Anh hùng Nguyễn Quốc Trị – Người chiến sĩ “nhanh như sóc, mạnh như hổ”

Từ một người thanh niên sớm tham gia phong trào cách mạng, Nguyễn Quốc Trị đã trưởng thành qua những chiến trường ác liệt, trở thành người chỉ huy giàu bản lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam. Hơn hết, ông được đồng đội nhớ đến bởi sự nhanh nhẹn, gan dạ, quyết đoán và tình cảm sâu sắc dành cho chiến sĩ.

Sớm bước vào con đường cách mạng

Nguyễn Quốc Trị sinh năm 1921 tại Phượng Kỷ, xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong gia đình có truyền thống cách mạng, ông sớm tham gia các hoạt động chống áp bức, chống bắt phu và từng bị thực dân Pháp bắt giam.

Khi Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương, ông cùng các bạn tù phá ngục trở về quê hương, tham gia đội tự vệ. Trong trận chiến đầu tiên chống quân Nhật, ông cùng đồng đội lập chiến công khi tiêu diệt nhiều địch và phá hủy phương tiện quân sự.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nguyễn Quốc Trị tình nguyện gia nhập bộ đội chủ lực. Năm 1946, ông được kết nạp vào Đảng và từng bước trưởng thành từ một chiến sĩ đến cán bộ chỉ huy.

Trưởng thành qua những trận đánh

Những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Quốc Trị tham gia chiến đấu tại nhiều địa bàn từ Bình Trị Thiên đến Bắc Bộ. Ông nổi bật ở khả năng nắm bắt tình huống nhanh, tổ chức tiến công linh hoạt và luôn trực tiếp có mặt tại những vị trí khó khăn.

Trong các trận đánh ở An Châu, Đồng Khuy năm 1948, ông nhiều lần chỉ huy lực lượng xung kích tiếp cận và đánh chiếm các vị trí phòng ngự của đối phương. Đến Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950, ông chỉ huy một trung đội thực hiện nhiệm vụ ngăn chặn lực lượng địch, góp phần làm thất bại ý đồ hợp quân của đối phương.

Tại Chiến dịch Hà Nam Ninh, đơn vị do ông chỉ huy được giao nhiệm vụ đánh chiếm vị trí Gối Hạc, tạo điều kiện cho các lực lượng tiến công căn cứ Non Nước. Trước sự chống trả quyết liệt của đối phương, Nguyễn Quốc Trị bình tĩnh tổ chức lực lượng, kết hợp tiến công trực diện với vòng đánh phía sau, giữ vững trận địa và hoàn thành nhiệm vụ.

Những chiến công ấy cho thấy một phẩm chất nổi bật của người chỉ huy: dám nghĩ, dám làm, quyết đoán nhưng luôn biết vận dụng cách đánh phù hợp với từng tình huống.

“Nhanh như sóc, mạnh như hổ”

Ngày 19/5/1952, tại Đại hội toàn quốc Chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu tổ chức ở Việt Bắc, Nguyễn Quốc Trị được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Quân đội.

Trong bài viết giới thiệu về ông, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ghi nhận những thành tích nổi bật của người chiến sĩ đã tham gia nhiều trận đánh, nhiều lần bị thương nhưng vẫn kiên trì ở lại đơn vị. Người cũng nhấn mạnh những phẩm chất đáng quý của Nguyễn Quốc Trị: nhanh nhẹn, gan dạ khi chiến đấu, kiên quyết thực hiện nhiệm vụ, thương yêu chiến sĩ và luôn khiêm tốn, cầu tiến.

Chính những phẩm chất ấy góp phần tạo nên hình ảnh người chiến sĩ được Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhắc đến bằng cách ví von giàu hình ảnh: “nhanh như sóc, mạnh như hổ”.

Đằng sau sự mạnh mẽ trên chiến trường là một người chỉ huy coi trọng tình đồng đội. Ông cho rằng thành tích của mình có được từ sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, sự giúp đỡ của nhân dân và đặc biệt là tinh thần đoàn kết của đồng đội.

Người chỉ huy trong ngày tiếp quản Thủ đô

Ngày 10/10/1954, Nguyễn Quốc Trị có mặt trong đội hình quân đội tiến vào tiếp quản Hà Nội. Trên cương vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn Thủ đô, ông dẫn đầu lực lượng bộ binh từ khu vực Mai Dịch tiến vào thành phố.

Khoảnh khắc ấy đánh dấu một chặng đường đặc biệt trong cuộc đời người lính: từ những năm tháng chiến đấu gian khổ đến ngày trở về tiếp quản Thủ đô trong niềm vui chiến thắng.

Sau năm 1954, Nguyễn Quốc Trị tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong quân đội. Năm 1967, trên cương vị Hiệu trưởng Trường Quân sự Quân khu 4, ông vẫn thường xuyên quan tâm, động viên cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ.

Người chỉ huy ra đi giữa nhiệm vụ

Năm 1967, trong một lần về quê, Nguyễn Quốc Trị đến thăm và động viên bộ đội pháo cao xạ đang làm nhiệm vụ gần làng Phượng Kỷ. Biết khu vực còn nhiều nguy hiểm, nhưng trước yêu cầu động viên kịp thời tinh thần bộ đội, ông vẫn quyết định đến với anh em.

Ông đã hy sinh trong chuyến đi ấy, khi cuộc chiến tranh vẫn đang diễn ra ác liệt.

Sự ra đi của Nguyễn Quốc Trị khép lại cuộc đời người lính đã dành trọn tuổi trẻ và phần lớn cuộc đời cho cách mạng. Từ một thanh niên sớm dấn thân, ông trở thành người chỉ huy trưởng thành qua chiến đấu, nhưng những phẩm chất được nhắc nhớ không chỉ là chiến công mà còn là tinh thần trách nhiệm, sự khiêm tốn và tình thương đồng đội.

Hình ảnh Nguyễn Quốc Trị vì thế vẫn có giá trị vượt lên trên những con số về chiến công. Đó là hình ảnh một người lính luôn đặt nhiệm vụ lên trên bản thân, một người chỉ huy biết dựa vào sức mạnh tập thể và một thế hệ đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.