Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi

Nguyễn Văn Trỗi là một trong những anh hùng cách mạng nổi bật của Việt Nam, người đã hy sinh dũng cảm trong cuộc chiến chống lại quân xâm lược Mỹ. Cuộc đời và sự nghiệp của anh là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần kiên cường và ý chí sắt đá.

Nguyễn Văn Trỗi, sinh năm 1940 tại xã Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, là con thứ ba trong một gia đình bần nông và mất mẹ từ nhỏ. Trước sự đàn áp của Mỹ – ngụy tại Duy Xuyên, gia đình anh đã di cư vào Sài Gòn vào năm 1956, định cư tại ấp Tân Ba, Phú Nhuận, thuộc quận Tân Bình. Tại đây, anh vừa làm thuê kiếm sống vừa học nghề điện và sau đó trở thành công nhân tại Nhà máy điện Chợ Quán.

Bị ảnh hưởng mạnh mẽ từ phong trào yêu nước và cách mạng, anh Trỗi gia nhập đội biệt động nội thành Sài Gòn. Anh luôn tình nguyện nhận những nhiệm vụ nguy hiểm, nhưng trong một lần thực hiện nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý, anh bị địch bắt. Mặc cho quân địch tra tấn và dụ dỗ, anh Trỗi vẫn kiên quyết không tiết lộ bất cứ thông tin nào về cơ sở cách mạng. Anh hy sinh vào ngày 15 tháng 10 năm 1964, khi chỉ mới 24 tuổi.

Cuộc đời của Nguyễn Văn Trỗi là minh chứng rõ ràng cho lòng kiên trung và tinh thần cách mạng bất khuất. Là một công nhân tại Nhà máy điện Chợ Quán, anh đã chủ động tiếp cận và được giác ngộ bởi tổ chức cách mạng. Sau đó, anh được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Nhân dân cách mạng Việt Nam.

Năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi gia nhập đội biệt động Sài Gòn, trở thành một chiến sĩ xuất sắc. Trong quá trình hoạt động cách mạng, anh luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Một lần, anh đã dũng cảm ném lựu đạn khiến một số quân địch bị thương và thiệt mạng.

Khi biết phái đoàn quân sự cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sẽ tới Sài Gòn vào tháng 5/1964, lực lượng cách mạng đã lên kế hoạch tiêu diệt McNamara. Dù mới cưới vợ hơn 10 ngày, Nguyễn Văn Trỗi vẫn xung phong nhận nhiệm vụ cài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, TP Hồ Chí Minh) – nơi phái đoàn dự kiến sẽ đi qua.

Ngày 9/5/1964, Nguyễn Văn Trỗi lên kế hoạch kích hoạt mìn bằng điện đặt dưới chân cầu Công Lý. Tuy nhiên, kế hoạch bị bại lộ và anh bị địch bắt.
Bị giam tại Khám Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi đối mặt với mọi thủ đoạn dụ dỗ và tra tấn của chính quyền Sài Gòn nhưng không hề nao núng. Ngày 10/8/1964, anh bị đưa ra Tòa án Quân sự và kết án tử hình. Tại tòa, khi được hỏi anh muốn gì, anh dõng dạc trả lời: “Tôi chỉ tiếc rằng chưa giết được McNamara”.

Trước tinh thần kiên cường của Nguyễn Văn Trỗi, Mặt trận Giải phóng Dân tộc Venezuela đã bắt giữ trung tá Mỹ Michael Smolen tại Caracas và tuyên bố: “Nếu Mỹ và chính quyền Sài Gòn giết Nguyễn Văn Trỗi, chúng tôi sẽ xử tử Smolen”.

Trước áp lực này, chính quyền Sài Gòn tạm đình chỉ bản án tử hình của Nguyễn Văn Trỗi và đồng ý trao đổi tù binh. Tuy nhiên, sau khi Michael Smolen được thả, chính quyền Mỹ và Sài Gòn đã trở mặt, bí mật xử bắn Nguyễn Văn Trỗi.

Vào 9 giờ 59 phút, ngày 15/10/1964, trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn tại Khám Chí Hòa. Trước khi bị bắn, anh hô lớn: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”.

Chính quyền Sài Gòn sau đó bí mật chôn xác Nguyễn Văn Trỗi tại nghĩa trang Văn Giáp ở Giồng Ông Tố (nay thuộc phường Bình Trưng Đông, Quận 2, TP Hồ Chí Minh).

Trong thời gian bị giam giữ, Nguyễn Văn Trỗi đã chịu đựng nhiều cực hình tra tấn nhưng luôn giữ vững tinh thần của người cộng sản, bảo vệ cơ sở cách mạng và tìm cách vượt ngục để tiếp tục chiến đấu. Anh từng nói với kẻ thù: “Còn giặc Mỹ, không ai có hạnh phúc cả.” Câu nói này không chỉ gây xúc động mạnh mẽ cho nhân dân Việt Nam mà còn cho cả những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới.

Dù biết trước sẽ bị tử hình, anh Trỗi vẫn luôn giữ vững tinh thần lạc quan và yêu đời. Tại pháp trường, anh tỏ ra bình thản và kiên quyết. Khi địch bịt mắt, anh giật tấm băng đen và nói: “Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi.” Giây phút cuối cùng, anh dõng dạc hô to: “Hãy nhớ lấy lời tôi. Đả đảo đế quốc Mỹ. Đả đảo Nguyễn Khánh. Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ca ngợi sự hy sinh, dũng cảm và lòng kiên trung của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi: “Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh chống đế quốc Mỹ đến hơi thở cuối cùng. Chí khí lẫm liệt của anh hùng Trỗi là một tấm gương hy sinh cách mạng sáng ngời cho mọi người yêu nước, nhất là các cháu thanh niên học tập.”

Trong phiên họp bất thường ngày 17/10/1964, Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đã quyết định truy tặng Nguyễn Văn Trỗi danh hiệu Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng và Huân chương Thành đồng hạng nhất. Năm 1995, Đảng và Nhà nước đã truy tặng anh danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.