anh hùng Nguyễn Thị Định

Sài Gòn – Trong kho sử vàng của dân tộc Việt Nam, có những cái tên không chỉ là biểu tượng của tinh thần yêu nước mà còn là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh phi thường của phụ nữ Việt. Bà Nguyễn Thị Định, người con ưu tú của Bến Tre, là một trong những huyền thoại như thế. Cuộc đời bà là một bản anh hùng ca rực lửa, gắn liền với những cột mốc lịch sử không thể nào quên của miền Nam, đặc biệt là phong trào Đồng Khởi vang dội. Bà không chỉ là người phụ nữ đầu tiên được phong hàm Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam mà còn là vị “Tướng quân gái” duy nhất mà Chủ tịch Hồ Chí Minh từng ca ngợi.

Sự nghiệp và cuộc đời bà, gói gọn trong cụm từ "Thời hoa lửa", không chỉ là một câu chuyện lịch sử mà còn là di sản tinh thần vô giá cho các thế hệ.

1. DẤN THÂN VÀO LỬA ĐẠN: BẢN LĨNH TỪ NỖI ĐAU MẤT MÁT

Hà Nội – "Thời hoa lửa" là cụm từ khắc họa những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhưng rực rỡ, nơi ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam được thử thách đến tột cùng. Trong bối cảnh ấy, một người phụ nữ đã đi vào lịch sử không chỉ với vai trò là người lãnh đạo kiệt xuất mà còn là nữ tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Đó là Bà Nguyễn Thị Định (thường gọi là Cô Ba Định), người con ưu tú của Bến Tre.

Tuổi thơ và bước ngoặt cách mạng

Bà Nguyễn Thị Định sinh ngày 15 tháng 3 năm 1920 tại xã Lương Hòa, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước, bà sớm chứng kiến sự tàn bạo của thực dân Pháp và cảnh bất công trong xã hội, nung nấu ý chí phản kháng. Bà giác ngộ cách mạng và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1938, bắt đầu con đường dấn thân đầy chông gai. Bước ngoặt lớn nhất, cũng là nỗi đau tột cùng, đến khi bà lập gia đình với ông Nguyễn Văn Bích, một cán bộ Tỉnh ủy Bến Tre. Cuộc sống riêng tư ngắn ngủi, chồng bà nhanh chóng bị địch bắt đày đi Côn Đảo và hy sinh tại đó. Nửa năm sau, năm 1940, chính bà và đứa con mới 7 tháng tuổi cũng bị bắt, bị đày đi nhà tù Bà Rá (Bình Phước).

Lời thề sắt son trong tù đày

Bi kịch mất mát không đánh gục được bà, mà trở thành lời thề sắt son định hình cả cuộc đời hoạt động của bà sau này. Bà luôn ghi nhớ lời dặn của chồng: "Dấn thân vào con đường cách mạng là phải chịu gian khổ, hy sinh". Chính lời dặn đó đã tiếp thêm nghị lực để bà đứng vững qua những năm tháng tù đày, giữ vững khí tiết của người cộng sản. Năm 1943, do bệnh tim nặng, bà được trả tự do nhưng chịu sự quản thúc gắt gao của chính quyền địa phương. Tuy nhiên, sự quản thúc không thể ngăn cản ý chí cách mạng. Bà tiếp tục hoạt động bí mật, nuôi dưỡng lực lượng. Đặc biệt, sau Cách mạng tháng Tám, năm 1946, bà làm Trưởng đoàn tàu chở vũ khí đầu tiên từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam, một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm nhưng có ý nghĩa sống còn đối với cuộc kháng chiến. Từ một người phụ nữ nông thôn, chịu nhiều mất mát cá nhân, Nguyễn Thị Định đã tôi luyện bản lĩnh thép, trở thành người cán bộ chủ chốt, sẵn sàng đối diện với mọi hiểm nguy của cuộc chiến.

2. PHÉP MÀU TỪ SỨC MẠNH PHỤ NỮ: PHONG TRÀO ĐỒNG KHỞI

Bùng nổ Đồng Khởi và vai trò hạt nhân

Sau Hiệp định Genève 1954, cách mạng miền Nam bước vào giai đoạn cam go nhất. Địch ra sức đàn áp, khủng bố, tàn sát dã man. Trước tình thế đó, Trung ương Đảng đã quyết định phải phát động một cuộc tổng khởi nghĩa rộng khắp. Tên tuổi của Bà Nguyễn Thị Định gắn liền với phong trào Đồng Khởi năm 1960 tại Bến Tre – một cuộc nổi dậy long trời lở đất, mở đầu cho cao trào kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam. Dưới sự lãnh đạo của bà, cuộc Đồng Khởi bắt đầu từ ngày 17/01/1960. Với sự kết hợp tài tình giữa đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang, Đồng Khởi đã phá vỡ thế kìm kẹp của địch ở nhiều vùng nông thôn, giải phóng nhiều xã, huyện, làm lung lay tận gốc rễ chính quyền ngụy quyền Sài Gòn tại cơ sở.

Sự ra đời của "Đội quân tóc dài" huyền thoại

Điểm đặc biệt nhất và cũng là đóng góp chiến lược của bà Nguyễn Thị Định là vai trò thủ lĩnh đối với “Đội quân tóc dài” huyền thoại. Đây là đội quân chính trị độc đáo, có một không hai trên thế giới, bao gồm hàng vạn phụ nữ nông dân, chỉ dùng chiếc nón lá, áo bà ba và sự kiên cường để đối diện với súng đạn, làm tan rã nhiều đồn bốt và binh lính địch. Chiến thuật của "Đội quân tóc dài" là sử dụng sức mạnh mềm, sự dũng cảm và lòng nhân hậu của phụ nữ để đấu tranh trực diện với địch, tạo nên những cuộc mít tinh, biểu tình, vây đồn, cản bước địch càn quét. Sự xuất hiện của họ đã làm địch lúng túng, không dám nổ súng vì sợ dư luận và ngại đối đầu với phái yếu, gây nên tâm lý hoang mang, dao động trong hàng ngũ quân đội ngụy quyền. Sức mạnh chính trị của "Đội quân tóc dài" đã trở thành một đòn hiểm, góp phần quan trọng vào thắng lợi của phong trào Đồng Khởi.

Nữ tướng đầu tiên và lời ca ngợi của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Với những thành tích, đóng góp to lớn và sự tín nhiệm tuyệt đối, năm 1965, bà Nguyễn Thị Định được phong chức Phó Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam (về sau được phong quân hàm Thiếu tướng). Bà trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử hiện đại của Việt Nam được phong hàm tướng, một niềm vinh dự lớn lao cho phụ nữ và cả dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng tự hào khẳng định: “Phó Tổng Tư lệnh quân giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta mới có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta”. Lời ca ngợi ấy không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân bà Định mà còn là lời tôn vinh phẩm chất "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc. Sau năm 1975, bà tiếp tục giữ nhiều trọng trách quan trọng của Đảng và Nhà nước, như Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, góp phần vào công cuộc xây dựng đất nước. Cuộc đời bà Nguyễn Thị Định, từ người phụ nữ nông thôn Bến Tre đến vị tướng lừng danh, mãi là nguồn cảm hứng vô tận về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần Đồng Khởi bất diệt.