Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi và 9 phút bất tử tại pháp trường Chí Hòa

Anh Nguyễn Văn Trỗi (sinh năm 1940 tại Quảng Nam) là một thanh niên thợ điện yêu nước, tham gia hoạt động cách mạng trong biệt động Sài Gòn.

Tháng 5 năm 1964, nhận nhiệm vụ từ tổ chức, anh Nguyễn Văn Trỗi dũng cảm nhận trách nhiệm gài mìn tại cầu Công Lý (Sài Gòn) nhằm tiêu diệt phái đoàn quân sự cao cấp do Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu. Tuy nhiên, kế hoạch không may bị lộ, anh Trỗi bị địch bắt giữ.

Trong suốt thời gian giam giữ, kẻ thù đã dùng nhiều thủ đoạn tra tấn dã man và dụ dỗ, nhưng anh Trỗi vẫn một mực kiên trung, nhất quyết không khai báo thông tin của đồng đội và tổ chức.

Đặc biệt, để cứu anh, lực lượng du kích Venezuela (FALN) đã bắt giữ một sĩ quan Không quân Mỹ (Michael Smolen) để đổi lấy tự do cho Nguyễn Văn Trỗi. Mặc dù phía Mỹ ban đầu chấp thuận trao đổi, nhưng ngay sau khi sĩ quan Mỹ được thả, chính quyền Sài Gòn và quân đội Mỹ đã trở mặt, vội vã đưa anh Trỗi ra xử bắn.

Vào lúc 9 giờ 59 phút ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại pháp trường Khám Chí Hòa, trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên trong và ngoài nước, anh Nguyễn Văn Trỗi xuất hiện với tư thế vô cùng bình thản và chủ động. Khi tên lính gác định dùng băng đen bịt mắt, anh đã giật phắt tấm băng ra và khước từ: "Không! Hãy để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!".

Giây phút cuối cùng trước khi tiếng súng vang lên, anh đã dõng dạc hô to:

"Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"

Tấm gương hy sinh anh dũng cùng hình ảnh quật cường của Nguyễn Văn Trỗi tại pháp trường đã trở thành biểu tượng bất tử cho chí khí anh hùng của thanh niên Việt Nam trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Sau này, anh đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.