ANH HÙNG NGUYỄN VIẾT XUÂN

Tuổi thơ gian khó và mái ấm gia đình Nguyễn Viết Xuân sinh ngày 20 tháng 1 năm 1933 tại xã Ngũ Kiên, phủ Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Yên (sau thuộc Phú Thọ). Sinh ra trong hoàn cảnh nghèo khó, ngay từ năm 7 tuổi, ông đã phải đi ở đợ cho gia đình địa chủ và chịu cảnh cơ cực suốt 10 năm ròng. Về đời tư, ông kết hôn khi chưa tròn 18 tuổi với người thanh mai trúc mã cùng xóm là bà Nguyễn Thị Thanh, hai ông bà có với nhau hai người con là Nguyễn Viết Lai và Nguyễn Thị Lâm.

Con đường binh nghiệp và lý tưởng Cách mạng Tháng 11 năm 1952, ông chính thức gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam, bắt đầu con đường cống hiến cho Tổ quốc. Trong Chiến tranh Đông Dương, đơn vị của ông đã trực tiếp chiến đấu với không quân đối phương tại mặt trận Lũng Lô. Nhờ bản lĩnh và lập trường vững vàng, ngày 5 tháng 1 năm 1955, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong suốt chặng đường quân ngũ, ông đã kinh qua nhiều vị trí công tác như trinh sát, Tiểu đội trưởng trinh sát, Trung đội trưởng pháo cao xạ, và Chính trị viên phó đại đội pháo cao xạ.

Sự hy sinh lẫm liệt và khẩu lệnh lịch sử Sáng ngày 18 tháng 11 năm 1964, trong một trận chiến ác liệt chống lại Không quân Hoa Kỳ tại phía tây Quảng Bình, Nguyễn Viết Xuân bị trúng đạn nát đùi phải. Trong lằn ranh sinh tử, ông thể hiện ý chí thép khi yêu cầu phẫu thuật cắt bỏ chân để tiếp tục bám trụ bên bờ công sự, trực tiếp chỉ huy chiến đấu. Câu nói "Nhằm thẳng quân thù! Bắn!" vang lên giữa bom đạn đã trở thành một khẩu lệnh lịch sử bất hủ, tiếp thêm sức mạnh to lớn cho đồng đội. Ông đã anh dũng hy sinh mang quân hàm Thiếu úy, trên cương vị Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ (Sư đoàn 325, Quân khu 4).

Sự tri ân và vinh danh của dân tộc Với những cống hiến và sự hy sinh kiên cường, Nguyễn Viết Xuân đã được trao tặng Huy chương Kháng chiến hạng nhì cùng nhiều bằng khen, giấy khen. Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Đảng và Nhà nước đã truy tặng ông danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của ông đã trở thành bất tử, được lưu danh trên rất nhiều tuyến đường, góc phố, và trường học khắp mọi miền đất nước (từ Hà Nội, Đà Nẵng, Vĩnh Phúc đến TP. Hồ Chí Minh...). Hình tượng oai hùng của ông còn sống mãi trong nghệ thuật, tiêu biểu qua bài thơ của Xuân Sách và bài hát nổi tiếng "Cùng anh tiến quân trên đường dài" do nhạc sĩ Huy Du phổ nhạc.