Anh hùng Nguyễn Văn Thạc - Mãi Mãi tuổi hai mươi

Chân dung liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc (1952–1972). Ảnh tư liệu trong cuốn Mãi mãi tuổi hai mươi.

Có những con người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những điều họ để lại vẫn tiếp tục lay động trái tim của nhiều thế hệ. Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc là một người như thế. Từ một sinh viên yêu văn chương, giàu ước mơ và hoài bão, anh đã lên đường nhập ngũ trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt. Những trang nhật ký anh viết trên hành trình vào chiến trường sau này được xuất bản với tên gọi Mãi mãi tuổi hai mươi, trở thành một dấu ấn sâu sắc về tâm hồn, lý tưởng và khát vọng của tuổi trẻ Việt Nam thời chiến.

Nguyễn Văn Thạc sinh ngày 14 tháng 10 năm 1952 tại Hà Nội. Anh là sinh viên Khoa Toán – Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Không chỉ học tập tốt, Thạc còn có năng khiếu văn chương và từng đoạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn lớp 10 toàn miền Bắc năm học 1969–1970.

Hình ảnh Nguyễn Văn Thạc qua những tư liệu còn lưu giữ không chỉ là một sinh viên có thành tích học tập nổi bật, mà còn là một người trẻ giàu cảm xúc, có tình yêu với gia đình, quê hương, thiên nhiên và cuộc sống. Trong anh có những ước mơ của tuổi trẻ, những suy tư về tương lai và mong muốn được sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Chính những nét gần gũi ấy khiến câu chuyện của Nguyễn Văn Thạc trở nên đặc biệt. Anh không phải một con người xa cách với những cảm xúc đời thường, mà là một thanh niên cũng biết yêu thương, trăn trở, mơ ước và đứng trước những lựa chọn lớn của thời đại mình.

Tháng 9 năm 1971, khi đang là sinh viên Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, Nguyễn Văn Thạc gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam. Anh tạm gác việc học tập và những dự định riêng để thực hiện nghĩa vụ của người thanh niên trong hoàn cảnh đất nước còn chiến tranh.

Ngày 06 tháng 9 năm 1971 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cuộc đời anh: từ giảng đường đại học, Thạc bước vào môi trường quân ngũ, bắt đầu những tháng ngày huấn luyện và hành quân trong điều kiện nhiều gian khổ.

Ngày 02 tháng 10 năm 1971, anh bắt đầu ghi những trang nhật ký về cuộc sống của mình trong quân đội. Cuốn sổ ban đầu mang tên Chuyện đời, ghi lại những suy nghĩ, cảm xúc và trải nghiệm của người thanh niên trên hành trình trưởng thành giữa những năm tháng chiến tranh.

Điều đáng quý là trong hoàn cảnh thiếu thốn, vất vả, Nguyễn Văn Thạc vẫn dành thời gian quan sát cuộc sống và ghi lại những điều mình cảm nhận. Những trang viết cho thấy bên cạnh ý thức trách nhiệm với đất nước, anh vẫn giữ một tâm hồn nhạy cảm, một tình yêu sâu sắc đối với con người và cuộc sống.

Từ cuối năm 1971 đến đầu tháng 6 năm 1972, trong thời gian quân ngũ và hành quân, Nguyễn Văn Thạc đã viết nên những trang nhật ký chân thực về cuộc sống của mình. Anh ghi lại những điều mắt thấy, những suy nghĩ nảy sinh trong hành trình và những trăn trở của một người trẻ trước vận mệnh đất nước.

Qua nhật ký, người đọc bắt gặp một Nguyễn Văn Thạc vừa giàu lý tưởng, vừa có thế giới nội tâm phong phú. Anh suy nghĩ về trách nhiệm của bản thân, về gia đình, tình yêu, tình đồng đội và những điều bình dị mà con người luôn trân trọng. Những cảm xúc ấy không tách rời thực tế chiến tranh mà hiện diện ngay giữa hành trình gian khổ của người lính.

Chính sự chân thành đã tạo nên sức lay động của cuốn nhật ký. Những trang viết không chỉ giúp người đọc hiểu thêm về một cá nhân, mà còn mở ra một góc nhìn gần gũi về thế hệ thanh niên Việt Nam thời chiến, những con người mang theo cả ước mơ riêng và trách nhiệm đối với đất nước.

