Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi – Biểu tượng bất tử của thế hệ trẻ Việt Nam
Hình ảnh hiên ngang từ chối bịt mắt và những lời hô đanh thép trong 9 phút cuối đời của Nguyễn Văn Trỗi đã làm chấn động dư luận thế giới và trở thành bài ca bất tử.
Anh Nguyễn Văn Trỗi (sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940) xuất thân trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn (nay là xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam).
Mồ côi mẹ từ nhỏ, tuổi thơ của ông gắn liền với nỗi vất vả, thiếu thốn. Năm 1956, khi mới 16 tuổi, ông rời quê nhà vào Sài Gòn sinh sống và làm thuê kiếm sống. Tại đây, ông học nghề thợ điện và trở thành công nhân Nhà máy điện Chợ Quán. Chứng kiến sự áp bức, dã man của đế quốc và chính quyền tay sai, ông sớm giác ngộ tư tưởng cách mạng.
Năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi được nhận vào lực lượng Biệt động Sài Gòn (thuộc Quân khu Sài Gòn - Gia Định) và được phân công hoạt động trong Đội Biệt động 65.
Tháng 5/1964, tổ chức giao nhiệm vụ cho Đội Biệt động 65 tiêu diệt phái đoàn quân sự cao cấp Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sang Sài Gòn kiểm tra và mở rộng chiến tranh xâm lược. Ý thức được tầm quan trọng của nhiệm vụ, Nguyễn Văn Trỗi đã xung phong nhận trách nhiệm trực tiếp gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) — con đường huyết mạch mà đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua.
Đêm ngày 9/5/1964, khi ông cùng đồng đội đang chuẩn bị hoàn tất việc gài mìn thì không may bị địch phát hiện và bắt giữ.
Sau khi bị bắt, chính quyền Saigon và cố vấn Mỹ đã dùng nhiều hình thức tra tấn dã man nhằm khai thác thông tin về tổ chức Biệt động Sài Gòn. Tuy nhiên, Nguyễn Văn Trỗi nhất quyết không khai báo, một lòng nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ đồng đội và cơ sở cách mạng.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Thấy không thể lay chuyển được tinh thần của ông, kẻ thù mở phiên tòa quân sự và tuyên án tử hình. Sự việc đã dấy lên làn sóng phẫn nộ mạnh mẽ. Tại Venezuela, một tổ chức du kích du kích Nguyễn Văn Trỗi (FALN) đã bắt sống một sĩ quan Không quân Mỹ (Michael Smolen) để đòi đổi lấy tự do cho Nguyễn Văn Trỗi. Tới khi chính quyền Mỹ cam kết tha mạng cho ông, nhóm du kích mới phóng thích viên sĩ quan Mỹ. Tuy nhiên, ngay sau đó kẻ thù đã tráo trở, lật lọng và đưa ông đi thi hành án.
Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại pháp trường khám Chí Hòa (Sài Gòn), Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra chấp hành án tử hình.
Đứng trước họng súng của kẻ thù, người thanh niên 24 tuổi vẫn giữ vững tư thế hiên ngang, chủ động từ chối bịt mắt và dũng cảm nhìn thẳng vào nòng súng. Trước sự chứng kiến của nhiều nhà báo trong và ngoài nước, ông đã hô to những khẩu hiệu đanh thép:
"Hãy nhớ lấy lời tôi!"
"Đả đảo đế quốc Mỹ!"
"Đả đảo Nguyễn Khánh!"
"Hồ Chí Minh muôn năm!" (hô 3 lần)
Hình ảnh và những giây phút cuối cùng của Nguyễn Văn Trỗi đã làm chấn động dư luận thế giới, trở thành biểu tượng sáng ngời về tinh thần bất khuất, chí khí cách mạng kiên trung của thế hệ trẻ Việt Nam. Sau khi ông hy sinh, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Thành đồng hạng Nhất.
