Anh hùng Nguyễn Việt Hồng
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Việt Hồng sinh ngày 14/7/1950 tại xã Xà Phiên, huyện Long Mỹ, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc thành phố Cần Thơ), trong một gia đình có truyền thống cách mạng sâu sắc. Mẹ chị là bà Phan Thị Tốt, một cán bộ cách mạng kiên trung, từng tham gia Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940 và bị địch giam cầm tại khám Chí Hòa đến năm 1945. Cha chị là liệt sĩ Nguyễn Hùng Sơn (Nguyễn Văn Quý), bị giặc bắt và hy sinh trong tù năm 1964 khi chị mới 14 tuổi. Những mất mát to lớn ấy đã sớm hun đúc trong chị lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí dấn thân vì cách mạng.
Từ rất sớm, Nguyễn Việt Hồng đã xin mẹ cho thoát ly theo cách mạng. Khi ra đi, chị nói một câu đầy xúc động: “Con đi trả thù cho cha, nếu hy sinh thì con sẽ theo bước anh hùng Võ Thị Sáu, chết vinh quang vì Tổ quốc.” Năm 1961, chị tình nguyện làm hộ lý tại bệnh viện vùng giải phóng, tận tình chăm sóc thương bệnh binh. Sau đó, chị được tổ chức cho đi học tại Trường Văn hóa Lý Tự Trọng. Dù có định hướng đào tạo làm công tác báo chí, song ước mơ lớn nhất của chị vẫn là được trực tiếp cầm súng chiến đấu.
Cuối năm 1967, Nguyễn Việt Hồng được điều về thị xã Sóc Trăng, tham gia lực lượng nội thành với nhiệm vụ giao liên, nắm tình hình địch và chuyển thư từ cho các cơ sở cách mạng. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, chị hăng hái dẫn đường cho bộ đội tiến sâu vào sào huyệt địch, tham gia tải đạn, tiếp lương và vận chuyển thương binh. Cũng trong năm này, chị được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng miền Nam.
Cuối năm 1968, chị được Khu ủy điều về làm đội trưởng giao liên vùng 1 Cần Thơ, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nối liên lạc giữa căn cứ Thành ủy và nội thành. Với vỏ bọc là một nữ sinh hiền lành, nhút nhát, chị nhiều lần qua mặt địch, đưa truyền đơn, vũ khí vào nội thành, treo khẩu hiệu, rải truyền đơn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Sau Tết Mậu Thân, trước sự khủng bố, càn quét ác liệt của địch, chị tình nguyện tham gia đánh vào trung tâm thị xã Cần Thơ. Tối 12/3/1969, chị cùng một nữ biệt động nhận nhiệm vụ đặt mìn đánh cư xá Mỹ trên đường Quang Trung. Do sự cố kỹ thuật khiến mìn không nổ, rạng sáng 13/3/1969, vì lo sợ mìn gây nguy hiểm cho nhân dân, chị quay lại thu hồi thì mìn bất ngờ phát nổ, làm chị bị thương rất nặng và rơi vào tay địch.
Trong những ngày bị giam giữ tại nhà thương Thủ Khoa Nghĩa, dù bị tra tấn dã man cả về thể xác lẫn tinh thần, chị vẫn kiên cường bất khuất, không khai báo, thẳng thắn lên án tội ác của Mỹ – Ngụy. Rạng sáng ngày 17/3/1969, chị Nguyễn Việt Hồng anh dũng hy sinh khi mới 19 tuổi, để lại tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước và tinh thần cách mạng.
Ngày 10/2/1970, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam truy tặng chị Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày nay, tên chị được đặt cho một con đường và một trường trung học tại quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ – như một sự tri ân đối với người nữ biệt động anh hùng đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
