Anh hùng NGUYỄN THỊ LAN

Đồng chí Nguyễn Thị Lan (bí danh Lan Mê Linh), quê quán huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội) sinh năm 1929, tham gia cách mạng tháng 9/1945. Khi thực dân Pháp đánh chiếm lại Sài Gòn, đồng chí Nguyễn Thị Lan gia nhập Đoàn Phụ nữ cứu quốc ở Tân Định làm Thư ký Đoàn. Sau đó, chị được điều qua Vệ quốc đoàn thuộc Chi đội I do đồng chí Nguyễn Đình Kính là Chi đội trưởng. Ngoài nhiệm vụ cứu thương, đồng chí còn tham gia các trận đánh ở Gò Vấp, cầu Bến Phân, Quán Tre. Nguyễn Thị Lan được cử làm Tiểu đội trưởng trinh sát, kiêm nhiệm vụ phát hành Báo Quân chính, Báo Cảm tử, rải truyền đơn, theo dõi, tổ chức phá hoại ám sát địch, đồng thời lấy tài liệu của địch gửi cho kháng chiến. Đồng chí Nguyễn Thị Lan còn vận động xin quần chúng thuốc men, tiền bạc cho kháng chiến, tổ chức đưa người cơ sở của ta làm thư ký đánh máy cho địch lấy tài liệu gửi về khu. Sau một thời gian công tác, đồng chí được cử về Ban Công tác 1 đảm nhiệm công tác tổ chức lực lượng bạo động. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đồng chí Lan là Tiểu đội trưởng trinh sát trong Ban Công tác số 1 Khu Sài Gòn - Gia Định.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt được một số lính Pháp và ngụy quân trong vụ ném lựu đạn vào tiệm ăn Coq d’Or (Gà vàng) tại góc Catinat-D’Omay (nay là đường Đồng Khởi - Mạc Thị Bưởi). Với vỏ bọc là người dân, ba đồng chí Bông, Lộc và Lan được giao nhiệm vụ tiêu diệt tên đô đốc D’Argenlieu, cao ủy Đông Dương, tên này đội lốt là thầy tu hoạt động chính trị, là cao ủy toàn quyền Đông Dương, chỉ huy quyết tái chiếm Nam Kỳ. Ba chị tìm mọi cách để vào gần chỗ D’Argenlieu nhưng bị lính Pháp ngăn lại, nên trận này không giết được hắn. Nhiệm vụ tiếp theo là trừng trị tên Việt gian Hiền Sĩ, chủ Báo Phục hưng luôn đăng những tin phản động, dẫn dư luận hiểu sai nhằm chia cắt Việt Nam, lập nước Nam Kỳ tự trị của người Nam Kỳ theo ý đồ bọn thực dân Pháp. Đồng chí theo dõi hắn cả tuần lễ, hắn luôn có 2 vệ sĩ theo sát mỗi khi từ tòa soạn về nhà. Nguyễn Thị Lan cầm ví đầm giấu bên trong khẩu 6,35 mm, ăn mặc trang nhã ngồi trên băng ghế đá trước tòa Báo Phục hưng. Nguyễn Thị Lan nghĩ, đằng nào cũng bị bắt, nên sẽ đến gần hắn bắn thẳng vào ngực. Hiền Sĩ ra về đúng giờ, vừa thấy hẳn ló ra khỏi cửa, bước ra đường đi đến chiếc xe hơi đậu kế bên. Nguyễn Thị Lan đứng lên, đi lại gần chiếc xe, rút súng bắn được 3 phát thì súng bị kẹt. Hiền Sĩ lảo đảo, Lan dùng súng đánh bồi vào mặt hắn, lính Tây ập tới bắt đưa chị về bót Catinat cách đó 500 m. Sau mấy tuần chúng đưa chị ra tòa. Trong thời gian này, Hiền Sĩ có vào gặp chị, yêu cầu nếu chị đồng ý làm vợ hắn, hắn sẽ tổ chức cưới chị và làm đơn bãi nại, chị sẽ được thả tự do. Chị từ chối, nói đây là hành động vì đất nước, không phải do dại dột bị xúi bậy. Luật sư Ngô Sách Vinh biện hộ, cho rằng đây là hành động yêu nước, chống chia cắt đất nước, được nhân dân đồng tình, giống như người Pháp đứng lên kháng chiến chống bọn Đức quốc xã. Luật sư bày cho chị cách đối phó với địch tại tòa. Luật sư Vinh bàn với một số trí thức Việt và Pháp gây áp lực buộc chính quyền Pháp và ngụy quyền bù nhìn phải giảm án, bác bỏ đề nghị của tòa kết án tử hình, cuối cùng tòa tuyên án tù 20 năm khổ sai. Nguyễn Thị Lan được trao trả tù binh theo Hiệp định Giơnevơ năm 1954, chị được ra miền Bắc công tác tại Hà Nội. Năm 1975, chị trở lại công tác ở Thành phố Hồ Chí Minh. Trong quá trình công tác, đồng chí được khen thưởng, Giấy khen của Khu trưởng Nguyễn Bình; Giấy khen của Ban Chỉ huy Trung đoàn Khu 7; Kỷ niệm chương Kháng chiến; Huân chương Chiến thắng hạng Ba do Đại tướng Võ Nguyên Giáp ký. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tại Quyết định số 2164/QĐ-CTN ngày 22/11/2011, đồng chí Nguyễn Thị Lan, Tiểu đội trưởng trinh sát Ban Công tác số 1 Khu Sài Gòn - Chợ Lớn, được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.