Anh Hùng Nguyễn Thị Út
nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Xuất thân từ xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, bà là biểu tượng bất khuất của phụ nữ Nam Bộ trong kháng chiến chống Mỹ, được khắc họa sâu sắc qua văn học và điện ảnh cách mạng.
Sinh trong cảnh nghèo, sớm mồ côi mẹ, Nguyễn Thị Út từng làm thuê cho địa chủ rồi được cách mạng “mua tự do” năm 1944 . Năm 1945, bà gia nhập Việt Minh, làm giao liên, trinh sát ở Cầu Kè, từng tham gia hơn 20 trận đánh lớn nhỏ trong hai cuộc kháng chiến. Bà kết hôn với Lâm Văn Tịch – một chiến sĩ Khmer – và ghép tên hai người thành “Út Tịch”.
Chiến đấu và hy sinh
Là chỉ huy đội nữ du kích Tam Ngãi, Út Tịch nhiều lần chỉ huy trận đánh khi đang mang thai, nổi tiếng bởi tinh thần gan góc: “Có ai đánh giặc mà chờ sinh xong mới đánh!”. Bà hy sinh năm 1968 trong một trận oanh kích B-52 tại Kiên Giang . Sau giải phóng, hài cốt được quy tập về nghĩa trang liệt sĩ Cầu Kè.
Tôn vinh và di sản
Bà được tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng nhì và truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân . Nhà văn Nguyễn Thi lấy hình tượng của bà viết truyện ký Người mẹ cầm súng, sau được đạo diễn Nguyễn Khánh Dư chuyển thể thành phim Mẹ vắng nhà. Năm 2016, Khu tưởng niệm Nguyễn Thị Út (Út Tịch) khánh thành tại ấp Ngọc Hồ, Tam Ngãi, Trà Vinh, với tượng đồng Người mẹ cầm súng cao 6 m .
Ảnh hưởng và biểu tượng
Hình tượng Út Tịch vượt khỏi khuôn khổ lịch sử, trở thành biểu trưng của người mẹ Việt Nam anh hùng – vừa nuôi con, vừa cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Trong văn hóa đương đại, bà vẫn được nhắc đến như “ngọn lửa Út Tịch”, truyền cảm hứng cho phụ nữ Việt Nam thời bình tiếp nối tinh thần kiên cường, trách nhiệm và tự lực .
