Anh Hùng Nguyễn Thành Trung

Trận đánh của Phi đội Quyết thắng vào sân bay Tân Sơn Nhất tháng 4/1975 là một mốc son trong lịch sử vẻ vang của lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam.

Với tinh thần “Thần tốc, táo bạo, bất ngờ, quyết thắng” chỉ sau 6 ngày luyện tập, chuyển loại máy bay khẩn trương, chiều 28/4/1975, Phi đội Quyết thắng gồm 4 phi công của Trung đoàn 923 là Nguyễn Văn Lục, Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng và phi công Nguyễn Thành Trung, Trần Văn On, sử dụng máy bay A37 tập kích sân bay Tân Sơn Nhất. Cuộc tập kích đã phá hủy 24 máy bay, làm cho tinh thần của Mỹ-ngụy hoảng loạn, thúc đẩy nhanh chóng quá trình tan rã của ngụy quyền Sài Gòn.

Các phi công Nguyễn Thành Trung, Nguyễn Văn Lục, Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng đã được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Phi công Trần Văn On được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất.

Nhắc đến phi công – Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân Nguyễn Thành Trung, lịch sử ghi nhận chiến công 2 trận ném bom gây chấn động vào Dinh Độc lập và sân bay Tân Sơn Nhất, làm tăng thêm sự hoảng loạn trong chính quyền Việt Nam cộng hòa, thúc đẩy nhanh cuộc chiến giải phóng miền nam. Nhưng ẩn sâu trong tâm trí người cựu phi công 78 tuổi này, ông vẫn luôn mang nặng nhiều ưu tư.

Chúng tôi gặp ông tại căn nhà thoáng mát nằm trong con hẻm nhỏ, sát sân bay Tân Sơn Nhất. Cuộc trò chuyện đôi khi bị ngắt quãng bởi tiếng máy bay cất và hạ cánh vang rền trời. Tôi hỏi: “Âm thanh này có làm ông nhớ ký ức 50 năm trước”, ông cười hiền hậu: “Nghe riết rồi cũng quen”. Có lẽ đây là thanh âm cuộc sống không thể thiếu trong cuộc đời người lính không quân này.

Phóng viên: Ông coi khoảnh khắc bay và ném bom vào Dinh Độc Lập rồi về hạ cánh máy bay an toàn ở vùng giải phóng là “giờ bay của đời tôi”. Lúc ấy, cảm xúc của ông như thế nào?

Ném bom Dinh Độc Lập là hành động tôi đã dự kiến trước từ lâu. Mà muốn làm điều ấy, mình phải là phi công và phải được bay máy bay chiến đấu. Trải qua tuyển chọn thì tôi được Không quân Sài Gòn cho sang Mỹ đào tạo phi công từ năm 1968-1971.

Từ bé, cha tôi bị địch tra tấn dã man và hy sinh. Mẹ và các cậu đã chuyển đổi họ tên của tôi, làm khai sinh mới lấy họ Nguyễn. Vì thế mà tôi không bị nghi ngờ gì khi làm cho quân đội Sài Gòn.

Đến năm 1975, nhằm huy động mọi lực lượng, mọi khả năng cùng quân dân cả nước nhanh chóng đập tan chính quyền Sài Gòn, Ban binh vận Miền (người liên lạc là chú Bảy Lương và anh Năm Thiện) đã chỉ thị cho tôi chọn thời cơ phù hợp ném bom vào dinh Độc Lập rồi bay ra vùng giải phóng.

Lúc ném bom vào Dinh Độc Lập, tôi chỉ nghĩ là mình cần phải thực hiện ý định táo bạo từ lâu.

Anh hùng LLVTND Nguyễn Thành Trung

Ngày 8/4, tốp máy bay F-5E của Không đoàn 540, trong đó có máy bay tôi lái được lệnh rời căn cứ liên hợp Biên Hòa đi ném bom yểm hộ cho bộ binh ở Phan Rang. Tôi nghĩ đây là thời cơ, nên khi chuẩn bị cất cánh, tôi đã xin phép chỉ huy biên đội được phép cất cánh chậm vài giây để có điều kiện tách ra khỏi biên đội, cất cánh khỏi sân bay Biên Hòa, tăng độ cao hướng thẳng về phía Sài Gòn...

Khi đã nhìn rõ dinh Độc Lập, tôi ném hai quả bom vào phía sân bên cạnh tòa nhà. Tôi tiếp tục quay vòng lại ném vào khu phía phải của tòa Dinh Độc Lập và trúng mục tiêu.

