Anh hùng Nguyễn Thanh Đằng - người đại đội trưởng công binh và trận chiến cuối cùng trên đất Bà Rịa
Có những người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những gì họ để lại đã vượt qua giới hạn của một kiếp người, trở thành ký ức không thể phai mờ trong lịch sử quê hương. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Thanh Đằng là một người như thế. Cuộc đời ông gắn liền với những năm tháng chiến đấu gian khổ trên mảnh đất Bà Rịa, nơi ý chí kiên cường của người dân đã được tôi luyện qua khói lửa chiến tranh.
Nguyễn Thanh Đằng sinh năm 1945 tại xã Hòa Long, huyện Châu Thành, tỉnh Bà Rịa – Chợ Lớn trước đây, nay thuộc phường Tam Long, Thành phố Hồ Chí Minh. Sinh ra và lớn lên trong những năm tháng đất nước còn chìm trong chiến tranh, ông sớm chứng kiến những đau thương, mất mát mà quê hương phải gánh chịu. Năm 1964, khi mới 19 tuổi, chàng thanh niên Hòa Long tình nguyện tham gia lực lượng vũ trang địa phương huyện Châu Đức, bắt đầu hành trình chiến đấu vì độc lập, tự do của quê hương, đất nước.
Trên con đường ấy, Nguyễn Thanh Đằng từng bước trưởng thành qua những trận đánh ác liệt. Tháng 5 và tháng 6 năm 1966, trong những cuộc hành quân lớn của quân đội Mỹ tại khu vực Long Phước, ông giữ cương vị tiểu đội trưởng, cùng đồng đội bám trụ địa bàn, dựa vào hệ thống địa đạo và công sự để tổ chức chiến đấu. Giữa hoàn cảnh đối phương có ưu thế về vũ khí và phương tiện, người chiến sĩ trẻ vẫn kiên trì thực hiện nhiệm vụ, góp phần bảo vệ lực lượng cách mạng và căn cứ địa phương. Những thành tích trong chiến đấu giúp ông được công nhận là chiến sĩ thi đua cấp tỉnh, đồng thời được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Cuối năm 1967, chiến trường tiếp tục thử thách bản lĩnh của Nguyễn Thanh Đằng tại khu vực núi Tóc Tiên. Trên cương vị cán bộ trung đội, ông cùng đồng đội tổ chức chiến đấu bảo vệ căn cứ trước những đợt tiến công của đối phương. Bằng sự gan dạ, khả năng nắm bắt địa hình và tinh thần trách nhiệm của người chỉ huy, ông từng bước khẳng định năng lực trong thực tiễn chiến trường, được ghi nhận qua danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”.
Năm 1968, chiến sự tại Hòa Long, Long Phước và khu vực Hắc Dịch tiếp tục diễn ra căng thẳng. Theo các tư liệu viết về cuộc đời ông, Nguyễn Thanh Đằng đã cùng đồng đội bám trụ chiến đấu trong nhiều ngày đêm, góp phần bảo vệ căn cứ và hệ thống địa đạo trước những đợt tiến công của quân Mỹ. Trong những trận đánh tại Hắc Dịch, ông cùng hai đồng đội thực hiện nhiệm vụ ngăn chặn các phương tiện cơ giới được sử dụng để phá hủy căn cứ cách mạng. Những trận chiến ấy không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm mà còn cần sự bình tĩnh, khả năng phối hợp và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ trong hoàn cảnh hiểm nguy.
Từ một chiến sĩ trẻ, Nguyễn Thanh Đằng dần trưởng thành thành người cán bộ chỉ huy được đồng đội tin tưởng. Những năm tiếp theo, chiến trường Châu Đức ngày càng khắc nghiệt. Các căn cứ cách mạng liên tục bị đánh phá, đường tiếp tế bị chia cắt, đời sống của cán bộ, chiến sĩ rơi vào tình trạng thiếu thốn nghiêm trọng. Có những thời điểm, người lính phải tìm rau rừng, củ rừng để duy trì sự sống, vừa chống chọi với đói khát vừa giữ vững nhiệm vụ chiến đấu.
Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Thanh Đằng đảm nhiệm cương vị Đại đội trưởng Đại đội 41 Công binh thuộc lực lượng vũ trang địa phương huyện Châu Đức. Công việc của ông không chỉ là tổ chức chiến đấu mà còn gắn với những nhiệm vụ bảo đảm hoạt động của đơn vị, từ đường đi, liên lạc đến việc tìm nguồn tiếp tế giữa vùng chiến sự. Người chỉ huy phải cùng đồng đội vượt qua khó khăn, tìm cách duy trì sức chiến đấu của lực lượng trong những thời điểm tưởng chừng bế tắc nhất.
Theo các bài viết ghi lại cuộc đời ông, khi tình trạng thiếu lương thực trở nên nghiêm trọng, nhiệm vụ tìm đường giải vây và đưa lương thực về cho lực lượng cách mạng có ý nghĩa đặc biệt cấp bách. Nguyễn Thanh Đằng đã xung phong nhận nhiệm vụ dẫn đường cùng đồng đội. Đó là một nhiệm vụ đầy hiểm nguy, bởi giữa chiến trường bị bao vây, mỗi chuyến đi đều có thể trở thành cuộc đối mặt với sự sống và cái chết. Nhưng với người đại đội trưởng ấy, việc bảo đảm lương thực cho đồng đội cũng chính là bảo vệ sức chiến đấu của đơn vị, giữ cho lực lượng tiếp tục đứng vững trên địa bàn.
