ANH HÙNG NGUYỄN THỊ KIM HUẾ Nữ Anh hùng trên tuyến lửa 12A – người 5 lần được gặp Bác Hồ

Một cô gái Quảng Bình bước lên tuyến lửa

Năm 1965.

Nguyễn Thị Kim Huế khi ấy còn rất trẻ.

Quảng Bình lúc đó là một trong những địa bàn quan trọng trên tuyến chi viện chiến trường. Những con đường từ miền Bắc đi về phía Nam ngày đêm phải đối mặt với bom đạn.

Những đoàn xe chở lương thực, vũ khí, thuốc men và bộ đội cần phải vượt qua.

Nhưng đường bị đánh phá liên tục.

Một quả bom có thể biến một đoạn đường thành hố sâu.

Một trận oanh kích có thể khiến cả đoàn xe phải dừng lại.

Nếu đường không được khôi phục nhanh chóng, mạch giao thông sẽ bị tắc.

Và nếu giao thông bị tắc, hàng hóa, vũ khí, bộ đội không thể đến được chiến trường.

Vì vậy, những người thanh niên xung phong làm đường khi ấy không chỉ đơn giản là “làm giao thông”.

Họ đang giữ một mạch máu chiến tranh.

Nguyễn Thị Kim Huế đã lựa chọn đứng ở nơi ấy.

Năm 1965, bà cùng hàng nghìn thanh niên Quảng Bình tham gia lực lượng TNXP và được phân công lên tuyến 12A, nối Ba Đồn với Cha Lo, qua biên giới sang Lào.

🛣️ Con đường không chỉ có đất đá

Ngày nay, chúng ta nhìn một con đường và nghĩ đến việc đi lại.

Nhưng đường 12A trong những năm chiến tranh là một thế giới hoàn toàn khác.

Đường xuyên qua núi.

Nhiều đoạn hiểm trở.

Mưa xuống thì lầy lội.

Bom đạn làm mặt đường biến dạng.

Những đoàn xe phải chạy liên tục.

Máy bay đối phương luôn tìm cách đánh phá các trọng điểm.

Người TNXP phải vừa làm đường, vừa quan sát, vừa tránh bom, vừa cứu thương và nhiều khi trực tiếp chiến đấu.

Nguyễn Thị Kim Huế được giao phụ trách một tiểu đội.

Những cô gái trẻ trong đơn vị không có những bộ quần áo đẹp.

Không có những cuộc vui của tuổi thanh xuân.

Thứ họ có là cuốc, xẻng, búa, thuốc nổ và những cung đường đầy hố bom.

Họ làm việc trong ngày.

Có khi làm cả ban đêm.

Và mỗi lần máy bay xuất hiện, tất cả phải lập tức tìm vị trí tránh bom.

Khi bom vừa dứt, họ lại lao ra đường.

Bởi họ hiểu:

Xe phải đi.

💥 “Bom nổ thì đường lại phải thông”

Có lẽ điều đáng sợ nhất đối với những người làm đường không phải chỉ là tiếng bom.

Mà là không biết quả bom tiếp theo sẽ rơi xuống đâu.

Một người có thể đang đào đất.

Một giây sau, mặt đất rung chuyển.

Một người đang khiêng đá.

Một giây sau, đất đá có thể phủ lên người.

Nhưng chỉ cần máy bay rời đi, họ lại phải bước ra.

Đường bị phá ở đâu?

Hố bom sâu bao nhiêu?

Có người bị thương không?

Có quả bom chưa nổ không?

Xe đang chờ ở đâu?

Phải làm thế nào để mở đường nhanh nhất?

Nguyễn Thị Kim Huế cùng đồng đội quen với những câu hỏi ấy.

Một sáng kiến của bà là làm đường cạp tạm ven theo bờ hố bom, dù đường ngoằn ngoèo và khó đi hơn nhưng giúp nhanh chóng bảo đảm xe qua lại. Sáng kiến này sau đó được phổ biến trên Công trường 12A.

Đó là một ví dụ rất đẹp về cách những người trẻ thời chiến giải quyết vấn đề:

Không có máy móc hiện đại.

Không có điều kiện nghiên cứu.

Chỉ có một con đường bị bom phá và hàng đoàn xe đang chờ.

Họ phải nghĩ ra cách.

Và phải làm ngay.

🌙 Trung đội Quyết tử

Nhưng càng về sau, tuyến đường càng trở nên ác liệt.

Đơn vị của Nguyễn Thị Kim Huế thành lập Trung đội Quyết tử.

