Anh hùng Nguyễn Tri Phương
Nguyễn Tri Phương sinh năm 1800 tại làng Đường Long, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên (nay thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế). Ông xuất thân trong một gia đình nông dân, sớm nổi tiếng là người thông minh, cần cù và có chí lớn. Nhờ tài năng và đức độ, Nguyễn Tri Phương từng bước được triều đình nhà Nguyễn trọng dụng, trở thành một vị tướng tài ba, liêm khiết, gắn bó trọn đời với sự nghiệp bảo vệ đất nước.
Khi thực dân Pháp bắt đầu xâm lược Việt Nam, Nguyễn Tri Phương được giao trọng trách chỉ huy quân đội chống Pháp ở nhiều chiến trường quan trọng. Ông trực tiếp chỉ huy xây dựng và phòng thủ Đại đồn Chí Hòa (Gia Định), rồi ra Bắc giữ vai trò Tổng chỉ huy quân đội bảo vệ Thành Hà Nội năm 1873. Trong hoàn cảnh lực lượng ta yếu, vũ khí lạc hậu, Nguyễn Tri Phương vẫn kiên quyết chủ trương đánh giặc, không chủ hòa, quyết tâm giữ vững từng tấc đất của Tổ quốc.
Tháng 11 năm 1873, quân Pháp do Garnier chỉ huy tấn công Thành Hà Nội. Dù bị thương nặng trong chiến đấu, Nguyễn Tri Phương vẫn giữ vững tinh thần, động viên binh sĩ tiếp tục kháng cự. Khi bị giặc bắt, kẻ thù tìm mọi cách cứu chữa vết thương, dụ dỗ ông hợp tác, mong lợi dụng uy tín của ông để khuất phục tinh thần kháng chiến của nhân dân.
Trước kẻ thù, Nguyễn Tri Phương kiên quyết từ chối mọi sự mua chuộc. Ông không ăn uống, không chịu chữa trị, thể hiện thái độ bất khuất, không khuất phục trước giặc ngoại xâm. Ngày 20 tháng 12 năm 1873, Nguyễn Tri Phương trút hơi thở cuối cùng trong nhà lao của giặc, để lại tấm gương sáng ngời về khí tiết anh hùng của một vị tướng yêu nước.
Cái chết của Nguyễn Tri Phương đã gây xúc động sâu sắc trong nhân dân cả nước, tiếp thêm ngọn lửa đấu tranh chống thực dân Pháp. Tên tuổi ông được lịch sử ghi nhận là biểu tượng của lòng trung nghĩa, tinh thần kiên cường và ý chí bất khuất của dân tộc Việt Nam trong buổi đầu chống xâm lược.