Sáng ngày 4 tháng 3 năm 1971, sau hai ngày thực hiện nhiệm vụ, nhóm của Nguyễn Thanh Đằng di chuyển đến khu vực phía đông Tỉnh lộ 2, trên địa bàn Châu Đức ngày nay. Tại đây, họ bất ngờ rơi vào trận phục kích của đối phương. Trong tình thế nguy cấp, người đại đội trưởng tổ chức chỉ huy đồng đội chiến đấu, tìm cách kiềm chế đối phương và tạo điều kiện cho lực lượng rút lui. Theo các tư liệu về ông, Nguyễn Thanh Đằng đã chiến đấu đến những viên đạn cuối cùng rồi anh dũng hy sinh. Ông ra đi khi mới 26 tuổi, để lại người vợ trẻ Nguyễn Thị Dưa và cô con gái nhỏ Nguyễn Thị Ngọc Trinh. Sau những năm tháng chiến đấu nơi chiến trường, người lính ấy đã không thể trở về đoàn tụ với gia đình, không được tận mắt chứng kiến ngày đất nước thống nhất. Sự hy sinh của ông là mất mát không gì bù đắp được đối với những người thân yêu, đồng thời là nỗi tiếc thương của đồng đội và quê hương.
Nhưng sự hy sinh ấy không khép lại câu chuyện về Nguyễn Thanh Đằng. Trong những năm tháng chiến đấu, ông được ghi nhận đã tham gia hơn 300 trận đánh lớn nhỏ, lập nhiều chiến công trên chiến trường Bà Rịa – Châu Đức. Những đóng góp của ông được ghi nhận bằng nhiều hình thức khen thưởng, trong đó có Huân chương Chiến công hạng Nhì. Ngày 6 tháng 11 năm 1978, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến.
Ngày nay, tên tuổi Nguyễn Thanh Đằng vẫn được gìn giữ trên quê hương Hòa Long. Ngôi trường mang tên ông – Trường THCS Nguyễn Thanh Đằng – là một trong những địa chỉ nhắc nhở các thế hệ học sinh về truyền thống đấu tranh cách mạng của địa phương. Từ mái trường ấy, câu chuyện về người chiến sĩ năm xưa tiếp tục được trao truyền, để thế hệ trẻ hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng biết bao năm tháng gian lao và sự hy sinh của những người đi trước.
Từ chàng thanh niên Hòa Long tình nguyện tham gia lực lượng vũ trang năm 1964 đến người Đại đội trưởng Đại đội 41 Công binh ngã xuống năm 1971, cuộc đời Nguyễn Thanh Đằng là hành trình của lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và sự gắn bó với đồng đội, quê hương. Ông không sống đủ lâu để nhìn thấy ngày hòa bình trọn vẹn, nhưng tên tuổi và những chiến công của ông đã trở thành một phần trong lịch sử đấu tranh của quân dân Bà Rịa.
Có những người anh hùng không để lại cho đời những lời nói lớn lao, mà để lại dấu ấn bằng chính những năm tháng sống và chiến đấu của mình. Nguyễn Thanh Đằng đã dành tuổi trẻ cho quê hương, hy sinh giữa lúc cuộc kháng chiến còn nhiều gian khó. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày ông ngã xuống, nhưng câu chuyện về người đại đội trưởng công binh của đất Hòa Long vẫn nhắc nhở chúng ta về giá trị của lòng yêu nước, sự kiên cường và trách nhiệm đối với cộng đồng. Tên tuổi ông sẽ còn được nhắc nhớ như một phần ký ức thiêng liêng của quê hương Bà Rịa.
Tư liệu tham khảo
1. Báo Bà Rịa – Vũng Tàu, “Ở vùng đất anh hùng”, ngày 20/7/2023. Bài viết ghi lại lời kể của thương binh Nguyễn Văn Đừng về truyền thống cách mạng của Hòa Long, Long Phước và những người từng chiến đấu trên địa bàn.
https://baobariavungtau.com.vn/xa-hoi/202307/o-vung-dat-anh-hung-985223/
2. Câu chuyện thời hoa lửa, “Anh hùng Liệt sỹ Nguyễn Thanh Đằng – Người con quê hương Bà Rịa”, Bùi Ngọc Diện, ngày 22/5/2026.
https://cauchuyenlichsu.vn/ky-uc-song-mai/anh-hung-liet-sy-nguyen-thanh-dang-nguoi-con-que-huong-ba-ria
3. Câu chuyện thời hoa lửa, “Anh hùng LLVTND Nguyễn Thanh Đằng và 300 trận đánh làm chùn bước kẻ thù”.
https://cauchuyenlichsu.vn/ky-uc-song-mai/anh-hung-llvtnd-nguyen-thanh-dang-va-300-tran-danh-lam-chun-buoc-ke-thu-9eb446