Cái tên nghe đã đủ nói lên nhiệm vụ.

Đó là những người được giao giữ những đoạn đường đặc biệt nguy hiểm.

Nơi máy bay đánh phá nhiều.

Nơi hố bom liên tục xuất hiện.

Nơi xe thường xuyên bị mắc.

Nơi chỉ cần chậm vài giờ là cả đoàn xe có thể bị ùn lại.

Nguyễn Thị Kim Huế trở thành Trung đội trưởng.

Cùng đồng đội, bà nhiều lần bước vào những trọng điểm mà mọi người đều biết:

Có thể không trở về.

Theo hồi ức được báo chí ghi lại, bà từng 9 lần được đồng đội làm lễ truy điệu sống trước giờ ra trận.

Chín lần.

Không phải một.

Không phải hai.

Mà là chín lần.

Mỗi lần như vậy, người ta làm lễ như thể người đồng đội chuẩn bị ra đi sẽ không trở về nữa.

Nhưng rồi họ vẫn bước lên đường.

🕯️ “Truy điệu sống” – lời chào trước khi ra trận

Hãy thử tưởng tượng một buổi tối ở tuyến lửa.

Một nhóm thanh niên chỉ mới đôi mươi.

Họ ngồi bên nhau.

Không ai biết sáng mai mình còn sống hay không.

Có thể người bên cạnh mình sẽ hy sinh.

Có thể chính mình sẽ hy sinh.

Một nghi thức “truy điệu sống” được thực hiện.

Những lời tiễn biệt được nói ra khi người còn sống đang ngồi trước mặt nhau.

Đó là một khoảnh khắc rất khó hình dung đối với thế hệ hôm nay.

Nhưng với những người TNXP ở những trọng điểm ác liệt, đó từng là một phần của cuộc sống.

Sau buổi lễ, họ lại lên đường.

Không phải vì họ không sợ.

Mà vì phía trước là con đường.

Và phía sau con đường ấy là những đoàn xe đang chờ.

🌧️ Những cô gái nhỏ bé giữa đại ngàn

Nguyễn Thị Kim Huế và đồng đội là những cô gái trẻ.

Nhưng công việc họ làm đòi hỏi sức lực rất lớn.

Đào đất.

Khiêng đá.

San mặt đường.

Lấp hố bom.

Dẫn xe qua đoạn nguy hiểm.

Cứu người bị thương.

Có khi phải làm việc liên tục dưới trời mưa.

Có khi cả người phủ đầy bùn đất.

Có khi đang làm thì máy bay xuất hiện.

Mọi người phải chạy xuống hầm.

Bom dứt.

Lại chạy lên.

Có người bị thương.

Nhưng người còn lại vẫn tiếp tục.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận lực lượng TNXP trên các tuyến đường Trường Sơn đã phải làm việc trong những điều kiện đặc biệt khắc nghiệt, từ mở đường, sửa đường đến bảo đảm giao thông tại những “tọa độ lửa” như Đèo Phu La Nhích, Cua Chữ A, Cổng Trời, Hàm Rồng, Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn…

Nguyễn Thị Kim Huế là một trong những người đã góp phần giữ cho những con đường ấy không bị đứt gãy.

🇻🇳 Một cô gái giỏi làm đường và cũng rất giỏi bắn súng

Có một chi tiết khá thú vị trong cuộc đời Nguyễn Thị Kim Huế.

Tháng 11/1966, bà được cử đi học tại Trường Chính trị nghiệp vụ Thanh niên xung phong Trung ương ở Hưng Yên.

Tại đây, bà tham gia kiểm tra bắn súng.

Ba lần bắn.

Cả ba lần đều đạt kết quả xuất sắc.

Bác Hồ biết chuyện về cô gái TNXP Quảng Bình này và đã đến thăm, hỏi chuyện.

Theo tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh và VOV, trong lần gặp đầu tiên ấy, Bác đã khen:

“Con gái Quảng Bình sản xuất giỏi, chiến đấu giỏi, làm gì cũng giỏi.”

Câu nói ấy trở thành một kỷ niệm không thể nào quên đối với Nguyễn Thị Kim Huế.

Nhưng cuộc gặp ấy cũng mở đầu cho một điều đặc biệt:

Bà sẽ còn gặp Bác Hồ nhiều lần nữa.

🌿 Năm lần được gặp Bác Hồ

Nguyễn Thị Kim Huế là một trong những người đặc biệt khi có tới 5 lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lần thứ nhất – tháng 11/1966

Bác gặp cô gái TNXP Quảng Bình sau khi biết bà có thành tích nổi bật trong học tập và bắn súng. Bác hỏi thăm công việc và động viên bà.

