Anh hùng Nguyễn Trãi (1)
Cuối đời, Nguyễn Trãi rút về ở ẩn tại Côn Sơn nhưng sau đó vướng vào vụ án oan nghiệt Lệ Chi Viên (1442). Ông và gia đình chịu án "tru di tam tộc". Phải đến 20 năm sau, vua Lê Thánh Tông mới minh oan cho ông, truy tặng ông tước hiệu và khẳng định: "Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo" (Tấm lòng Ức Trai sáng tựa sao Khuê). Nguyễn Trãi chính là biểu tượng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa Nhân - Nghĩa - Trí - Dũng.
1. Người kiến tạo chiến thắng Lam Sơn
Nguyễn Trãi đóng vai trò là "cánh tay phải" của Lê Lợi. Ông không trực tiếp cầm gươm ra trận nhiều bằng việc dùng "mưu phạt tâm công" (đánh vào lòng người).
Bình Ngô Sách: Ông dâng chiến lược đánh đuổi quân Minh cho Lê Lợi, tập trung vào việc lấy đại nghĩa thắng hung tàn.
Ngoại giao: Ông trực tiếp soạn thảo các văn thư dụ hàng tướng sĩ quân Minh, khiến đối phương tan rã ý chí chiến đấu mà không cần tốn quá nhiều xương máu.
2. Tác giả của "Bản tuyên ngôn độc lập" thứ hai
Tác phẩm Bình Ngô Đại Cáo do ông soạn thảo sau khi quét sạch quân thù là một áng "thiên cổ hùng văn". Nó khẳng định chủ quyền, nền văn hiến lâu đời và tinh thần nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam:
"Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân, Quân điếu phạt trước lo trừ bạo."
3. Di sản văn chương và tư tưởng
Nguyễn Trãi là người mở đường cho văn học chữ Nôm và tư tưởng nhân dân sâu sắc.
Quốc âm thi tập: Tập thơ chữ Nôm đầu tiên, đánh dấu sự phát triển của tiếng Việt văn học.
Ức Trai thi tập: Những bài thơ chữ Hán mang nặng nỗi lòng ưu thời mẫn thế.
Tư tưởng "Lấy dân làm gốc": Ông luôn đau đáu với việc làm sao để nhân dân khắp nơi không còn tiếng oán giận, lầm than.
4. Vụ án Lệ Chi Viên - Nỗi oan khiên lịch sử
Cuối đời, Nguyễn Trãi rút về ở ẩn tại Côn Sơn nhưng sau đó vướng vào vụ án oan nghiệt Lệ Chi Viên (1442). Ông và gia đình chịu án "tru di tam tộc". Phải đến 20 năm sau, vua Lê Thánh Tông mới minh oan cho ông, truy tặng ông tước hiệu và khẳng định: "Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo" (Tấm lòng Ức Trai sáng tựa sao Khuê).
