ANH HÙNG NGUYỄN HỮU TRÍ
Nguyễn Hữu Trí, sinh năm 1933, dân tộc Kinh, quê ở xã Xà Phiên huyện Long Mỹ, tỉnh Cần Thơ, nhập ngũ năm 1949. Khi hy sinh đồng chí là tiểu đoàn phó đặc công đoàn 429 Bộ tư lệnh Miền, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Được cách mạng giáo dục về nhiệm vụ đấu tranh chống đế quốc, phong kiến, giành độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc, từ năm 13 tuổi (1946), Nguyễn Hữu Trí vào dân quân, đến năm 1949 vào bộ đội làm chiến sĩ trinh sát trên các chiến trường miền Tây và miền Trung Nam Bộ. Năm 1951, Nguyễn Hữu Trí được điều sang đặc công và chiến đấu ở Gia Định cho đến ngày tập kết ra Bắc. Năm 1960, đồng chí được cử vào quân tình nguyện làm nhiệm vụ quốc tế chiến đấu ở Lào. Đến tháng 3 năm 1967, Nguyễn Hữu Trí được trở về chiến trường miền Đông Nam Bộ.
Qua hơn 20 năm chiến đấu liên tục trong hai cuộc kháng chiến cứu nước, Nguyễn Hữu Trí đã tham gia trên 60 trận đánh, luôn luôn nêu cao tinh thần tích cực tiến công tiêu diệt địch, sẵn sàng xả thân vì nước, khi chuẩn bị kế hoạch tác chiến điều tra, nghiên cứu tỉ mỉ tình hình, tìm tòi, sáng tạo các phương án thích hợp nhất, khi đánh địch thì dũng cảm, ngoan cường, táo bạo, chỉ huy đánh quyết liệt, đạt hiệu quả chiến đấu cao.
Trong trận đánh thị xã Tây Ninh (10 tháng 7 năm 1967), đơn vị Nguyễn Hữu Trí có nhiệm vụ diệt trung tâm chiêu hồi. Mặc dù địch bố phòng nghiêm mật rất khó lọt vào, đồng chí xung phong đảm nhận điều tra nghiên cứu địch. Chỉ qua 2 đêm, đồng chí đột nhập vị trí địch, nắm được đủ yếu tố để đơn vị lập phương án đánh dịch. Sau đó, Nguyễn Hữu Trí đưa đơn vị vào diệt 6 mục tiêu trong thị xã, diệt 500 tên địch.
Tháng 12 năm 1967, Nguyễn Hữu Trí được giao nhiệm vụ cùng một số cán bộ tổ chức và xây dựng liên đội 1 gồm 30 người đau yếu của tiểu đoàn và một số chiến sĩ mới, đồng chí góp sức xây dựng đơn vị trưởng thành nhanh. Khi giặc Mỹ đổ quân mở cuộc càn vào căn cứ, đồng chí chỉ huy đơn vị bám đánh địch liên tục 1 tháng, diệt 300 tên Mỹ, phá hủy 25 xe cơ giới, bắn cháy 12 máy bay.
Trong trận đánh trung tâm truyền tin của Mỹ trên núi Bà Đen (tháng 5 năm 1968), Nguyễn Hữu Trí bàn bạc, thảo luận cách đánh với anh em, trực tiếp đi kiểm tra mục tiêu. Khi đơn vị bí mật luồn sâu vào vị trí, Nguyễn Hữu Trí chỉ huy các tổ cắt rào, điều lực lượng qua cửa mở. Khi trận đánh nổ ra, đồng chí luôn luôn có mặt ở các điểm quyết liệt, kịp thời xử trí tình huống và động viên anh em. Kết quả: đại đội 33 - một đơn vị mới xâv dựng - tiêu diệt 200 tên Mỹ, gồm 1 đại đội kỹ thuật thông tin và 1 đại đội bảo vệ, phá hủy toàn bộ thiết bị.
Trên đường hành quân đến ngã ba Bà Chiêm, tổ đi đầu lọt vào giữa đội hình địch, Nguyễn Hữu Trí đi sau nghe súng nổ liền vượt lên, dùng tiểu liên bắn lướt sườn vào đội hình địch rồi chỉ huy anh em tiến công quyết liệt. Do xử trí linh hoạt, táo bạo của Nguyễn Hữu Trí, nên ta chỉ có 5 người đã làm tan tác đội hình 1 đại đội Mỹ, diệt 40 tên. Trong một trận đánh tiếp theo, do nắm chắc những hoạt động của địch và phán đoán chính xác rằng chúng đang rút, Nguyễn Hữu Trí tổ chức một cuộc tập kích táo bạo, giữa ban ngày, diệt 40 tên Mỹ, phá hủy 3 xe tăng, 5 khẩu pháo, bắn cháy 1 máy bay lên thẳng.
Nhận nhiệm vụ đánh trung tâm truyền tin Bà Đen lần thứ hai, đêm 17 tháng 8 năm 1968, Nguyễn Hữu Trí chỉ huy đơn vị tiếp cận, cắt rào và lọt qua cửa mở. Ngay sau khi nổ súng, đồng chí đưa sở chỉ huy vào hẳn bên trong vị trí địch chỉ đạo chiến đấu. Giữa lúc các mũi tiến công của ta đang đánh sâu vào trong, địch từ các hầm ngầm bất ngờ bắn vào đội hình ta, làm cho tình huống trở nên phức tạp. Trước giờ phút quyết liệt đó, lực lượng dự bị trong tay không còn nữa, Nguyễn Hữu Trí bình tĩnh tổ chức anh em ở sở chỉ huy lại rồi chỉ huy anh em dùng bộc phá xông lên diệt hầm ngầm. Nguyễn Hữu Trí anh dũng hy sinh trong khi chỉ huy diệt hỏa điểm cuối cùng của địch.
Nguyễn Hữu Trí là một tấm gương chiến đấu kiên cường, một cán bộ tổ chức chỉ huy tài giỏi, có ý thức tổ chức kỷ luật cao, tinh thần đoàn kết tốt, tác phong sâu sát, được anh em tin yêu, mến phục.
Đồng chí nhiều lần được tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ cấp ưu tú, Dũng sĩ diệt máy bay, Chiến sĩ thi đua, được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhì, 1 Huân chương Chiến công giải phóng hạng nhì.
Ngày 10 tháng 2 năm 1970, Nguyễn Hữu Trí được Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.
