ANH HÙNG NGUYỄN TRUNG TRỰC

Trong lịch sử Việt Nam, giai đoạn nửa cuối Thế kỷ XIX, Nam Bộ là nơi ghi dấu đậm nhất về phong trào yêu nước chống thực dân Pháp xâm lược. Mảnh đất có những con người kiên trung với một ý chí bất diệt thà hy sinh tất cả, quyết không làm nô lệ đã được lịch sử và nhân dân mãi ghi nhớ, kính yêu và tôn thờ. Những danh tướng kiệt xuất, mãi mãi đi vào lịch sử có thể kể đến: Bình Tây Đại nguyên soái Trương Định, Đốc Binh Kiều, Thủ Khoa Huân, Nguyễn Trung Trực... Trong đó, anh hùng Nguyễn Trung Trực được nhân dân Nam Bộ tôn kính, thờ phụng như một vị thần chủ trong nhiều đình, đền, miếu, thậm chí tại gia.

Lịch sử dân tộc Việt Nam luôn rực rỡ những trang sử vàng son được viết nên bằng ý chí quật cường và tinh thần hy sinh cao cả của bao thế hệ anh hùng. Trong số đó, cái tên Nguyễn Trung Trực – người anh hùng áo vải với câu nói bất hủ "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây" – đã khắc sâu vào tâm trí mỗi người dân Việt. Đặc biệt, tại Ấp Phú Xuân, Xã Châu Thành, Thành phố Cần Thơ, ký ức về ông không chỉ là lịch sử mà còn là một phần máu thịt, là ngọn lửa đã nhen nhóm và bùng cháy trong "một thời hoa lửa" bi tráng.

Từ người dân chài đến thủ lĩnh nghĩa quân:

Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch, sinh ra trong một gia đình chài lưới tại tỉnh Long An, nhưng cuộc đời và sự nghiệp lẫy lừng của ông đã gắn bó sâu sắc với vùng đất Tây Nam Bộ, trong đó có Cần Thơ. Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, chúng ta nhanh chóng nhận ra hiểm họa diệt vong. Với lòng yêu nước nồng nàn và ý chí bất khuất của người dân Nam Bộ, ông đã tập hợp những người dân chài, nông dân hiền lành nhưng căm thù giặc sâu sắc, đứng lên dựng cờ khởi nghĩa.

Vào cuối thập niên 1850, Nguyễn Trung Trực tham gia các đội dân binh địa phương và nhanh chóng được người dân kính trọng nhờ tính trung nghĩa, ngay thẳng, từ đó dân gian gọi ông là “Trung Trực”. Khi thực dân Pháp mở rộng chiếm Nam Kỳ (1859–1860), ông gia nhập lực lượng nghĩa quân dưới sự chỉ huy của Trương Công Định và tham gia nhiều hoạt động kháng chiến. Nhờ am hiểu địa hình sông nước, ông đã góp phần quan trọng trong việc tổ chức các trận đánh nhỏ, bảo vệ dân và ngăn cản bước tiến của quân Pháp, đặt nền móng cho vai trò thủ lĩnh của ông. Điển hình là năm 1861, trong trận Nhật Tảo, ông giữ vai trò chỉ huy trưởng nghĩa quân và giành thắng lợi vang dội.

Ngọn lửa từ sông nước Cần Thơ:

Ấp Phú Xuân, Xã Châu Thành, Cần Thơ, với vị trí chiến lược trên các tuyến sông rạch, đã trở thành một trong những căn cứ quan trọng của nghĩa quân Nguyễn Trung Trực. Nơi đây, ông cùng các nghĩa binh đã ngày đêm luyện tập võ nghệ, chế tạo vũ khí thô sơ và lên kế hoạch chống giặc.

Một trong những chiến công vang dội nhất, đã đi vào lịch sử và trở thành niềm tự hào của người dân Cần Thơ nói riêng và Nam Bộ nói chung, chính là trận đánh đốt cháy tàu L’Espérance (Hy Vọng) của Pháp trên vàm Nhật Tảo vào ngày 10 tháng 12 năm 1861. Mặc dù trận đánh này diễn ra tại Long An, nhưng tinh thần và khí thế của nó đã lan tỏa mạnh mẽ, tiếp thêm sức mạnh cho phong trào kháng chiến khắp miền Tây, trong đó có Cần Thơ. Đây là minh chứng hùng hồn cho sự mưu trí, dũng cảm và tinh thần "lấy ít địch nhiều" của nghĩa quân.

Sau đó, ông tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân tấn công và làm chủ đồn Kiên Giang (Rạch Giá) vào tháng 6 năm 1868, tiêu diệt nhiều binh lính Pháp và tay sai. Chiến thắng này đã làm nức lòng dân chúng, gây chấn động lớn trong hàng ngũ quân xâm lược.

Khí phách bất khuất và di sản muôn đời:

Dù sau đó nghĩa quân gặp nhiều khó khăn, Nguyễn Trung Trực bị giặc bắt và chịu án tử hình tại Rạch Giá vào ngày 27 tháng 10 năm 1868. Nhưng trước lúc hy sinh, câu nói "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam mới hết người Nam đánh Tây" của ông đã trở thành lời tuyên thệ đanh thép, thể hiện khí phách anh hùng và ý chí độc lập không gì lay chuyển được của dân tộc Việt Nam.

Ngày nay, tại Ấp Phú Xuân, Xã Châu Thành, Thành phố Cần Thơ, người dân vẫn tự hào kể về những chiến công lẫy lừng của Nguyễn Trung Trực. Tên ông đã được đặt cho nhiều con đường, trường học và đền thờ. Mỗi dịp lễ hội, hay đơn giản là trong những buổi trò chuyện thường nhật, hình ảnh người anh hùng áo vải với ngọn lửa kháng Pháp bất diệt vẫn sống mãi, nhắc nhở thế hệ hôm nay về một "thời hoa lửa" hào hùng, về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí bảo vệ non sông mà cha ông đã để lại.

Hệ thống các ngôi đình, miếu, đền thờ Nguyễn Trung Trực trải rộng từ An Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, đến Hậu Giang, Kiên Giang. Hằng năm, đến ngày giỗ ông, có trên nửa triệu người từ trong nước và nước ngoài đến Rạch Giá, nơi ông bị thực dân hành hình để tham dự và hành lễ tỏ lòng tôn kính người dân Hậu Giang có đặt đền thờ ông (Đình Thần Phú Hữu) tại Ấp Phú Xuân TT Mái Dầm T Hậu Giang (cũ), nay là Ấp Phú Xuân, Xã Châu Thành, Thành Phố Cần Thơ.

Đình thần Phú Hữu

Nguyễn Trung Trực không chỉ là một thủ lĩnh nghĩa quân tài ba mà còn là biểu tượng của tinh thần quật cường Nam Bộ, là tấm gương sáng ngời về lòng dũng cảm, sự hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.