ANH HÙNG Nguyễn Quốc Trị – NGƯỜI CHIẾN SĨ “NHANH NHƯ SÓC, MẠNH NHƯ HỔ”

Trong những năm tháng khói lửa của dân tộc, khi đất nước đứng giữa lằn ranh sinh tử, đã có những con người bước ra từ gian khó, mang theo ý chí sắt đá và lòng yêu nước cháy bỏng. Nguyễn Quốc Trị – người con của quê hương Đô Lương – là một trong những con người như thế. Sinh năm 1921 trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, từ thuở thiếu niên, ông đã sớm chứng kiến cảnh quê hương bị áp bức, nhân dân lầm than. Lòng căm thù giặc và khát vọng giải phóng dân tộc lớn dần theo năm tháng. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia hoạt động chống bắt phu và bị thực dân bắt giam, chịu cảnh tù đày khổ sai. Nhưng chính trong ngục tù, ý chí của người chiến sĩ trẻ càng thêm tôi luyện. Khi phát xít Nhật đảo chính Pháp, ông cùng đồng đội phá ngục, trở về quê hương, lập tức xung phong vào đội tự vệ. Ngay trận đầu đánh Nhật, ông đã cùng tiểu đội tiêu diệt 10 tên địch, đốt cháy 5 xe quân sự – một khởi đầu đầy khí phách của người lính trẻ. Sau ngày độc lập, Nguyễn Quốc Trị gia nhập bộ đội chủ lực, trở thành đảng viên năm 1946. Từ một chiến sĩ, ông trưởng thành qua từng trận đánh, từng chiến dịch, trở thành người chỉ huy dũng cảm, mưu trí, luôn xông pha nơi tuyến đầu. Từ Vinh, Huế đến Đông Hà, rồi những cung đường hiểm trở của chiến trường Bình Trị Thiên, dấu chân ông in đậm trong hàng chục trận đánh. Riêng bản thân ông đã trực tiếp tiêu diệt hàng chục tên địch. Khi chuyển sang phụ trách khẩu đội Bazooka, ngay trận đầu trên Đường số 4 năm 1948, ông đã bắn cháy xe địch, tiêu diệt hàng chục tên, khiến quân thù khiếp sợ. Ở trận An Châu, giữa lúc bị lộ, địch chống trả quyết liệt, ông bình tĩnh ra lệnh xung phong, đánh chiếm từng ụ súng, mở đường cho đơn vị rút lui an toàn. Tại Đồng Khuy, ông chỉ huy mũi xung kích đánh sập lô cốt kiên cố, tiêu diệt địch và thu toàn bộ vũ khí. Trong Chiến dịch Biên giới Thu - Đông 1950, ông chỉ huy bộ đội vượt núi, đi đường tắt, bất ngờ đánh tan hai trung đội địch, phá vỡ kế hoạch hợp quân của chúng. Những trận đánh táo bạo, bất ngờ ấy đã làm nên tên tuổi của một người chỉ huy “đánh nhanh, đánh hiểm”. Đặc biệt, trong chiến dịch Hà Nam Ninh, giữa mưa bom bão đạn, ông trực tiếp chỉ huy đơn vị áp sát mục tiêu, đánh bật nhiều đợt phản kích, rồi vòng sau lưng địch, tiêu diệt thêm lực lượng cố thủ. Trận đánh kết thúc với chiến thắng vang dội: hàng trăm tên địch bị tiêu diệt và bắt sống, mở toang cánh cửa cho các mũi tiến công. Những chiến công nối tiếp chiến công. Đến năm 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn quốc, Nguyễn Quốc Trị được phong tặng danh hiệu Anh hùng Quân đội. Hồ Chí Minh đã từng khen ngợi ông là người chiến sĩ đánh 95 trận, tiêu diệt hơn 200 tên địch, dù bị thương nhiều lần vẫn không rời đơn vị. Và rồi, ngày Tiếp quản Thủ đô Hà Nội 1954, giữa rừng cờ hoa và niềm vui vỡ òa của nhân dân, ông – khi ấy là Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thủ đô – dẫn đầu đội hình bộ binh tiến vào Hà Nội. Đó không chỉ là bước chân của người lính chiến thắng, mà còn là bước chân của lịch sử. Nhắc đến ông, Võ Nguyên Giáp từng xúc động nói:
“Tôi nhớ mãi hình ảnh của Anh hùng Nguyễn Quốc Trị, người chiến sĩ ‘nhanh như sóc, mạnh như hổ’, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao phó…” Nhưng cuộc đời người lính ấy không dừng lại ở chiến thắng. Năm 1967, khi đã là Thượng tá, Hiệu trưởng Trường Quân sự Quân khu 4, trong một lần đi thăm bộ đội pháo cao xạ, biết trước có bom nổ chậm, ông vẫn quyết định lên đường. Ông hiểu rằng, giữa thời khắc gian nguy, người lính cần nhất là sự động viên kịp thời. Và rồi, giữa tiếng bom vang, ông đã ngã xuống… trên chính mảnh đất quê hương mình. Cuộc đời Nguyễn Quốc Trị là một bản anh hùng ca sống động – từ người chiến sĩ trẻ phá ngục trở về, đến vị chỉ huy dũng mãnh nơi chiến trường, và cuối cùng là người thầy, người cán bộ tận tụy cho đến phút hy sinh. Hôm nay, giữa lòng Thủ đô, có một con đường mang tên ông. Nhưng hơn cả một con đường, đó là dấu ấn của một cuộc đời đã sống trọn vẹn vì Tổ quốc. Giữa dòng chảy thời gian, câu chuyện về người chiến sĩ “nhanh như sóc, mạnh như hổ” vẫn còn vang vọng – như lời nhắc nhở cho các thế hệ mai sau về lòng dũng cảm, tinh thần kiên trung và tình yêu nước không bao giờ tắt.