ANH HÙNG NGUYỄN VĂN BÁ (NĂM LÝ): CUỘC ĐỜI CÁCH MẠNG VÀ NHỮNG CHIẾN CÔNG BẤT TỬ
Mảnh đất Tăng Nhơn Phú (Thủ Đức) – nơi cửa ngõ Đông Bắc Sài Gòn – vốn nổi tiếng là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Trong những năm tháng chiến tranh gian khổ và ác liệt nhất, nơi đây đã sản sinh ra biết bao người con ưu tú. Trong đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bá (thường gọi với cái tên thân thương là Năm Lý) là một hình tượng tiêu biểu cho khí tiết kiên cường, tài trí và sự hy sinh lẫm liệt của người chiến sĩ giải phóng miền Nam.
1. Tuổi trẻ dấn thân và con đường cách mạng
Sinh năm 1932 tại xã Tăng Nhơn Phú, ngay từ khi còn là một người thanh niên trẻ tuổi, Nguyễn Văn Bá đã sớm tận mắt chứng kiến cảnh quê hương bị đày đọa dưới gót giày xâm lược. Lòng yêu nước sục sôi cùng nỗi đau quê hương bị chày đạp đã nhen nhóm trong ông một quyết tâm sắt đá.
Năm 1949, khi mới vừa tròn 17 tuổi – độ tuổi đẹp nhất của đời người, ông đã gác lại những tình cảm cá nhân để chính thức dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng. Từ một người chiến sĩ du kích trẻ tuổi, bằng sự mưu trí, dũng cảm và tinh thần trách nhiệm cao, ông dần trưởng thành qua từng trận đánh và được giao giữ nhiều vị trí lãnh đạo then chốt của địa phương:
Giai đoạn 1960 – 1962: Ông đảm nhiệm chức vụ Bí thư Chi bộ xã Tăng Nhơn Phú, trực tiếp lãnh đạo phong trào đấu tranh của nhân dân địa phương.
Giai đoạn 1964 – 1968: Ông giữ các chức vụ Thường vụ Huyện ủy, Bí thư Chi bộ Khu vực 6 và đặc biệt là Huyện đội trưởng Huyện đội Thủ Đức.
2. Người chỉ huy tài trí và những chiến công thầm lặng
Địa bàn Thủ Đức trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ là vùng ven giáp ranh với sào huyệt của địch tại Sài Gòn. Đây là nơi đối phương tăng cường kiểm soát, càn quét và cài cắm lực lượng dày đặc nhằm đè bẹp phong trào cách mạng.
Trên cương vị Huyện đội trưởng Huyện đội Thủ Đức, đồng chí Nguyễn Văn Bá đã thể hiện bản lĩnh của một người chỉ huy xuất sắc:
Bám dân, bám đất: Với phương châm "một tấc không đi, một ly không rời", ông cùng tập thể Huyện ủy kiên cường bám trụ ngay tại địa bàn nguy hiểm, xây dựng các "căn cứ lòng dân" và hầm bí mật ngay trong vùng địch kiểm soát.
Xây dựng lực lượng du kích: Ông trực tiếp huấn luyện, tổ chức các đơn vị du kích địa phương thành những mũi tiến công sắc bén, "ẩn hiện như thần".
Chỉ huy các trận đánh vang dội: Dưới sự chỉ huy của ông, lực lượng vũ trang Huyện đội Thủ Đức đã tổ chức nhiều trận phục kích, tập kích bất ngờ vào các đồn bốt, đoàn xe quân sự và cơ sở hậu cần của địch. Những trận đánh này không chỉ tiêu hao sinh lực địch mà còn làm bạt vía các đơn vị càn quét, giữ vững ngọn lửa phong trào cách mạng vùng ven.
3. Khúc ca hy sinh lẫm liệt
Chiến tranh càng về sau càng trở nên khốc liệt. Ngày 27/01/1969, trong một chuyến công tác và chiến đấu cam go, đồng chí Nguyễn Văn Bá cùng đồng đội gặp phải trận tập kích ác liệt bằng bom của máy bay Mỹ tại khu vực ngã ba Nước Trong (tỉnh Đồng Nai).
Trong khói lửa đạn bom, người chỉ huy Năm Lý đã kiên cường chiến đấu cho đến hơi thở cuối cùng và trút hơi thở cuối ở tuổi 37 – khi tài năng và trí tuệ đang ở độ chín rộ. Sự ra đi của ông là một tổn thất vô cùng to lớn đối với Huyện ủy, Huyện đội Thủ Đức và phong trào cách mạng toàn khu vực Sài Gòn – Gia Định thời bấy giờ.
4. Sự tri ân và tên tuổi sống mãi với thời gian
Để ghi nhận những chiến công xuất sắc, tinh thần mưu trí quả cảm và sự hy sinh cao cả của ông, ngày 06/11/1978, Đảng và Nhà nước đã trang trọng truy tặng đồng chí Nguyễn Văn Bá danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa, vùng đất Thủ Đức ngày nào nay đã vươn mình trở thành một thành phố trẻ năng động. Tên tuổi của Anh hùng Nguyễn Văn Bá (Năm Lý) đã được hội đồng đặt tên đường TP.HCM trân trọng chọn để đặt cho một tuyến đường giao thông huyết mạch, sầm uất tại trung tâm TP. Thủ Đức (song song với tuyến Xa lộ Hà Nội).
Mỗi khi đi qua con đường mang tên Nguyễn Văn Bá, người dân và thế hệ trẻ hôm nay lại tự hào nhớ về một người chỉ huy kiên trung, người con ưu tú của quê hương Tăng Nhơn Phú – người đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân và máu xương cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
