Anh hùng Nguyễn Văn Hiệu – Người thuyền trưởng kiên trung của Đoàn tàu Không số, tấm gương hy sinh xả thân vì con đường Hồ Chí Minh trên biển

Nguyễn Văn Hiệu sinh năm 1932 tại xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Trưởng thành trong Quân đội nhân dân Việt Nam, ông gia nhập Quân chủng Hải quân và trở thành cán bộ chỉ huy xuất sắc thuộc Đoàn 125 – đơn vị có nhiệm vụ điều khiển những chiếc "Tàu Không số" bí mật vận chuyển vũ khí, trang thiết bị quân sự từ miền Bắc vào chi viện cho các chiến trường Nam Bộ và Nam Trung Bộ.

Tháng 4 năm 1972, giữa lúc Chiến dịch Hè 1972 diễn ra quyết liệt trên toàn miền Nam, Thuyền trưởng Nguyễn Văn Hiệu nhận lệnh chỉ huy Tàu 645 chở hàng chục tấn vũ khí, đạn dược tiến vào vùng biển Cà Mau. Để vượt qua hệ thống radar, tàu hạm tuần tra gắt gao của Hải quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn (Chiến dịch Market Time), ông cùng thủy thủ đoàn đã mưu trí ngụy trang tàu thành tàu đánh cá nước ngoài, khéo léo điều khiển tàu đi qua các luồng hàng hải quốc tế.

Ngày 24 tháng 4 năm 1972, khi Tàu 645 chỉ còn cách bờ biển Phú Quốc (Kiên Giang) một khoảng ngắn, đối phương đã phát hiện và huy động nhiều tàu chiến hạm, tàu hỏa lực cùng máy bay tập trung bao vây, xả đạn dữ dội nhằm bắt sống tàu ta. Trong trận không chiến và hải chiến không cân sức, Thuyền trưởng Nguyễn Văn Hiệu đã bình tĩnh chỉ huy lực lượng trên tàu dùng các loại hỏa lực bộ binh đánh trả quyết liệt, gây thiệt hại cho nhiều tàu chiến địch.

Khi tàu bị trúng đạn hỏng nặng và nguy cơ rơi vào tay đối phương, thực hiện đúng kỷ luật sắt của Đoàn tàu Không số, Nguyễn Văn Hiệu đã lệnh cho cán bộ, chiến sĩ rời tàu bơi vào bờ, còn bản thân ông ở lại trực tiếp đấu nối kíp nổ, kích hoạt khối bộc phá hủy Tàu 645 để xóa sạch dấu vết và bảo vệ an toàn tuyến đường chiến lược. Ông đã anh dũng hy sinh cùng chiếc tàu giữa lòng biển mẹ. Sự hy sinh oanh liệt của Nguyễn Văn Hiệu là biểu tượng bất tử cho khí tiết "Thà hy sinh chứ quyết không để lộ bí mật con đường" của Hải quân Việt Nam. Ngày 6 tháng 11 năm 1978, ông vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.