ANH HÙNG NGUYỄN VIẾT XUÂN

Mùa đông năm 1964, chiến trường miền Nam nóng lên từng ngày. Tại mặt trận Đồng Xoài – Bình Long, các đơn vị pháo cao xạ của Sư đoàn 325 được điều vào để đối phó với từng đợt đánh phá ác liệt của không quân Mỹ và quân đội Sài Gòn. Trong số đó có Chính trị viên phó Đại đội 2 – Nguyễn Viết Xuân, quê ở Kim Anh, Vĩnh Phúc, khi ấy mới 28 tuổi.

Đơn vị của Xuân làm nhiệm vụ bảo vệ đường hành quân và đội hình bộ binh đánh vào chi khu Đồng Xoài. Họ phải kéo pháo 12,7 mm xuyên rừng, dựng trận địa trong các hố bom cũ, ngụy trang bằng lá rừng để tránh trinh sát địch. Đồng đội kể lại: “Mỗi tiếng động cơ trực thăng, ai cũng nín thở. Máy bay Mỹ lượn qua là bom napalm đổ xuống, cháy đỏ cả rừng.”

Ngày 18/11/1964, địch mở cuộc phản kích lớn, huy động trực thăng vũ trang HU-1A và AD-6 quần thảo từ sáng đến trưa. Đơn vị cao xạ của Xuân nằm trong điểm bị tấn công ác liệt nhất. Pháo thủ bị thương liên tiếp, nhiều khẩu đội im tiếng vì sức ép bom. Trong lúc trận địa rối loạn, Xuân chạy dọc chiến hào, đỡ từng người bị thương và động viên:
“Còn người còn trận địa. Bom đạn thế này là chúng sợ ta rồi!”

Khoảng 11 giờ, một tốp trực thăng đổ quân hạ thấp độ cao, chuẩn bị vòng xuống ngay vị trí pháo của ta. Khẩu đội số 3 đang loay hoay vì pháo thủ ngắm bắn vừa bị thương. Xuân lao đến, kê tay đỡ người chiến sĩ trẻ, giọng dứt khoát:
“Bình tĩnh! Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”

Đó là câu nói được nhiều nhân chứng xác nhận là lời hiệu lệnh thật sự cuối cùng của anh. Khẩu đội lập tức nổ súng. Chiếc trực thăng đầu tiên chao đảo, bốc cháy và rơi xuống mép rừng. Hai chiếc còn lại phải bay vọt lên, dạt ra xa.

Ngay sau loạt bắn ấy, một quả bom bi nổ gần, mảnh thép găm trúng ngực Xuân. Đồng đội lao tới thì anh vẫn còn cố nói: “Giữ vững… trận địa…” rồi gục xuống trong vòng tay anh em. Trận đánh ngày hôm đó, đơn vị của Xuân bắn rơi ba máy bay trực thăng, giữ vững được trận địa, tạo điều kiện cho bộ binh chiếm lĩnh mục tiêu.

Tin “chính trị viên trẻ hy sinh sau khi hô khẩu lệnh chiến đấu” nhanh chóng lan khắp mặt trận. Đối với nhiều chiến sĩ mới vào chiến trường, câu nói của Xuân trở thành lời nhắc nhở mỗi khi đối mặt với trực thăng hay máy bay địch. Nhiều bảng khẩu hiệu bằng gỗ được cắm trước trận địa cao xạ, ghi nguyên dòng chữ ấy như một mệnh lệnh không bao giờ tắt.

Sau chiến thắng, đồng đội đưa anh lên đồi cao chôn tạm. Năm 1995, hài cốt của anh được quy tập và đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tam Đảo. Gia đình nhận lại chiếc sổ tay còn vết cháy napalm, trong đó Xuân từng viết:

“Có thể tôi chưa kịp về, nhưng đất nước nhất định sẽ độc lập. Người còn, đất còn.”

Năm 1967, Nhà nước truy tặng Nguyễn Viết Xuân danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Khẩu lệnh của anh – “Nhằm thẳng quân thù mà bắn!” – trở thành biểu tượng của ý chí kiên cường trong một thời hoa lửa mà mỗi người lính đều coi Tổ quốc là lựa chọn cuối cùng của đời mình.