Lần thứ hai – cuối năm 1966

Bà tiếp tục được gặp Bác trong đoàn đại biểu ngành giao thông vận tải báo cáo thành tích.

Bác hỏi về đơn vị, công việc và cuộc sống.

Có một câu chuyện rất đời thường được bà nhớ mãi.

Bác hỏi bà đã lập gia đình chưa và khi nào sinh con.

Bà trả lời rằng khi nào hết giặc Mỹ mới sinh.

Bác căn dặn bà rằng bên cạnh việc đánh giặc, phải làm tốt việc gia đình.

Đó là một chi tiết rất đặc biệt.

Bởi giữa những ngày tháng chiến tranh, khi nói chuyện với một nữ thanh niên xung phong, Bác vẫn quan tâm đến một điều rất đời thường:

cuộc sống của một người phụ nữ sau chiến tranh.

🏅 Lần thứ ba – Đại hội Anh hùng

Tháng 1/1967, Nguyễn Thị Kim Huế tham dự Đại hội Anh hùng toàn quốc.

Tại đây, bà được trao danh hiệu Anh hùng Lao động.

Đại đội 759 của bà cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bác Hồ trực tiếp gắn danh hiệu lên ngực áo bà.

Bác còn tặng bà một chiếc đồng hồ.

Đối với một cô gái từng sống giữa bom đạn, đó chắc chắn là một kỷ vật vô cùng quý giá.

Nhưng điều quý hơn có lẽ là cảm giác:

những việc mình và đồng đội đã làm được đất nước ghi nhận.

🌸 Lần thứ tư – bó hoa trong bức ảnh lịch sử

Tháng 7/1967.

Đại hội Thanh niên xung phong toàn quốc lần thứ 4.

Nguyễn Thị Kim Huế có mặt.

Khi báo cáo đọc đến thành tích của bà, Bác Hồ bảo bà đứng dậy để mọi người nhìn rõ.

Rồi Bác trao lại cho bà bó hoa mà Đại hội vừa tặng Bác.

Khoảnh khắc ấy được ghi lại bằng một bức ảnh nổi tiếng.

Một cô gái TNXP đứng cạnh Bác Hồ.

Bức ảnh sau này trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu về thế hệ thanh niên xung phong thời chống Mỹ.

Có một điều rất đẹp:

Bó hoa vốn được tặng cho Bác.

Nhưng Bác lại trao cho một cô gái trẻ.

Như thể Bác muốn gửi lại lời động viên ấy cho cả thế hệ TNXP.

🌺 Lần thứ năm

Nguyễn Thị Kim Huế còn có lần thứ năm được gặp Bác Hồ.

Năm lần gặp ấy trở thành những dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời bà.

Nhưng nếu hỏi điều gì khiến bà nhớ nhất, có lẽ không phải những phần thưởng.

Mà là những lời Bác hỏi thăm.

Hỏi công việc.

Hỏi cuộc sống.

Hỏi gia đình.

Và những lời căn dặn rất giản dị.

Nhiều năm sau, khi tuổi đã cao, bà vẫn kể lại những kỷ niệm ấy cho thế hệ trẻ.

VTV ghi nhận bà thường gặp gỡ, kể chuyện với đoàn viên, thanh niên và coi những ký ức về Bác như một nguồn động viên để giáo dục thế hệ sau.

💥 Trở lại tuyến lửa

Những cuộc gặp với Bác không làm Nguyễn Thị Kim Huế rời khỏi chiến trường.

Bà lại trở về với đường 12A.

Trở lại với đất đá.

Bom đạn.

Hố bom.

Những chuyến xe.

Những người đồng đội.

Có lẽ đây mới là điều đáng nhớ.

Sau khi được tuyên dương, bà không đứng ngoài chiến trường để hưởng thành tích.

Bà tiếp tục làm công việc của mình.

Bởi một con đường đang bị bom phá thì vẫn phải sửa.

Một đoàn xe đang chờ thì vẫn phải thông.

Một nhiệm vụ đã nhận thì vẫn phải hoàn thành.

Danh hiệu không làm con đường bớt bom.

Vì vậy, người TNXP vẫn phải bước ra.

🌄 Sau chiến tranh, con đường vẫn còn đó

Đất nước thống nhất.

Nguyễn Thị Kim Huế tiếp tục công tác trong ngành giao thông.

