ANH HÙNG NGUYỄN THỊ ÚT (ÚT TÍCH) VÀ TUYÊN NGÔN BẤT TỬ "CÒN CÁI LAI QUẦN CŨNG ĐÁNH"

ANH HÙNG NGUYỄN THỊ ÚT (ÚT TÍCH) VÀ TUYÊN NGÔN BẤT TỬ "CÒN CÁI LAI QUẦN CŨNG ĐÁNH"

Trong số những nữ anh hùng kiệt xuất của vùng đất Nam Bộ thành đồng, hình ảnh người mẹ trẻ vai đeo súng, nách mang con, vừa bền bỉ làm tròn thiên chức người mẹ vừa trực tiếp cầm súng đánh giặc đã trở thành một biểu tượng độc nhất vô nhị trong lịch sử chiến tranh cách mạng thế giới. Đó là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Út (1931 – 1968), thường được gọi bằng tên thân thương Chị Út Tích – người con của vùng đất Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, tác giả của câu nói nổi tiếng đi vào lịch sử: "Còn cái lai quần cũng đánh!".

1. Tuổi thơ đi ở đợ và tinh thần quật cường dưới ách địa chủ

Nguyễn Thị Út sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo rớt mồng tơi tại xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Lớn lên giữa thời kỳ thực dân Pháp và bọn địa chủ phong kiến tung hoành bóc lột, ngay từ khi mới 13 tuổi, Út Tích đã phải đi làm con sen, ở đợ cho gia đình địa chủ Hội đồng Quản khét tiếng tàn ác trong vùng.

Những năm tháng sống trong cảnh "cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc", chứng kiến cảnh gia đình địa chủ đánh đập, chửi rủa người lao động dã man đã gieo vào tâm hồn người con gái miền Tây một mối thù sâu sắc trước sự bất công. Khác với những người đi ở đợ cam chịu khác, Út Tích từ nhỏ đã bộc lộ tính cách thẳng thắn, gan góc và không chịu lùi bước trước sự áp bức. Nhiều lần bị vợ chồng địa chủ vô cớ đánh đập, cô gái trẻ đã dũng cảm trút đòn đáp trả, khiến bọn chủ đồn điền cũng phải kiêng nể cái "chí khí quật cường" của cô.

Khi phong trào kháng chiến chống Pháp bùng nổ khắp miền Tây Nam Bộ, Nguyễn Thị Út sớm tìm cách tiếp cận với các cán bộ du kích bí mật. Cô nhận làm nhiệm vụ trinh sát, theo dõi chuyển động của bốt đồn giặc, giấu cán bộ trong nhà và nhiều lần mưu trí giải thoát cho đồng chí mình khỏi sự truy bắt của kẻ thù.

Sau khi lập gia đình với anh Lâm Văn Tích – một chiến sĩ du kích địa phương hiền lành, dũng cảm – Nguyễn Thị Út mang tên Út Tích và chính thức dấn thân vào con đường chiến đấu chuyên nghiệp.

2. Tay bế con, tay cầm súng và những trận đánh xuất quỷ nhập thần

Cuộc đời chiến đấu của Chị Út Tích gắn liền với sự kết hợp phi thường giữa nhiệm vụ làm mẹ và tinh thần của một chiến sĩ du kích quả cảm. Lần lượt sinh ra những người con giữa gian khổ chiến tranh, nhưng chưa bao giờ thiên chức làm mẹ cản được bước chân ra trận của chị.

Mỗi lần chuẩn bị bước vào trận đánh, Chị Út Tích lại thu xếp cho các con nhỏ vào những nơi trú ẩn an toàn, nhờ bà con xóm giềng trông nom giúp, rồi khoác súng lao thẳng ra trận địa. Thậm chí có những đợt càn quét bất ngờ của địch, chị vừa địu đứa con nhỏ trên lưng vừa cầm súng ngắn luồn lách qua các mương rạch, gạt đạn bắn trả quân thù.

Trận đánh ghi dấu ấn mưu trí đầu tiên của Chị Út Tích là trận tước súng giặc ngay tại bốt Cầu Kè. Nhận thấy bốt địch được bảo vệ cẩn mật bằng nhiều lớp rào gai và lính gác nghiêm ngặt, chị cải trang thành người đi buôn cá, khéo léo lọt qua cổng bốt. Khi tiếp cận tên chỉ huy ngụy quyền đang lơ đễnh, chị bất ngờ rút chiếc dao găm giấu trong giỏ cá, khống chế tên chỉ huy và cùng đồng đội xông vào bắt gọn toàn bộ tiểu đội địch, thu về hàng chục khẩu súng và đạn dược cho lực lượng du kích.

