Anh hùng Nguyễn Thị Chiên – “Người phụ nữ tay không bắt giặc”

1. Tuổi thơ nghèo khó và bước đến với cách mạng

Nguyễn Thị Chiên sinh năm 1930 tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Tuổi thơ của bà trải qua nhiều mất mát và cơ cực: cha rồi mẹ lần lượt qua đời, bà phải đi ở cho địa chủ từ khi còn nhỏ.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cuộc đời Nguyễn Thị Chiên bước sang một trang mới. Được cán bộ cách mạng tuyên truyền, giáo dục và dìu dắt, bà dần giác ngộ, tích cực tham gia các phong trào cách mạng, công tác phụ nữ và xây dựng cơ sở.

Từ một người dân nghèo, Nguyễn Thị Chiên từng bước trưởng thành trong phong trào du kích và được đồng đội tín nhiệm giao nhiều nhiệm vụ quan trọng.

2. Trưởng thành từ phong trào du kích

Trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Chiên đảm nhiệm nhiều công việc như làm giao thông, canh gác, trinh sát, bảo vệ cơ sở bí mật, tuyên truyền vận động nhân dân và phối hợp đánh phá đồn bốt địch.

Năm 1946, bà làm giao thông cho đoàn thể phụ nữ và du kích thôn. Năm 1947 được cử làm tiểu đội trưởng nữ du kích; năm 1948 làm trung đội phó. Ở mỗi vị trí, bà đều thể hiện tinh thần trách nhiệm và được đồng đội tin tưởng.

Trong điều kiện kháng chiến thiếu thốn, Nguyễn Thị Chiên còn vận động chị em tăng gia sản xuất, cày ruộng, khai hoang, trồng lúa để tự túc lương thực và góp phần bảo đảm hậu cần cho lực lượng kháng chiến.

3. Người nữ du kích kiên cường, bất khuất

Một trong những dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời chiến đấu của Nguyễn Thị Chiên là lần bà bị địch bắt vào tháng 4-1950.

Khi đang dẫn đường đưa một đồng chí bí thư chi bộ về hoạt động, bà và đồng chí cán bộ bị địch phục kích. Nguyễn Thị Chiên chủ động ra hiệu cho cán bộ chạy thoát, còn mình ở lại và bị bắt.

Trong hơn ba tháng, địch dùng nhiều thủ đoạn dụ dỗ, tra tấn nhằm buộc bà khai báo về cơ sở cách mạng. Tuy nhiên, Nguyễn Thị Chiên vẫn giữ vững khí tiết, không khai một lời. Cuối cùng, không khai thác được thông tin gì, địch buộc phải thả bà.

Điều đáng khâm phục là sau khi được thả, dù sức khỏe còn yếu và mang nhiều thương tích, bà vẫn nhanh chóng trở lại hoạt động cách mạng.

4. Những chiến công nổi bật

Từ năm 1949 đến đầu năm 1952, Nguyễn Thị Chiên cùng đội nữ du kích liên tiếp lập nhiều chiến công.

• Tháng 12-1949: chỉ huy đội nữ du kích đánh trả quân địch, bảo vệ kho muối.

Đặc biệt, trong một trận phối hợp với Đại đội 44, Tiểu đoàn 680, Đại đoàn 320 trên đường 39, Nguyễn Thị Chiên đã tay không bắt được một tên quan hai Pháp. Từ chiến công này, hình ảnh “Người phụ nữ tay không bắt giặc” gắn liền với tên tuổi của bà.

5. Bám dân, xây dựng cơ sở cách mạng

Không chỉ nổi bật trên chiến trường, Nguyễn Thị Chiên còn là một cán bộ gần dân, hiểu dân và có khả năng vận động quần chúng.

Trong thời gian thực hiện chính sách thuế nông nghiệp, bà đã kiên trì tuyên truyền, giải thích cho từng gia đình, từng người dân. Có thời gian bà làm việc liên tục nhiều đêm để vận động nhân dân hiểu và thực hiện chính sách.

Khi bắt được một tên đồn trưởng từng giết anh trai mình, Nguyễn Thị Chiên không trả thù cá nhân mà giải thích chính sách khoan hồng của Chính phủ rồi thả hắn. Sau đó, tên này đã vận động nhiều ngụy binh khác ra hàng.

Qua đó có thể thấy phẩm chất nổi bật của Nguyễn Thị Chiên không chỉ là lòng dũng cảm mà còn là tinh thần kỷ luật, lòng nhân ái và khả năng đặt lợi ích của cách mạng lên trên tình cảm cá nhân.

6. Được Chủ tịch Hồ Chí Minh biểu dương

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng viết về Nguyễn Thị Chiên, nhấn mạnh tinh thần kiên trung, bám sát nhân dân, tổ chức lực lượng du kích và chiến đấu bảo vệ làng quê của bà.

Theo đánh giá của Người, Nguyễn Thị Chiên là người yêu nước, căm thù giặc, trung thành với đoàn thể, thương yêu đồng đội và nắm vững chính sách của Chính phủ. Những phẩm chất ấy đã giúp bà lập nhiều chiến công và trở thành tấm gương tiêu biểu trong phong trào thi đua kháng chiến.

Trong đợt thi đua từ ngày 19-5 đến 19-12-1951, bà được ghi nhận đã tham gia thắng 10 trận, tước 15 khẩu súng và bắt sống 20 tên địch, trong đó có một quan hai Pháp; đồng thời luôn quan tâm, không bỏ lại thương binh trong chiến đấu.

7. Nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam

Tháng 5-1952, tại Đại hội liên hoan Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ nhất, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng khẩu súng ngắn của Người, cùng Huân chương Quân công hạng Ba và Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.

Đặc biệt, ngày 19-5-1952, Nguyễn Thị Chiên được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi ấy bà mới 22 tuổi và trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

8. Những năm tháng sau chiến tranh

Sau kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Thị Chiên tiếp tục công tác trong quân đội, tại Tổng cục Chính trị và Quân khu Thủ đô, nay là Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội.

Năm 1984, bà được phong quân hàm Trung tá. Sau nhiều năm cống hiến cho quân đội và đất nước, Anh hùng Nguyễn Thị Chiên qua đời năm 2016, hưởng thọ 87 tuổi.

9. Ý nghĩa và giá trị hình tượng

Cuộc đời Nguyễn Thị Chiên là câu chuyện về sự trưởng thành của một người phụ nữ nghèo từ cuộc sống cơ cực trở thành một nữ chỉ huy du kích kiên cường.

Những phẩm chất nổi bật làm nên hình tượng Nguyễn Thị Chiên gồm:

• Lòng yêu nước và căm thù giặc sâu sắc.

Nguyễn Thị Chiên không chỉ được nhớ đến bởi những chiến công “tay không bắt giặc”, mà còn bởi hình ảnh một nữ du kích kiên trung, gần dân, thương đồng đội và có bản lĩnh đặc biệt trước mọi thử thách. Bà là một trong những biểu tượng tiêu biểu của phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.