Anh hùng Nguyễn Viết Xuân

Buổi chiều cuối năm 1964, vùng rừng núi Bắc Quảng Trị phủ một lớp sương khói mỏng. Không khí ẩm lạnh khiến những tán rừng Trường Sơn rung lên theo từng trận gió. Trên trận địa pháo bên đường 9, bộ đội phòng không đang sửa lại công sự sau trận bom sáng sớm. Nguyễn Viết Xuân – chính trị viên đại đội – đứng trên mỏm đất cao, tay cầm ống nhòm đã cũ, đôi mắt luôn hướng về bầu trời mờ đục phía đông.

Anh Xuân vốn có dáng người gầy, nước da ngăm, nụ cười hiền hậu. Nhưng ai từng vào trận cùng anh đều nói: “Anh Xuân vào chiến đấu thì khác hẳn, mạnh mẽ, quyết đoán, chẳng sợ gì.” Anh hay nhường phần ăn cho chiến sĩ trẻ, thường kiểm tra từng khẩu đội, hỏi han từng người. Nhiều lúc trời mưa tầm tã, anh vẫn đi kiểm tra công sự, áo ướt đẫm nhưng miệng vẫn cười: “Bảo đảm trận địa vững thì đánh mới hay được.”

Khoảng đầu giờ chiều, khi anh em ăn cơm độn khoai được vài phút thì tiếng bộ đàm vang lên: “Máy bay địch phát hiện hướng đông nam. Nhiều tốp, độ cao 3.000 mét, đang vào khu vực!” Cả đơn vị lập tức bật dậy, ai vào vị trí nấy. Từ xa, tiếng động cơ phản lực ù ù rồi dần lớn lên thành tiếng rít nhức óc. Những chấm đen xuất hiện giữa nền trời, rồi nhanh chóng hóa thành từng tốp máy bay Mỹ lao đến với tốc độ khủng khiếp.

Tiếng còi báo động vang lên, rung cả trận địa. Chỉ vài giây sau, quả bom đầu tiên nổ ầm một tiếng kinh hoàng. Đất đá bốc tung, cây đổ rạp, khói bụi phủ kín lối mòn. Một khẩu đội pháo bị sóng bom hất nghiêng, hai chiến sĩ ngã dúi xuống đất, ho sặc sụa vì khói.

Trong tiếng bom rít và tiếng máy bay gầm rú, Nguyễn Viết Xuân chạy dọc trận địa, tiếng anh át cả tiếng nổ: “Giữ vững vị trí! Ai bị thương đưa vào hầm! Các khẩu đội sẵn sàng bắn trả!” Gương mặt anh đầy bụi nhưng ánh mắt thì sáng rực. Anh đặt tay lên vai một chiến sĩ đang run run nạp đạn, nói khẽ nhưng dứt khoát: “Bình tĩnh nào. Chúng đang bổ nhào xuống thì mình càng dễ bắn trúng. Tin ở tay mình đi.”

Rồi một loạt bom mới dội xuống. Khói đen bốc lên dày đặc, đất rung như động đất. Một số chiến sĩ bắt đầu hoang mang, tay cầm đạn mà run bần bật. Trong khoảnh khắc ấy, Nguyễn Viết Xuân bất ngờ nhảy lên bục đất cao nhất. Anh giật chiếc loa pin từ tay liên lạc viên, hít một hơi thật sâu giữa khói bom, rồi hét lên bằng giọng vang dậy cả khoảng trời:

“Nhằm thẳng quân thù mà bắn!!!”

Tiếng hô như mũi tên xé qua những âm thanh hỗn độn. Nó không chỉ là mệnh lệnh, mà là tiếng đánh thức, tiếng gọi của ý chí. Tất cả chiến sĩ đều đứng bật dậy như có luồng điện chạy qua. Những nòng pháo nâng lên đồng loạt. Từng tràng đạn cao xạ xé gió lao lên trời, sáng loáng như những vệt lửa.

Một chiếc máy bay Mỹ bị trúng đạn, loạng choạng rồi bốc cháy. Nó rơi xuống phía sau rặng núi trong tiếng reo hò của trận địa. Nhưng địch không chịu bỏ cuộc. Chúng bổ nhào xuống thấp hơn, bắn phá dữ dội hơn. Đất đá tiếp tục tung lên từng cột. Khói bom sặc nồng, gió thổi mạnh quật tung những tấm ngụy trang.

Nguyễn Viết Xuân vẫn đứng ở vị trí chỉ huy. Anh vừa theo dõi đường bay, vừa hô các khẩu đội chỉnh góc bắn. Chính trong lúc ấy, một quả bom nổ rất gần. Một mảnh bom lớn vút qua không trung với tốc độ khủng khiếp, lao thẳng vào ngực anh. Cơ thể anh giật mạnh rồi gục xuống.

Liên lạc viên vội chạy đến đỡ anh. Máu đỏ thẫm áo anh, chảy xuống nền đất. Nhưng đôi mắt anh vẫn mở, nhìn về nơi các khẩu đội đang tiếp tục bắn trả. Anh cố đưa tay ra, môi run nhẹ. Người chiến sĩ ghé sát mới nghe được tiếng anh, yếu ớt mà dứt khoát:

“Nhằm… thẳng… quân thù… mà bắn…”

Và anh ra đi trong giây phút ấy – giữa tiếng pháo nổ, giữa khói bom mịt mù, khi trận địa đang bùng lên sức mạnh cao nhất.

Chiều hôm đó, gió rít qua những vạt rừng Trường Sơn. Khói bom còn lảng bảng trên mỏm đồi. Đồng đội bế anh xuống, đặt anh nằm trên võng tre. Không ai nói nên lời. Ai cũng cảm giác như mình vừa mất đi một người anh, một điểm tựa tinh thần.

Trận đánh hôm ấy, đơn vị của anh bắn rơi nhiều máy bay, bảo vệ được lực lượng phía sau. Sau chiến dịch, câu nói của Nguyễn Viết Xuân lan ra khắp các mặt trận. Nó trở thành khẩu hiệu, thành niềm tin, thành lửa trong tim biết bao thế hệ chiến sĩ.

Năm 1967, Tổ quốc truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Tên anh được đặt cho trường học, đường phố, đơn vị quân đội.

Và câu nói của anh – câu nói giữa những giây phút sinh tử – vẫn sống mãi với thời gian:

“Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”