ANH HÙNG NGUYỄN VĂN TOẢN – NGƯỜI XẠ THỦ A72 VÀ NHỮNG PHÁT BẮN SÁNG TẠO

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trên những chiến trường ác liệt, có những người lính đã làm nên chiến công bằng lòng dũng cảm, bản lĩnh và cả sự sáng tạo trong từng khoảnh khắc sinh tử. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Toản là một trong những người như thế. Với khẩu đội tên lửa vác vai A72, ông đã bắn rơi 5 máy bay địch, trong đó có một máy bay không người lái, góp phần bảo vệ và chi viện đắc lực cho bộ binh trong những thời điểm chiến đấu ác liệt.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Văn Toản cùng một số xạ thủ A72 được giao nhiệm vụ phối thuộc chiến đấu với Sư đoàn Bộ binh 3. Công việc của những người lính tên lửa là phải quan sát, phát hiện mục tiêu, phán đoán thời cơ và tung ra phát đạn chính xác trong khoảng thời gian rất ngắn. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng chính mạng sống.

Nhưng với Nguyễn Văn Toản, chiến đấu không chỉ dựa vào những điều đã được học trên thao trường. Ông luôn tìm cách vận dụng linh hoạt địa hình, thời điểm và kỹ thuật để tạo ra những cách đánh bất ngờ.

Ngày 16-4-1974, tại Đức Huệ, Long An, một chiếc C-130 xuất hiện, chuẩn bị đổ quân tiếp viện. Tình thế khi ấy vô cùng cấp bách. Nếu nằm trong hố bắn cá nhân, khả năng tiêu diệt mục tiêu sẽ bị hạn chế. Nguyễn Văn Toản nhanh chóng cơ động ra vị trí thuận lợi, quỳ thấp dưới những đám cỏ lác. Khi bắt được tín hiệu mục tiêu, ông bình tĩnh từ từ đứng lên, thao tác nhanh chóng và phóng tên lửa. Chiếc C-130 bị hạ gục.

Một trận đánh khác diễn ra ngày 28-11-1974 tại Lộc Ninh. Lần này, ông phát hiện chiếc C-54 đang bay ở độ cao khoảng 3.500m. Độ cao ấy vượt quá độ cao hiệu quả theo lý thuyết của tên lửa A72. Thế nhưng Nguyễn Văn Toản vẫn quyết định nổ súng. Phát đạn chính xác đã hạ chiếc máy bay địch, tạo nên một chiến công đặc biệt của người xạ thủ.

Ngày 14-3-1975, trong một trận chiến khác, ông phát hiện chiếc L-19 bay thấp để bắn pháo khói chỉ điểm cho tốp máy bay F-5 ném bom. Giữa lúc nguy hiểm, ông tận dụng địa hình, địa vật, ghé lưng vào một gốc dừa làm vật ngụy trang, che chắn rồi phóng tên lửa. Chiếc L-19 bốc cháy tại chỗ.

Nhưng có lẽ đáng nhớ nhất là trận đánh tại điểm cao 178, Lộc Ninh. Sau những trận chiến trước, Nguyễn Văn Toản nhận thấy cần phải cải tiến cách chuẩn bị vũ khí để rút ngắn thời gian phản ứng. Tại hội nghị rút kinh nghiệm, ông đề nghị nối gộp nguồn điện của đạn tên lửa với ắc quy 12V, giúp đạn luôn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Đề xuất ấy được chỉ huy chấp nhận.

Khoảng 11 giờ ngày 15-1-1975, tổ quan sát báo có máy bay địch từ hướng đường 13 bay tới. Mục tiêu nhanh chóng xuất hiện trên bầu trời, chỉ như một chấm đen lao vun vút ở độ cao hơn 500m. Thời cơ gần như bằng không. Nhờ đạn đã được đặt ở trạng thái sẵn sàng, Nguyễn Văn Toản bình tĩnh thao tác ở chế độ tự động và hạ gục chiếc máy bay trinh sát không người lái của Mỹ.

Chiến công ấy càng đặc biệt bởi máy bay không người lái có kích thước nhỏ, tốc độ nhanh, khó phát hiện và khó tiêu diệt bằng A72. Sau trận đánh, chỉ huy Sư đoàn trực tiếp xuống trận địa chúc mừng và trao giấy chứng nhận “Dũng sĩ diệt máy bay Mỹ” cho Nguyễn Văn Toản.

Nhìn lại những trận đánh ấy, người xạ thủ năm xưa cho rằng vũ khí chỉ là một phần. Điều quyết định vẫn là con người: bản lĩnh chiến đấu, trình độ chuyên môn và khả năng lựa chọn đúng thời cơ. Chính sự bình tĩnh và sáng tạo trong từng khoảnh khắc đã giúp ông biến những điều tưởng như vượt quá khả năng của vũ khí thành những chiến công trên chiến trường.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Nguyễn Văn Toản tiếp tục nhận nhiệm vụ ở biên giới Tây Nam, rồi biên giới phía Bắc. Năm 1986, ông nghỉ chế độ với quân hàm Đại úy.

Những năm tháng chiến đấu đã đi qua, nhưng những chiến công của người xạ thủ A72 vẫn được nhắc nhớ như một minh chứng cho trí tuệ, lòng dũng cảm và khả năng sáng tạo của người lính Việt Nam trên chiến trường. Nguyễn Văn Toản đã dùng chính những kinh nghiệm và bản lĩnh của mình để góp phần làm nên những chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ngày 10-8-2015, ông vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ một người lính cầm súng trên chiến trường đến người cựu chiến binh ở tuổi “xưa nay hiếm”, câu chuyện của Anh hùng Nguyễn Văn Toản vẫn gợi nhắc về một thế hệ đã đi qua chiến tranh bằng lòng quả cảm và tinh thần không ngừng tìm tòi, sáng tạo. Mỗi phát đạn A72 năm ấy không chỉ là sức mạnh của vũ khí, mà còn là sự hội tụ của bản lĩnh, trí tuệ và quyết tâm của người lính Việt Nam trong những năm tháng khốc liệt nhất của thời hoa lửa.