Anh hùng Nguyễn Thị Ba

Với quyết tâm đánh đuổi thực dân, phong kiến để giải thoát nhân dân khỏi ách nô lệ, lầm than, năm 1935, khi vừa tròn 18 tuổi, Nguyễn Thị Ba bắt đầu theo hai anh đi làm cách mạng, hoạt động trong "hội kín" với nhiệm vụ canh gác, bảo vệ, phát hiện địch để báo động cho các cuộc hội họp, mít tinh.

Tháng 5/1936, Nguyễn Thị Ba được kết nạp vào Đảng Cộng sản, hăng hái tham gia hoạt động trong các hội ái hữu, Hội Nông dân Đỏ và trưởng thành nhanh chóng.

Năm 1940, bà tích cực tham gia vào công tác chuẩn bị khởi nghĩa Nam Kỳ. Cuộc khởi nghĩa bị dìm trong biển máu, Nguyễn Thị Ba cùng đội du kích rút vào vùng sâu ở huyện Đức Huệ, tỉnh Tân An (nay là tỉnh Long An) để mở công binh xưởng sản xuất vũ khí, đạn dược. Nhiệm vụ của Nguyễn Thị Ba là đi các nơi tìm mua diêm sinh đem về để anh em chế tạo thuốc nổ. Vài tháng sau, do địch tăng cường khủng bố, Nguyễn Thị Ba chuyển về xã Vân Côi, huyện An Biên, tỉnh Rạch Giá (nay là tỉnh Kiên Giang) làm công tác giao thông liên lạc.

Đầu năm 1941, Nguyễn Thị Ba lập gia đình với ông Trần Văn Phước, một người đồng chí thân thiết. Vài tháng sau, chồng và anh bà bị địch bắt và đày ra Côn Đảo. Giữa năm 1943, Nguyễn Thị Ba kết nối được liên lạc với Giáo sư Trần Văn Giàu, Bí thư Xứ ủy Nam kỳ và sau đó làm giao thông liên lạc cho Xứ ủy Nam kỳ dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bí thư Trần Văn Giàu.

Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, Nguyễn Thị Ba chuyển sang làm công tác phụ nữ và đảm nhiệm nhiều chức vụ như: Ủy viên tài chính của Ban chấp hành Hội phụ nữ Sài Gòn - Gia Định, cán bộ Ban chấp hành Hội phụ nữ tỉnh Tân An, Ủy viên thường vụ Ban chấp hành Hội phụ nữ huyện Mộc Hóa, tỉnh Long An... Ở cương vị nào, bà cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Tháng 7/1954, Nguyễn Thị Ba được bà Bảy Huệ (phu nhân đồng chí Nguyễn Văn Linh) cán bộ lãnh đạo Hội phụ nữ Nam Bộ cử đi tham dự một lớp Chỉnh huấn. Biết chồng Nguyễn Thị Ba đã tập kết ra Bắc từ năm 1952, bà thì đang có 2 con nhỏ, con gái đầu 5 tuổi, con trai út mới 2 tuổi, không thể tập kết ra Bắc như nhiều cán bộ khác, bà Bảy Huệ đã động viên: "Đối với người cán bộ cách mạng thì tập kết ra Bắc hay ở lại hoạt động đều là nhiệm vụ vinh quang". Nguyễn Thị Ba vui vẻ trả lời: "Là người mẹ, tôi không mong gì hơn là được ở lại chăm sóc các con. Tôi cũng đã nhận thức rõ tình hình và nhiệm vụ cách mạng nên xác định mình cần tiếp tục công tác lâu dài trong lòng địch mà không áy náy gì".
Sau khi kết thúc lớp Chỉnh huấn, Nguyễn Thị Ba được điều về Ban nghiên cứu (cơ quan tình báo) của Xứ ủy Nam Bộ, làm giao thông viên dưới quyền đồng chí Mười Hương (Trần Quốc Hương, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Nội chính Trung ương).Trong lần gặp mặt đầu tiên, đồng chí Mười Hương nói với Nguyễn Thị Ba: "Ngoài việc phải thường xuyên đối mặt với rất nhiều khó khăn, nguy hiểm do sự kiểm soát gắt gao của địch, người cán bộ, nhân viên tình báo còn phải đứng vững trước sự cám dỗ của cuộc sống xa hoa, hưởng lạc. Nếu không sẵn sàng chấp nhận hi sinh, không một lòng một dạ trung thành với sự nghiệp cách mạng thì không thể làm tốt công tác tình báo. Chị có ý kiến gì không?". Nguyễn Thị Ba đã trả lời: "Tôi thấy tình báo là một ngành rất quan trọng. Tôi quyết tâm phục vụ trong ngành để góp phần đánh tan bọn xâm lược và bè lũ tay sai, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Dù có rơi vào hoàn cảnh nào, dù có phải hi sinh, mất mát đến đâu, tôi cũng không nản chí, sờn lòng. Anh cứ an tâm mà giao nhiệm vụ cho tôi, tôi sẽ gắng sức hoàn thành".Để đáp ứng yêu cầu công tác tình báo, Nguyễn Thị Ba đã nuốt nước mắt gửi hai con nhỏ nhờ chị chồng nuôi dạy. Trong những năm 1954-1956, bà làm nhiệm vụ tại tuyến giao thông Cà Mau - Sài Gòn, với bao cạm bẫy rình rập. Đầu năm 1957, Nguyễn Thị Ba chuyển về công tác ở huyện Hồng Ngự, tỉnh Châu Đốc (nay là tỉnh Đồng Tháp).Năm 1959, bà chuyển vào nội thành Sài Gòn, làm nghề buôn bán để tạo vỏ bọc cho hoạt động tình báo, với bí danh B3. Nguyễn Thị Ba làm nhiệm vụ chuyển tài liệu, tin tức tình báo ra vùng căn cứ và truyền đạt chỉ thị, mệnh lệnh của cấp trên cho cán bộ tình báo hoạt động trong thành phố Sài Gòn.