Anh Hùng Nguyễn Viết Phong

Đồng chí Nguyễn Viết Phong sống dưới ách kìm kẹp của Mỹ -ngụy, tận mắt chứng kiến tội ác của chúng đối với đồng bào, trong gia đình có cha bị giặc bắt mang đi biệt tích và anh hy sinh trong chiến đấu, đồng chí mang nặng lòng căm thù địch. Năm 16 tuổi, được cán bộ hướng dẫn, đồng chí bắt đầu hăng hái tham gia kháng chiến. Đứng trong hàng ngũ cách mạng, Nguyễn Viết Phong luôn luôn nêu cao dũng khí tiến công, chiến đấu vô cùng gan dạ, mưu trí, lập nhiều thành tích xuất sắc, góp phần tích cực đẩy mạnh phong trào du kích chiến tranh của địa phương.

Đồng chí Nguyễn Viết Phong đã chiến đấu 45 trận, loại khỏi vòng chiến 112 tên địch (có 34 tên Mỹ), cùng anh em đánh sập 2 trụ sở xã, 3 chiếc cầu xe lửa, 12 cột điện cao thế, phá hủy 10 xe quân sự, thu nhiều vũ khí, tài liệu.

Nhiệm vụ đầu tiên Nguyễn Viết Phong được giao là bí mật theo dõi tình hình địch, rải truyền đơn, tổ chức cơ sở... Khi vào đội du kích, đồng chí đã cùng anh em liên tiếp diệt tề, trừ gian và đến tháng 7 năm 1964 phát động nhân dân nổi dậy phá ấp chiến lược, giải phóng toàn xã Mỹ Thủy, xây dựng chính quyền và các đoàn thể cách mạng. Được bổ sung vào tổ biệt động của huyện, đồng chí nhiều lần cùng tổ đột nhập vùng địch kiểm soát giữa ban ngày, cảnh cáo, bắt đi cải tạo, trừ diệt hàng trăm tên tề, điệp, ác ôn, khiến giặc rất hoang mang, khiếp sợ.

Đầu năm 1965, Nguyễn Viết Phong phụ trách trung đội du kích của xã, thường xuyên bám sát cơ sở, đánh địch trên các trục đường giao thông, đồng thời vận động nhân dân góp tiền nuôi quân, giúp đỡ bộ đội và các cơ quan tỉnh, huyện, vận chuyển lương thực, thực phẩm lên căn cứ.

Trưa ngày 18 tháng 4 năm 1965, sau trận đánh vào trụ sở xã, đồng chí cùng tổ phục kích trên đường, diệt 3 xe GMC, 7 tên địch (có 5 tên Mỹ). Gần 1 giờ sau, 5 xe bọc thép cùng 2 đại đội lính ngụy đến tiếp viện, chiếc xe đi đầu bị trúng mìn nổ tan xác, thương vong 9 tên giặc. Đây cũng là trận đánh phủ đầu ngay khi bọn lính thủy đánh bộ Mỹ mới đặt chân tới Phú Bài, có ảnh hưởng chính trị rất lớn vào các thành phố Huế, Đà Nẵng.

Tháng 5 năm 1965, anh ruột Nguyễn Viết Phong là xã đội trưởng xã Mỹ Thủy hy sinh trong một trận chống càn. Sáng sớm ngày 13 tháng 7 năm 1965, 2 đại đội lính thủy đánh bộ Mỹ có máy bay lên thẳng yểm hộ lại càn vào ấp 5, xã Mỹ Thủy. Đồng chí cùng 2 tổ viên đang trên đường công tác lập tức triển khai chiến đấu. Đợi địch đến chỉ cách 10 mét, Nguyễn Viết Phong mới ra lệnh đồng loạt nổ súng, loại khỏi vòng chiến một số tên. Địch cậy đông, vây ba mặt ép lại, nhưng chúng liên tiếp bị đánh bật ra. Đồng chí linh hoạt chỉ huy anh em nhanh chóng cơ động, khi trên đồi cao, khi dưới mương cạn, dũng cảm quần nhau với địch. Một tổ viên bị hóc súng phải về phía sau, một đồng chí nữa bị thương rồi hy sinh, tuy còn một mình, Nguyễn Viết Phong vẫn kiên quyết chặn đánh địch suốt đến buổi chiều, loại khỏi vòng chiến 25 tên Mỹ. Trận đánh này của các đồng chí đã mở đầu cho phong trào "tìm Mỹ mà đánh, gặp Mỹ là diệt" trong toàn huyện và các đơn vị bạn.

Trong đợt hoạt động từ cuối tháng 7 đến đầu tháng 9 năm 1966, đồng chí Nguyễn Viết Phong chỉ huy chiến đấu 7 trận, loại khỏi vòng chiến 18 tên địch (có 14 tên Mỹ). Có trận, đồng chí cùng 2 tổ viên táo bạo ra giữa đường số 1 chỉ cách đồn địch 200 mét, phục kích 1 chiếc xe Jeep, diệt 2 tên sĩ quan Mỹ. Có trận, đồng chí tổ chức đánh mìn trên đường phố, diệt 6 tên Mỹ đi trên xe. Trận khác, Nguyễn Viết Phong và anh em trong tổ cải trang đến gần vị trí địch, diệt bọn lính gác cổng rồi xộc thẳng vào trong, đánh lên các tầng lầu, giặc không kịp trở tay đối phó. Với lối đánh dũng cảm, tài trí, đồng chí đã làm cho kẻ thù liên tiếp bị phục kích, tập kích trên các đường giao thông và cả trong căn cứ, nhiều cầu xe lửa bị đánh sập, nhiều ô tô bị phá hủy. Có lần, quân Mỹ vì hoảng hốt, tinh thần bạc nhược, mà bắn nhầm nhau.

Đồng chí còn rất chú trọng xây dựng đội du kích làm nòng cốt cho phong trào đấu tranh ở địa phương, được nhân dân hết lòng thương yêu, giúp đỡ.

Nguyễn Viết Phong đã được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công giải phóng hạng nhất, 1 Huân chương Chiến công giải phóng hạng nhì và 1 Huân chương Chiến công giải phóng hạng ba, 2 năm là Chiến sĩ thi đua của tỉnh.

Ngày 17 tháng 9 năm 1967, đồng chí Nguyễn Viết Phong được Ủy ban trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương Quân công giải phóng hạng ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Đồng chí Nguyễn Viết Phong hi sinh vào năm 1970.