Sau này, bản thảo Chuyện đời được nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm, giới thiệu và xuất bản với tên gọi Mãi mãi tuổi hai mươi. Khi đến với đông đảo bạn đọc, cuốn sách đã góp phần làm sống lại hình ảnh một người lính trẻ với tâm hồn trong sáng, giàu tình cảm và ý thức sâu sắc về con đường mình đã lựa chọn.

Cuốn nhật ký "Mãi mãi tuổi hai mươi" của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, do nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm và giới thiệu.

Năm 1972, Nguyễn Văn Thạc được đưa vào chiến trường Quảng Trị, nơi diễn ra những trận chiến ác liệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972, anh hy sinh tại chiến trường Quảng Trị, khi chưa đầy 20 tuổi và mới có gần 11 tháng tuổi quân.

Cuộc đời Nguyễn Văn Thạc dừng lại ở tuổi hai mươi, nhưng những trang nhật ký anh để lại đã vượt qua giới hạn của thời gian. Khi đọc Mãi mãi tuổi hai mươi, các thế hệ sau không chỉ nhìn thấy sự khốc liệt của chiến tranh, mà còn cảm nhận được những khát vọng, tình cảm và suy nghĩ rất đỗi con người của một thanh niên đã sống trong thời đại đặc biệt.

Năm 2005, cuốn nhật ký được xuất bản và tạo được tiếng vang trong đời sống văn hóa, góp phần khơi dậy sự quan tâm của đông đảo bạn đọc đối với nhật ký thời chiến và những câu chuyện về tuổi trẻ Việt Nam trong kháng chiến. Tác phẩm cũng góp phần thúc đẩy các hoạt động giáo dục truyền thống, giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu hơn về những hy sinh của lớp người đi trước.

Mãi mãi tuổi hai mươi vì thế không chỉ là câu chuyện về một người lính đã hy sinh, mà còn là lời nhắc nhớ về giá trị của hòa bình, về những ước mơ còn dang dở và về trách nhiệm mà mỗi thế hệ tiếp nhận từ lịch sử.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Văn Thạc, điều đọng lại không chỉ là sự tiếc thương trước một tuổi trẻ đã dừng lại quá sớm, mà còn là sự trân trọng đối với những giá trị anh để lại. Anh đã học tập, suy ngẫm, ghi chép và sống có trách nhiệm với lựa chọn của mình trong một giai đoạn đầy thử thách của đất nước.

Đối với đoàn viên, thanh niên hôm nay, câu chuyện của Nguyễn Văn Thạc gợi ra nhiều suy nghĩ về cách sống và cách sử dụng tuổi trẻ. Sống có lý tưởng không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao; điều đó có thể được thể hiện bằng thái độ nghiêm túc trong học tập, sự kiên trì trước khó khăn, tinh thần trách nhiệm trong công việc và sự sẵn sàng đóng góp cho cộng đồng.

Trong thời bình, thế hệ trẻ có những điều kiện học tập, lao động và phát triển mà các thế hệ trước từng mong ước. Vì vậy, việc tìm hiểu những trang nhật ký của Nguyễn Văn Thạc không chỉ để tưởng nhớ một liệt sĩ, mà còn để mỗi người tự nhìn lại bản thân: đã sống có mục tiêu chưa, đã trân trọng những cơ hội mình có chưa và đã làm được điều gì có ích cho gia đình, quê hương, đất nước?

Nguyễn Văn Thạc ra đi khi tuổi đời chưa tròn hai mươi, nhưng những trang viết của anh vẫn tiếp tục gặp gỡ người đọc ở nhiều thế hệ. Từ những dòng nhật ký giản dị, hình ảnh người thanh niên Hà Nội năm nào vẫn hiện lên với tình yêu cuộc sống, khát vọng cống hiến và ý thức trách nhiệm trước thời cuộc.

Gấp lại những trang nhật ký viết giữa thời chiến, chúng ta càng thêm trân quý giá trị của độc lập, tự do mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng xương máu. Tuổi hai mươi của Nguyễn Văn Thạc đã khép lại giữa chiến trường, nhưng những giá trị anh để lại vẫn còn sống mãi. Câu chuyện cuộc đời và những trang viết của anh nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay biết trân trọng hòa bình, nuôi dưỡng lý tưởng và biến lòng biết ơn lịch sử thành những hành động thiết thực trong cuộc sống.