Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại Quảng Nam. Lớn lên trong cảnh đất nước chia cắt, anh vào Sài Gòn làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán và sớm giác ngộ cách mạng, trở thành chiến sĩ Biệt động Sài Gòn.

Tháng 5/1964, nghe tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara sang Sài Gòn thị sát để chuẩn bị mở rộng chiến tranh, Nguyễn Văn Trỗi xung phong nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) để tiêu diệt đoàn xe địch. Nhiệm vụ đòi hỏi sự táo bạo và hy sinh cao độ vì khu vực này được bảo vệ cực kỳ nghiêm ngặt. Đêm 9/5/1964, khi anh cùng đồng đội đang chuẩn bị trận địa mìn dưới chân cầu thì bất ngờ bị địch phát hiện và bắt giữ. Trong nhà tù, dù chịu vô số đòn tra tấn dã man, anh nhất quyết không khai báo bất cứ thông tin nào về tổ chức. Biết không thể lay chuyển, chính quyền Mỹ - Ngụy đã đưa anh ra xét xử và tuyên án tử hình. Sáng 15/10/1964, anh Trỗi bị đưa ra execution yard tại khám Chí Hòa. Khi kẻ thù muốn bịt mắt anh bằng băng đen, anh gạt đi và dũng cảm nói: "Không! Phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!". Đứng trước họng súng của toán lính xả đạn, người thanh niên 24 tuổi vẫn bình tĩnh giật phắt dải băng, rướn người hô lớn các khẩu hiệu đấu tranh: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Việt Nam muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!". Lời hô vang lên đến lần thứ ba cũng là lúc tiếng súng nổ. Bức ảnh ghi lại nụ cười rạng rỡ và ánh mắt kiên trung của Nguyễn Văn Trỗi vài giây trước giờ phút hy sinh đã làm chấn động truyền thông quốc tế, trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí bất khuất của tuổi trẻ Việt Nam.