ANH HÙNG NGUYỄN TRUNG TRỰC

Gió chiều tháng Chín thổi hun hút qua con sông Nhật Tảo, nơi từng bốc cháy con tàu Espérance của thực dân Pháp dưới tay Nguyễn Trung Trực. Lửa năm ấy cháy lên đỏ rực bầu trời, in bóng người anh hùng đứng giữa khói súng, đôi mắt sáng quắc như hai đốm thép nung, khiến quân thù khiếp đảm. Nhưng hôm nay, cũng chính bầu trời ấy, ông lại bị trói đứng giữa sân xử, hai vai rớm máu, tóc xõa bết bụi đường sau những ngày bị giam cầm.

Tên sĩ quan Pháp đứng trước mặt ông, môi nhếch nhẹ, giọng cười khinh miệt:

— Nguyễn Trung Trực… người cuối cùng của đất Hà Tiên. Ngươi biết vì sao ngươi thua không?

Ông ngẩng đầu nhìn thẳng vào hắn. Dù đã kiệt sức, ánh mắt ấy vẫn sắc như lưỡi đao rút khỏi vỏ:

— Ta chỉ thua khi đầu ta rơi xuống đất. Còn dân ta… chưa bao giờ chịu khuất.

Tên sĩ quan bật cười lớn, tưởng rằng trong cảnh này ông sẽ run sợ, nhưng không. Sợi xích trói hai tay ông kêu ken két, nhưng tấm lưng thẳng tắp như người không biết đến từ “khuất phục”. Thấy vậy, tên sĩ quan bực tức, lại bước sát, hỏi bằng giọng đầy mỉa mai:

— Ngươi có biết bao nhiêu người đã chết vì theo ngươi không? Đáng để đổi lấy cái mạng ngươi sao?

Nguyễn Trung Trực nhắm mắt một chớp dài, như để giữ bình thản trong lòng. Khi mở mắt ra, giọng ông trầm mà mạnh như núi đá:

— Tôi thà đem sống gửi cho nước, chết trả nợ non sông. Người Việt Nam không ai đếm số mạng sống chỉ để đổi lấy một người. Chúng tôi đánh vì đất này là của chúng tôi.

Tên sĩ quan sững lại. Không phải vì lời nói khó nghe, mà vì uy khí của người đàn ông trước mặt – người đang bị trói, đói khát, kiệt quệ – vẫn làm hắn thấy lạnh sống lưng. Hắn quay sang đám lính, quát lớn:

— Mang dân chúng tới! Ta muốn hắn thấy cảnh bọn họ run sợ trước khi chết!

Người dân Hà Tiên bị lùa đến, nhiều người bật khóc khi nhìn thấy người anh hùng của mình bị trói đứng giữa sân. Một cụ già chống gậy, đôi mắt đẫm lệ, gọi lớn:

— Ông Trực… đừng cúi đầu!

Nguyễn Trung Trực mỉm cười, dù khoé môi đã nứt rách:

— Ta sinh ra trên mảnh đất này, chưa bao giờ cúi đầu với ngoại bang. Tên sĩ quan nghiến răng. Hắn chưa từng thấy ai đứng trước cái chết mà vẫn… hiên ngang đến thế. Và chính sự hiên ngang đó khiến hắn càng muốn nghiền nát ý chí cuối cùng của người anh hùng này. Hắn ra hiệu cho đao phủ chuẩn bị. Ánh thép của lưỡi đao loé lên.

Một tên lính tiến lại gần, hỏi như giễu cợt:

— Đến lúc này rồi, ngươi không muốn xin một con đường sống sao?

Nguyễn Trung Trực bật cười, tiếng cười khàn đặc mà đầy khí phách:

— Khi nào người Pháp còn trên đất này… thì người Việt Nam còn đánh. Mạng ta chết… nhưng lửa lòng dân ta không chết.

Những người dân phía dưới bật khóc. Tên sĩ quan ra lệnh dứt khoát:

— Chém!

Nguyễn Trung Trực nhắm mắt lại, đầu ngẩng cao. Gió chiều thổi mạnh, làm áo tù bay phấp phới như cờ trận. Giây phút cuối, ông nói rõ từng chữ như khắc vào trời đất:

— Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam, thì mới hết người Nam đánh Tây!

Tiếng đao xé gió vụt xuống.

Máu đỏ loang đất.

Nhưng câu nói ấy… còn cháy mãi trong lòng người Việt, như ngọn lửa chưa bao giờ chịu tắt.