Anh Hùng Nguyễn Văn Trỗi (1)

Nguyễn Văn Trỗi (1/2/1940 – 15/10/1964) là một Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của Việt Nam, biểu tượng của tinh thần bất khuất, yêu nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Ông sinh ra tại làng Thanh Quýt (nay thuộc phường An Thắng, quận Liên Chiểu, Đà Nẵng, hoặc xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, Quảng Nam tùy nguồn), trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng. Cha ông từng tham gia kháng chiến chống Pháp, anh ruột cũng là chiến sĩ cách mạng. Mồ côi mẹ từ nhỏ, ông theo cha vào Sài Gòn sinh sống từ năm 1956. Tại đây, ông làm thợ điện, học nghề tại Nhà máy điện Chợ Quán (quận Tân Bình), vừa làm thuê kiếm sống vừa học thêm.

Năm 1963–1964, ông gia nhập lực lượng biệt động Sài Gòn (Đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh), hoạt động trong Đại đội Quyết tử cánh Tây Nam Sài Gòn. Ông được giao nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý (nay mang tên cầu Nguyễn Văn Trỗi) để ám sát phái đoàn cao cấp Mỹ, gồm Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara và Đại sứ Henry Cabot Lodge Jr., khi họ đi qua vào tháng 5/1964. Kế hoạch không thành công, ông bị bắt cùng đồng đội.

Bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa giam giữ, tra tấn và đưa ra xét xử, ông vẫn giữ vững lập trường cách mạng. Ngày 15/10/1964, tại nhà tù Chí Hòa (Sài Gòn), ông bị xử bắn bằng đội hình bắn khi mới 24 tuổi. Trước khi hy sinh, ông hô vang những lời nổi tiếng:

"Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"

và từ chối bịt mắt, yêu cầu đối mặt với đội hành quyết.

Chỉ trong 9 phút tại pháp trường, nhưng hành động và khí phách của ông đã trở thành biểu tượng anh hùng. Ngay sau đó, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng và Huân chương Thành đồng hạng nhất (năm 1964). Năm 1995, Nhà nước Việt Nam chính thức truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.