Anh hùng Nguyễn Như Trang

Nguyễn Như Trang sinh ngày 27 tháng 7 năm 1927 tại xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Đồng chí là Phó tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 150, Trung đoàn 52 Tây Tiến thuộc Liên khu 3 (nay là Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 52, Sư đoàn 320). Nhập ngũ năm 1945, Đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam, hy sinh ngày 19 tháng 11 năm 1948.Trong kháng chiến chống Pháp, với cương vị là Đại đội trưởng đồng chí đã chỉ huy Đại đội tham gia chiến đấu 60 ngày đêm tại Hà Nội; trên cương vị Tiểu đoàn phó đã tham gia chỉ huy chiến đấu ở chiến trường rừng núi Tây Bắc. Trong 4 năm tham gia cách mạng từ 1945 -1948 với tinh thần chiến đấu dũng cảm, năng lực chỉ huy và tư duy chiến thuật sắc sảo, đồng chí đã lập được nhiều chiến công xuất sắc. Ngày 19/12/1946, khi toàn Quốc kháng chiến bùng nổ, Đại đội 121, Tiểu đoàn 212 (cuối tháng 2/1947, Tiểu đoàn212 đổi tên thành Tiểu đoàn 150 thuộc Trung đoàn Tây Tiến), do đồng chí Nguyễn Như Trang làm Đại đội trưởng, trong đội hình của Trung đoàn Thủ đô chiến đấu bảo vệ Trung ương Đảng,Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong 60 ngày đêm trực tiếp chiến đấu và chỉ huy chiến đấu, đại đội của đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của Trung đoàn Thủ đô giao cho. Bản thân đồng chí đã chiến đấu gan dạ, chỉ huy nhạy bén, sáng tạo mưu trí được chiến sĩ toàn Đại đội khâm phục đã bắn cháy 02 xe thiết giáp của địch. Anh hùng Nguyễn Như Trang Cuối tháng 02/1947, Đại đội 121 của đồng chí biên chế trong đội hình của Trung đoàn 52 Tây Tiến lên phía Bắc chiến đấu, bảo vệ phía Tây, các tỉnh Hoà Bình và Sơn La. Trong các trận Chiềng Cồng, Sóp Hoà, Mường Lô, Đại đội của Nguyễn Như Trang tiêu diệt và bắt sống nhiều tù binh, thu nhiều vũ khí, khiến giao thông của địch trên đường số 6 bị chia cắt và bị uy hiếp nghiêm trọng nhiều giờ liền. Trận Mè Lặt - Lương sơn (Hoà Bình), đơn vị tiêu diệt hàng chục tên (có tên đảng trưởng Phùng Đăng Đống là tên phản động khét tiếng ở vùng này). Trận tiêu diệt căn cứ Mai Châu, đồn Mai Hạ, Mường Lò, đồng chí đã chỉ huy đơn vị phá huỷ cơ quan ngôn luận của xứ Mường tự trị có tờ báo Sao Trắng do Quách Đăng làm chủ bút diệt 20 lính Lê dương, diệt 2 trung đội địch, làm chủ trận địa, lập chiến công vang dội khắp vùng. Với chiến công xuất sắc đồng chí được cấp trên bổ nhiệm chức Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 150, Trung đoàn 52 Tây Tiến. Giữa tháng 11 năm 1948 đồng chí chỉ huy một bộ phận cán bộ, chiến sĩ đi trinh sát ở khu vực làng Mu, thôn Ngọc Lâu, châu Lạc Sơn (nay là xã Tự Do, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hoà Bình), chuẩn bị cho đơn vị chiến đấu. Do bị bọn Mường gian chỉ điểm, bộ phận trinh sát của đồng chí bị một đại đội địch tăng cường, trong đó có một trung đội lính Âu - Phi phục kích và bao vây tấn công. Trong trận chiến không cân sức (Ta một - địch mười), lại ở thế bất lợi, nhưng Tiểu đoàn phó Nguyễn Như Trang và đồng chí Đại đội trưởng vẫn đánh trả quyết liệt, thu hút địch về phía mình, tạo điều kiện cho bộ phận trinh sát của ta thoát khỏi vòng vây. Khi đồng chí Đại đội trưởng hy sinh, Nguyễn Như Trang đã dũng cảm chiến đấu, tiêu diệt 10 tên lính lê dương. Địch gọi hàng nhưng đồng chí vẫn cương quyết chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và anh dũng hy sinh vào trưa ngày 19/11/1948, khi vừa bước sang tuổi 21. Sự hy sinh của đồng chí là một hành động Anh hùng đặc biệt xuất sắc của một người chỉ huy trận đánh. Sau khi đồng chí Nguyễn Như Trang hy sinh, viên trung uý quân đội Pháp chỉ huy trận đánh này đứng trước thi thể đồng chí Trang nói “tôi cúi đầu chào thán phục trước cái chết Anh hùng của người sĩ quan trẻ tuổi” và chính hành động hy sinh dũng cảm của Nguyễn Như Trang đã cảm hoá Grand Wath Wath - người lính Trung đội Âu - Phi đã tham gia tấn công vào làng Mu hôm đó chạy sang hàng ngũ bộ đội của ta và tham gia chiến đấu trong hàng ngũ của những người lính Cụ Hồ. Ngày 16 tháng 12 năm 2014, Nguyễn Như Trang được Chủ tịch nước nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.Danh Hiệp / Bảo tàng Binh Đoàn Tây Nguyên