Năm 1995, bà nghỉ hưu và trở về quê, sống bên con đường 12A – con đường đã gắn với phần lớn tuổi trẻ của mình.

Thật đặc biệt.

Có những người sau chiến tranh trở về quê và cố gắng quên đi quá khứ.

Nhưng với Nguyễn Thị Kim Huế, nơi bà trở về lại chính là con đường của tuổi trẻ.

Mỗi đoạn đường có thể chứa một ký ức.

Một người đồng đội.

Một trận bom.

Một đêm sửa đường.

Một chuyến xe.

Một lần truy điệu sống.

Một lần sống sót.

Và có những người bạn mãi mãi không trở về.

🕊️ Những người đã ở lại trên con đường

Khi kể về chiến tranh, người ta thường nhớ đến những người còn sống.

Nhưng với Nguyễn Thị Kim Huế, ký ức về đồng đội luôn đi cùng bà.

Những cô gái từng cùng nhau đào đất.

Cùng nhau ăn một bữa cơm vội.

Cùng nhau trú bom.

Cùng nhau cười giữa những ngày khốc liệt.

Có người sống sót.

Có người trở về.

Nhưng cũng có người nằm lại.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận lực lượng TNXP thời chống Mỹ đã có hơn 100 cá nhân được phong hoặc truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND, bên cạnh hàng chục tập thể Anh hùng.

Những con số ấy cho thấy quy mô của sự hy sinh.

Nhưng mỗi người trong số họ vẫn là một cuộc đời riêng.

Một cái tên.

Một gia đình.

Một tuổi trẻ.

Một câu chuyện.

🌱 Bài học từ người nữ Anh hùng trên tuyến lửa

Câu chuyện Nguyễn Thị Kim Huế có một điều rất đẹp:

Bà không chỉ là một người phụ nữ dũng cảm trong chiến tranh.

Bà còn là một người biết làm việc.

Biết sáng tạo.

Biết tổ chức.

Biết chịu trách nhiệm.

Biết động viên đồng đội.

Và biết đứng dậy sau mỗi lần khó khăn.

Đường bị bom phá thì tìm cách mở đường.

Xe không đi được thì tìm đường tránh.

Nhiệm vụ nguy hiểm thì tổ chức lực lượng.

Đối mặt với hiểm nguy thì động viên đồng đội.

Đó là một kiểu bản lĩnh rất gần với tuổi trẻ hôm nay.

Chúng ta không sống trong chiến tranh.

Không phải đào hố bom.

Không phải làm đường giữa tiếng máy bay.

Nhưng chúng ta vẫn có những “con đường” của riêng mình.

Một công việc khó.

Một chương trình còn dang dở.

Một tập thể đang cần người đứng ra.

Một địa phương đang cần sức trẻ.

Một em nhỏ cần được giúp đỡ.

Một hoàn cảnh khó khăn cần được sẻ chia.

Và lúc ấy, điều quan trọng không phải là:

“Việc này có dễ không?”

Mà là:

“Mình có thể làm gì để nó tốt hơn?”

🌻 Một câu chuyện rất đẹp dành cho tuổi trẻ hôm nay

Nguyễn Thị Kim Huế bắt đầu tuổi thanh xuân bằng việc bước lên tuyến lửa.

Nhưng tuổi trẻ của chúng ta hôm nay được bắt đầu bằng hòa bình.

Đó là món quà mà thế hệ trước đã đánh đổi bằng rất nhiều mồ hôi, nước mắt và cả máu.

Vì vậy, cách chúng ta biết ơn họ không phải là sống trong chiến tranh một lần nữa.

Mà là sống thật tốt trong hòa bình.

Học tập.

Lao động.

Cống hiến.

Giúp đỡ cộng đồng.

Giữ gìn quê hương.

Và khi được giao một nhiệm vụ, hãy cố gắng làm đến nơi đến chốn.

Ngày ấy, những cô gái như Nguyễn Thị Kim Huế giữ cho những con đường không bị đứt giữa bom đạn.

Ngày hôm nay, tuổi trẻ chúng ta có trách nhiệm giữ cho những con đường phát triển của quê hương luôn được nối dài.

Họ đã giữ đường cho Tổ quốc.

Còn chúng ta – hãy cùng nhau mở những con đường mới cho quê hương bằng tri thức, trách nhiệm và lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ.

📚 Nguồn tham khảo

• Bảo tàng Hồ Chí Minh – Biên niên sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp chiến sĩ TNXP Nguyễn Thị Kim Huế.