các phong trào kháng Pháp về sau.