Lúc ném bom vào Dinh Độc Lập, tôi chỉ nghĩ là mình cần phải thực hiện ý định táo bạo từ lâu. Quan trọng nhất là mình phải tính toán cho đúng, chính xác, ném cho trúng. Cách mạng của ta đều biết tôi sẽ ném bom vào Dinh Độc Lập và đã chuẩn bị trước hết mọi tình huống. Tiếng nổ tại Dinh Độc Lập khi đó là cần thiết, và nhiệm vụ của mình phải làm cho quả bom nổ.

May mắn, cách mạng chúng ta đã giải phóng sân bay Phước Long nên sau khi ném xong, tôi báo cáo đơn vị hoàn thành nhiệm vụ và quay về Phước Long để hạ cánh. Đó là một sân bay dã chiến nhỏ, vừa được giải phóng, đường băng rất ngắn. Nhưng nhờ được thử nghiệm trước đó, tôi đã cho chiếc F-5E dừng ở mốc 900m. Chỉ trượt thêm chừng hơn 100 m nữa thì máy bay và tôi cũng không còn.

Khi tôi xuống máy bay, có đơn vị bộ đội ra đón. Tôi không nhớ đó là ai. Nhưng cảm xúc lúc đó thật sự vỡ òa. Đó là cảm xúc đúng nghĩa trở về với đồng đội.

Phóng viên: Trận ném bom thứ 2 được tổ chức bài bản hơn, khi đó ông đã lộ diện là người của cách mạng. Phi đội Quyết thắng đi vào lịch sử quân đội nhân dân Việt Nam và ông là một thành viên làm nên lịch sử. Sức mạnh nào khiến ông tự tin tiếp tục đối đầu với kẻ thù?

Trong đời tôi có 2 trận ném bom. Trận ném bom vào Dinh Độc Lập thì “một mình. một ngựa” làm, tự mình quyết và đó là lúc mình chính thức lộ diện.

Sau chuyến đó, tôi được điều ra sân bay Chu Lai để cùng học chuyển loại máy bay A37. Sau một tuần huấn luyện, chúng tôi được đưa vào sân bay Thành Sơn (Phan Rang). Chừng khoảng 16 giờ 30 phút ngày 28/4, chúng tôi điều khiển 5 chiếc A37 bay vào Sài Gòn, trút bom xuống sân bay Tân Sơn Nhất.

Trận thứ 2, chúng ta có sự chuẩn bị kỹ càng, có máy bay, có phi công, có sân bay cất và hạ cánh. Chúng tôi thực hiện nhiệm vụ đánh sân bay Tân Sơn Nhất, nhưng được lệnh cấp trên không ném đường băng để cho Mỹ có cơ hội rút lui. Mỹ càng rút lui sớm chừng nào, tốt chừng ấy. Vì thế, chúng tôi chỉ ném vào khu đỗ máy bay, phá hủy nhiều máy bay quân sự, ngăn không quân Việt Nam Cộng hòa sử dụng căn cứ Tân Sơn Nhất đem máy bay oanh tạc vào vùng chiến địa đã sát nách Sài Gòn. Hai ngày sau, mình giải phóng miền nam.

Với tôi, trận ném bom nào cũng nhiều cảm xúc, cũng xác định mình có thể một đi không trở về.

Phóng viên: Hai lần ném bom vào vị trí trọng yếu là Dinh Độc Lập và Sân bay Tân Sơn Nhất mà vẫn an toàn trở về, ông có nghĩ mình là người có mạng lớn không?

Đánh nhau phải có chuẩn bị mấy phương án. Một là đánh trót lọt không việc gì. Hai là đánh không trót lọt, bị máy bay địch ngăn cản.

Tôi nghĩ, việc tôi làm cũng rất đặc biệt đấy. Khi đó, mình cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, còn những việc có thể xảy ra thì phải chấp nhận. Ai bắn, ai rượt thì kệ. Khi đánh vào Dinh Độc Lập, tôi nghĩ máy bay của Không quân Sài Gòn sẽ cất cánh đuổi theo, nhưng sau khi ném bom xong, chỉ mình tôi thẳng cánh bay trên bầu trời Sài Gòn. Con F-5E tôi lái là máy bay chiến đấu hiện đại bậc nhất, bay tới 2 nghìn cây số/giờ, Không quân Sài Gòn không có máy bay nào rượt được.

Mạng mình xem ra rất lớn đấy. (Cười). Bởi vậy mà mình đã vượt qua được những giai đoạn khốc liệt nhất của chiến tranh, trong 2 trận ném bom lịch sử.