Trong suốt những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Chị Út Tích đã trực tiếp tham gia và chỉ huy hơn 23 trận đánh lớn nhỏ. Với sự Am hiểu sâu sắc địa hình kênh rạch trù phú của vùng sông nước Trà Vinh, chị sáng tạo ra nhiều cách đánh du kích độc đáo: lúc giả làm người mò tôm bắt cá để đặt mìn dưới gầm cầu tàu giặc, lúc cải trang thành phụ nữ đi chợ để ném lựu đạn vào các xe quân sự Mỹ - ngụy.

Khi được các đồng chí cán bộ địa phương lo lắng khuyên chị nên lui về tuyến sau chăm sóc đàn con nhỏ vì gia đình quá đông con và hoàn cảnh quá nghèo khó, Chị Út Tích đã khăng khăng từ chối và thốt lên câu nói bất hủ: — "Mình không đánh thì giặc nó cũng không để cho con mình sống yên ổn. Giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh. Còn cái lai quần cũng đánh!"

Triết lý sống đơn sơ nhưng sâu sắc ấy đã trở thành tuyên ngôn hành động của toàn thể lực lượng phụ nữ miền Nam trong phong trào "Đồng khởi" và kháng chiến chống Mỹ.

3. Tấm gương Anh hùng và sự hy sinh hóa thành bất tử

Với những chiến công xuất sắc và tinh thần chiến đấu kiên cường, tháng 5 năm 1965, Nguyễn Thị Út vinh dự được cử đi dự Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn miền Nam lần thứ nhất. Tại đại hội, chị đã được Đảng và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Hình ảnh người mẹ trẻ miền Tây ăn mặc giản dị, nụ cười rạng rỡ nhận danh hiệu Anh hùng giữa chiến khu đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nhà văn Nguyễn Thi sáng tác tác phẩm văn học nổi tiếng "Người mẹ cầm súng". Cuốn sách sau đó được đưa vào giảng dạy trong chương trình phổ thông, đưa tên tuổi Chị Út Tích đến với hàng triệu trái tim học sinh, sinh viên trên cả nước.

Thế nhưng, giữa lúc cuộc kháng chiến đang bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, rạng sáng ngày 27 tháng 11 năm 1968, trong một đợt trận càn bằng máy bay B-52 của không quân Mỹ xuống vùng căn cứ Tân Bình (huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh), Chị Út Tích đã hy sinh do bom đạn kẻ thù khi mới tròn 37 tuổi.

Sự hy sinh của chị khi đàn con vẫn còn thơ dại đã để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào, đồng chí khắp hai miền Nam - Bắc. Người mẹ ấy ngã xuống khi chưa kịp nhìn thấy ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, nhưng ngọn lửa yêu nước và chí khí "Còn cái lai quần cũng đánh" của chị đã tiếp thêm sức mạnh cho hàng vạn phụ nữ và chiến sĩ miền Nam tiến lên giành thắng lợi cuối cùng vào mùa xuân năm 1975.

4. Di sản ngời sáng của người Mẹ Nam Bộ

Nguyễn Thị Út ngã xuống, nhưng di sản về một người mẹ kiên cường, một nữ chiến sĩ du kích tài ba vẫn sống mãi với thời gian.

Ngày nay, Khu di tích Lịch sử Khu căn cứ Nữ anh hùng Út Tích tại xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè (tỉnh Trà Vinh) đã trở thành một "địa chỉ đỏ" thiêng liêng, nơi ghi dấu cuộc đời và những chiến công hiển hách của chị. Tên của Anh hùng Nguyễn Thị Út được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường, ngôi trường học lớn tại TP. Hồ Chí Minh, Trà Vinh, Cần Thơ và nhiều tỉnh thành trên cả nước.

Tấm gương của Chị Út Tích là sự kết tinh trọn vẹn nhất phẩm chất cao quý của phụ nữ Việt Nam: "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang". Câu nói "Còn cái lai quần cũng đánh" của chị sẽ mãi là bài học kinh điển về tinh thần không chịu lùi bước trước bất kỳ gian khổ, hiểm nguy nào, truyền ngọn lửa bản lĩnh và khát vọng cống hiến cho các thế hệ trẻ Việt Nam trên hành trình bảo vệ và dựng xây đất nước hôm nay.