ANH HÙNG NGUYỄN VĂN TRỖI - BIỂU TƯỢNG BẤT KHUẤT CỦA LÒNG YÊU NƯỚC
Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi (1940 – 1964) là một biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước và khí phách kiên cường của thanh niên Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Cuộc đời ngắn ngủi chỉ vỏn vẹn 24 mùa xuân của người thợ điện nghèo đã trở thành một bản anh hùng ca bất diệt, làm rung động lòng người, đặc biệt là đồng bào Việt Nam.
Nguyễn Văn Trỗi sinh ra trong một gia đình làm nông tại làng Thanh Quýt, Điện Bàn, Quảng Nam. Anh lớn lên trong điều kiện không thuận lợi - từng làm nhiều công việc vất vả mưu sinh. Anh theo gia đình vào Sài Gòn sinh sống sau hiệp định Genève. Anh vừa làm công nhân thợ điện, vừa học nghề điện tại Nhà máy điện Chợ Quán. Trong môi trường đầy khó khăn và thử thách ấy, Nguyễn Văn Trỗi đã chủ động liên lạc với tổ chức cách mạng và được giáo dục giác ngộ, anh được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Nhân dân cách mạng Việt Nam, kết nối với phong trào giải phóng miền Nam. Từ đây, Nguyễn Văn Trỗi bước vào con đường hoạt động bí mật, ngày 17/02/1964 anh trở thành chiến sĩ biệt động thuộc Đội biệt động 65, Quân khu Sài Gòn - Gia Định, sẵn sàng dấn thân vì cách mạng dân tộc.
Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi được giao nhiệm vụ tối mật là đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm ám sát phái đoàn quân sự cấp cao của Hoa Kỳ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Theo kế hoạch, anh thực hiện trận đánh bằng cách dùng mìn điểm hoả bằng điện đặt ở cầu Công Lý, đón MCNamara đang trên đường đi ra sân bay Tân Sơn Nhất. Đây là một hành động táo bạo đầy nguy hiểm, thể hiện quyết tâm sắt đá là giáng đòn mạnh mẽ vào đầu não xâm lược. Tuy nhiên, kế hoạch bị bại lộ và anh bị địch bắt giữ ngay tại trận vào tối ngày 09/05/1964, nhưng tinh thần quả cảm, can trường của người chiến sĩ Biệt động đã không hề suy giảm.
Trong nhà giam Khám Chí Hoà, trước sự tra tấn dã man và mọi thủ đoạn mua chuộc của kẻ thù, Nguyễn Văn Trỗi vẫn kiên định, nhất quyết không khai báo thông tin về đồng đội hay tổ chức, giữ vững ý chí của người Cộng sản. Dù phải chịu nhiều cực hình, anh giữ vững vẻ điềm tĩnh, bộc lộ tinh thần bất khuất, không khuất phục trước kẻ thù. Khi ra toà, anh nhận toàn bộ trách nhiệm để bảo vệ tổ chức cách mạng.
Sau một quá trình giam cầm đầy đau đớn, ngày 10/08/1964 Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra Toà án quân sự kết án tử hình. Đứng Trước toà, thay vì cầu xin sự sống, anh đã khẳng khái tuyên bố: “Tôi chỉ muốn nói vắn tắt một câu: Tôi rất tiếc khi chưa giết được McNamara.” Lời nói này không chỉ thể hiện sự tiếc nuối cá nhân mà còn là tiếng nói đại diện cho ý chí quật cường của cả dân tộc, không đầu hàng trước bất cứ cường quyền nào. Trước ý chí lẫm liệt của Nguyễn Văn Trỗi, Mặt trận Giải phóng Dân tộc Venezuela bắt sống tên Trung tá Mỹ Micheal Smolen giữa thủ đô Caracas để trao đổi tự do cho người chiến sĩ Biệt động. Nhưng sau khi Smolen được thả, chính quyền Sài Gòn trở mặt, vẫn tiến hành xử bắn anh.
Ngày 15/10/1964, tại pháp trường, người anh hùng trẻ đã tạo nên chín phút lịch sử, trở thành khoảnh khắc hào hùng nhất trong cuộc đời anh. Trước khi bị xử bắn tại bãi sau nhà lao Chí Hoà, người anh hùng trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời đã khí khái hiên ngang vạch trần tội ác của kẻ thù, tuyên bố hành động của mình là vì “nhân dân”, tố cáo sự can thiệp của đế quốc Mỹ. Nguyễn Văn Trỗi từ chối bịt mắt, để được nhìn thấy nhân dân, đất nước mình và lời anh dõng dạc như vọng mãi ngàn năm: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo Đế quốc Mỹ! Đã đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”. Đó như một lời thề son sắt, là lời kêu gọi cách mạng, là tiếng vọng của non sông đất nước.
Sự hy sinh anh dũng của Nguyễn Văn Trỗi đã biến ông trở thành “ngọn lửa” truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt Nam, “ngọn lửa” của thanh xuân bất diệt. Anh được xem là một trong những hình tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần yêu nước, của khát vọng độc lập tự do dân tộc. Anh được truy tặng Huân chương Thành đồng hạng nhất và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tấm gương hy sinh của người chiến sĩ Biệt động l;àm xúc động dư luận trong nước và thế giới. Anh mất đi, Tổ quốc và nhân dân mất đi một người con ưu tú, giai cấp công nhân mất đi một chiến sĩ kiên trung, nhưng lịch sử dân tộc sáng thêm một hình ảnh người thanh niên anh dũng, bất khuất. Qua đó, có thể thấy một Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống, để hàng vạn Nguyễn Văn Trỗi khác đứng lên dũng cảm đấu tranh giành lại tự do dân tộc, giải phóng đất nước.
Tên của anh được đặt cho những con đường, những công trình,... như cây cầu bắc qua con sông Hàn ở Đà Nẵng mang tên Cầu Nguyễn Văn Trỗi - một biểu tượng cho lòng dũng cảm và tinh thần hy sinh cao cả. Cho dù đã qua đời, nhưng anh vẫn sẽ sống mãi trong lòng người dân, mãi mãi khắc ghi trong tâm khảm người Việt. Nguyễn Văn Trỗi không chỉ là một người thợ điện, mà còn là một Anh hùng, một huyền thoại của dân tộc Việt Nam.
Nhìn lại cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng vô cùng mạnh mẽ của anh, người ta có thể cảm nhận được một trái tim luôn hướng về đồng bào, một ý chí bất khuất trước kẻ thù. Cho đến ngày nay, Nguyễn Văn Trỗi vẫn là hình mẫu cho tuổi trẻ Việt Nam - một minh chứng sinh động cho tấm lòng yêu nước, quyết tâm đấu tranh vì độc lập, tự do.
